Jak działa fenofibrat?

Fenofibrat należy do grupy leków zwanych fibratami, które pomagają kontrolować poziom tłuszczów (lipidów) we krwi, takich jak cholesterol i trójglicerydy12. Substancja ta aktywuje w organizmie specjalne receptory (PPARα), co prowadzi do szybszego rozkładu i usuwania niepożądanych tłuszczów z krwi oraz zwiększa ilość tzw. “dobrego” cholesterolu HDL34. Dzięki temu fenofibrat zmniejsza ryzyko powikłań związanych z wysokim poziomem lipidów, takich jak choroby serca i naczyń krwionośnych5.

Wskazania do stosowania fenofibratu

Fenofibrat stosuje się zawsze jako uzupełnienie diety i innych metod niefarmakologicznych, takich jak aktywność fizyczna i utrata masy ciała. Wskazania do jego stosowania mogą się różnić w zależności od dawki, postaci leku oraz połączenia z innymi substancjami czynnymi67.

Wskazania u dorosłych

Fenofibrat najczęściej przepisywany jest dorosłym pacjentom w poniższych sytuacjach:

  • Leczenie ciężkiej hipertrójglicerydemii – czyli znacznie podwyższonego poziomu trójglicerydów we krwi, z niskim poziomem “dobrego” cholesterolu HDL lub bez takiego obniżenia68.
  • Mieszana hiperlipidemia – czyli jednoczesne podwyższenie kilku frakcji tłuszczów (np. trójglicerydów i cholesterolu), gdy stosowanie statyn jest przeciwwskazane lub pacjent ich nie toleruje910.
  • Mieszana hiperlipidemia u osób z wysokim ryzykiem chorób sercowo-naczyniowych – jako dodatek do leczenia statynami, jeśli mimo ich stosowania poziom trójglicerydów i/lub cholesterolu HDL nie jest wystarczająco kontrolowany1112.

Fenofibrat w połączeniu z innymi substancjami czynnymi

Na rynku dostępne są preparaty, w których fenofibrat występuje razem z innymi lekami obniżającymi cholesterol, takimi jak symwastatyna lub prawastatyna. Wskazania dla tych preparatów są zbliżone, ale dotyczą głównie dorosłych pacjentów z wysokim ryzykiem sercowo-naczyniowym oraz mieszaną dyslipidemią, u których statyny w monoterapii nie dają pełnego efektu:

  • Cholib (fenofibrat + symwastatyna) – stosowany u dorosłych z wysokim ryzykiem sercowo-naczyniowym i mieszaną dyslipidemią, gdy poziom LDL jest już dobrze kontrolowany przez statynę, a konieczne jest dodatkowe obniżenie trójglicerydów i/lub podniesienie HDL1314.
  • Pravafenix (fenofibrat + prawastatyna) – wskazany u dorosłych z wysokim ryzykiem chorób serca, z mieszaną hiperlipidemią, jeśli poziom LDL jest odpowiednio kontrolowany samą prawastatyną lub inną statyną o umiarkowanej intensywności działania15.
Ważne dla pacjenta:

  • Fenofibrat jest przeznaczony do stosowania głównie u dorosłych i nie powinien być stosowany u dzieci i młodzieży, ponieważ nie ma wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności w tej grupie wiekowej16171819.
  • Wskazania oraz sposób stosowania mogą różnić się w zależności od preparatu – zawsze należy stosować się do zaleceń lekarza i informacji zawartych w ulotce98.
  • Fenofibrat nie zastępuje zdrowego stylu życia – dieta, aktywność fizyczna i kontrola masy ciała pozostają podstawą leczenia zaburzeń lipidowych69.
  • Preparaty złożone (fenofibrat + statyna) stosuje się wyłącznie u dorosłych z określonymi wskazaniami, jeśli monoterapia statyną nie przynosi pożądanych efektów1315.

Wskazania u dzieci i młodzieży

Fenofibrat nie jest przeznaczony do leczenia dzieci i młodzieży. Europejska Agencja Leków uchyliła obowiązek przedstawiania wyników badań fenofibratu w tej grupie wiekowej, co oznacza, że nie zaleca się jego stosowania u osób poniżej 18. roku życia16171819.

