Czym jest fenfluramina i kiedy należy uważać?

Fenfluramina to substancja czynna z grupy leków przeciwpadaczkowych, która działa głównie poprzez wpływ na serotoninę w mózgu. Stosowana jest jako lek wspomagający u dzieci od 2. roku życia i dorosłych w leczeniu napadów padaczkowych związanych z zespołem Dravet oraz zespołem Lennoxa-Gastauta1. Fenfluramina nie jest jednak odpowiednia dla każdego – w pewnych sytuacjach jej przyjmowanie jest bezwzględnie zabronione, a w innych wymaga szczególnej rozwagi i ścisłego monitorowania stanu zdrowia pacjenta2.

Przeciwwskazania dzielimy na:

  • Bezwzględne – lek nie może być stosowany w żadnym przypadku.
  • Względne – stosowanie jest możliwe tylko po dokładnej ocenie ryzyka przez lekarza.
  • Sytuacje wymagające ostrożności – lek nie jest przeciwwskazany, ale konieczna jest szczególna kontrola i regularne badania.

Przeciwwskazania bezwzględne

Istnieją sytuacje, w których fenfluramina nie może być stosowana pod żadnym pozorem. Poniżej znajdziesz listę tych przeciwwskazań wraz z wyjaśnieniem, dlaczego są one tak istotne dla zdrowia pacjenta:

  • Nadwrażliwość na fenfluraminę lub którykolwiek składnik leku – podanie leku osobie uczulonej może spowodować ciężką reakcję alergiczną, zagrażającą życiu2.
  • Choroba zastawki aortalnej lub mitralnej serca – fenfluramina może nasilać zmiany w zastawkach serca, prowadząc do poważnych powikłań sercowo-naczyniowych23.
  • Tętnicze nadciśnienie płucne – lek może zwiększać ryzyko wystąpienia lub nasilenia tego groźnego schorzenia płuc, które wpływa na ciśnienie krwi w naczyniach płucnych23.
  • Stosowanie inhibitorów monoaminooksydazy (IMAO) w ciągu 14 dni przed rozpoczęciem leczenia – połączenie tych leków zwiększa ryzyko wystąpienia niebezpiecznego zespołu serotoninowego, który może być zagrożeniem dla życia2.
Ważne: Przed rozpoczęciem leczenia fenfluraminą konieczne jest wykonanie badania echokardiograficznego, by wykluczyć choroby serca lub nadciśnienie płucne. Regularne kontrole serca są wymagane przez cały okres terapii, a wszelkie zmiany w stanie zdrowia serca mogą oznaczać konieczność przerwania leczenia345.

Przeciwwskazania względne

W niektórych przypadkach fenfluramina może być stosowana tylko po dokładnej ocenie ryzyka przez lekarza i pod ścisłym nadzorem medycznym. Należą do nich:

  • Patologiczne zmiany w zastawkach serca lub podejrzenie nadciśnienia płucnego w badaniu echokardiograficznym – dalsze leczenie wymaga oceny przez lekarza specjalistę oraz rozważenia stosunku korzyści do ryzyka45.
  • Historia jadłowstrętu psychicznego lub żarłoczności psychicznej – fenfluramina może wpływać na łaknienie i masę ciała, dlatego przed rozpoczęciem leczenia konieczna jest dokładna ocena stanu pacjenta6.
  • Jednoczesne stosowanie innych leków serotoninergicznych – zwiększa się ryzyko wystąpienia zespołu serotoninowego, dlatego konieczna jest szczególna obserwacja pacjenta7.
  • Stosowanie cyproheptadyny – może osłabić działanie fenfluraminy, co wymaga monitorowania napadów padaczkowych8.

Kiedy zachować szczególną ostrożność?

Fenfluramina nie jest przeciwwskazana, ale wymaga zwiększonej uwagi w następujących sytuacjach:

  • Ryzyko zmniejszenia łaknienia i masy ciała – regularna kontrola masy ciała jest konieczna, szczególnie u dzieci i osób z zaburzeniami odżywiania6.
  • Senność – lek może nasilać senność, a inne leki działające hamująco na układ nerwowy (np. alkohol, niektóre leki przeciwpadaczkowe) mogą ten efekt wzmacniać9.
  • Myśli i zachowania samobójcze – u niektórych osób przyjmujących leki przeciwpadaczkowe (w tym fenfluraminę) mogą pojawić się myśli samobójcze, dlatego pacjent i jego opiekunowie powinni być na to wyczuleni10.
  • Zespół serotoninowy – objawy takie jak pobudzenie, omamy, gorączka, niestabilne ciśnienie krwi, mogą świadczyć o tym zespole i wymagają natychmiastowej interwencji7.
  • Zwiększona częstość napadów padaczkowych – lek może w niektórych przypadkach nasilać napady, co może wymagać zmiany dawki lub odstawienia leku7.
  • Jaskra – lek może powodować rozszerzenie źrenic i wywołać napad jaskry z zamkniętym kątem przesączania; w przypadku nagłego pogorszenia wzroku lub bólu oka należy przerwać leczenie8.
  • Jednoczesne stosowanie leków wpływających na enzymy wątrobowe (CYP1A2, CYP2B6, CYP2D6) – niektóre leki mogą osłabiać lub nasilać działanie fenfluraminy, co może wymagać zmiany dawki1112.
  • Alergie na substancje pomocnicze – preparat zawiera parahydroksybenzoesany oraz siarczyny, które mogą wywoływać reakcje alergiczne, także typu późnego12.
  • Zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy – pacjenci z tą rzadką chorobą nie powinni przyjmować leku ze względu na obecność glukozy w preparacie12.
Warto wiedzieć:

Tabela podsumowująca

Przeciwwskazanie Typ (bezwzględne/względne)
Nadwrażliwość na fenfluraminę lub składniki leku Przeciwwskazane
Choroba zastawki aortalnej lub mitralnej serca Przeciwwskazane
Tętnicze nadciśnienie płucne Przeciwwskazane
Stosowanie inhibitorów MAO w ciągu 14 dni