Inne specjalne grupy pacjentów

W przypadku osób starszych, pacjentów z niewydolnością nerek lub zaburzeniami czynności wątroby, dawkowanie fenofibratu może wymagać modyfikacji lub lek może być przeciwwskazany. Zawsze należy omówić z lekarzem indywidualne ryzyko i korzyści stosowania fenofibratu w tych grupach202122.

Najważniejsze informacje dotyczące stosowania fenofibratu:

  • Niektóre schorzenia, takie jak niekontrolowana cukrzyca typu 2, niedoczynność tarczycy czy choroby wątroby, powinny być leczone przed rozpoczęciem terapii fenofibratem23.
  • Fenofibrat może być przeciwwskazany u osób z ciężką niewydolnością nerek20 – w łagodniejszych przypadkach konieczna może być modyfikacja dawki i regularna kontrola czynności nerek.
  • Podczas leczenia należy regularnie kontrolować poziom lipidów oraz wykonywać badania krwi według zaleceń lekarza24.
  • W razie niepożądanych objawów, takich jak bóle mięśni, żółtaczka czy świąd skóry, należy niezwłocznie poinformować lekarza25.

Fenofibrat – podsumowanie wskazań do stosowania

Fenofibrat to skuteczna substancja czynna wspomagająca leczenie zaburzeń lipidowych, zwłaszcza u dorosłych z ciężką hipertrójglicerydemią lub mieszaną hiperlipidemią. Może być stosowany samodzielnie lub w połączeniu ze statynami, gdy same statyny nie zapewniają odpowiedniej kontroli poziomu tłuszczów we krwi. Nie jest przeznaczony dla dzieci i młodzieży. W przypadku specjalnych grup pacjentów, takich jak osoby starsze czy z niewydolnością nerek, decyzję o stosowaniu fenofibratu podejmuje lekarz na podstawie indywidualnej oceny ryzyka i korzyści. Pamiętaj, że leczenie fenofibratem zawsze wymaga równoczesnego stosowania diety i zdrowego trybu życia6913.

Tabela – wskazania do stosowania fenofibratu w różnych grupach pacjentów

Wskazanie Dorośli Dzieci > 12 lat Dzieci < 12 lat Osoby starsze Pacjenci z niewydolnością nerek
Ciężka hipertrójglicerydemia Tak Nie Nie Tak Tak, z modyfikacją*
Mieszana hiperlipidemia (gdy statyny są przeciwwskazane lub nietolerowane) Tak Nie Nie Tak Tak, z modyfikacją*
Mieszana hiperlipidemia jako dodatek do statyn (u osób z wysokim ryzykiem sercowo-naczyniowym) Tak Nie Nie Tak Tak, z modyfikacją*
Preparaty złożone (fenofibrat + statyna) Tak, tylko u dorosłych Nie Nie Tak Nie (przeciwwskazane lub wymaga ostrożności)

*W łagodnej lub umiarkowanej niewydolności nerek dawka powinna być zmodyfikowana zgodnie z zaleceniami lekarza. W ciężkiej niewydolności nerek fenofibrat jest przeciwwskazany202122.

Pytania i odpowiedzi

Na co stosuje się fenofibrat?

Fenofibrat stosuje się w leczeniu ciężkiej hipertrójglicerydemii oraz mieszanej hiperlipidemii, zwłaszcza gdy statyny są przeciwwskazane lub nieskuteczne. Może być też dodatkiem do statyn u pacjentów z wysokim ryzykiem chorób serca, gdy trójglicerydy i HDL nie są odpowiednio kontrolowane67.

Czy fenofibrat jest odpowiedni dla dzieci?

Nie. Fenofibrat nie jest zalecany do stosowania u dzieci i młodzieży, ponieważ brak jest danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności w tej grupie wiekowej1617.

Czy fenofibrat można stosować razem ze statynami?

Tak, w niektórych przypadkach fenofibrat stosuje się razem ze statynami u dorosłych z wysokim ryzykiem chorób serca, jeśli monoterapia statyną nie daje wystarczających efektów. Takie połączenia dostępne są jako gotowe preparaty, np. z symwastatyną lub prawastatyną1315.

Czy fenofibrat jest bezpieczny dla osób z chorobami nerek?

Fenofibrat jest przeciwwskazany w ciężkiej niewydolności nerek. W przypadku łagodniejszej niewydolności nerek może być stosowany z ostrożnością i po dostosowaniu dawki przez lekarza20.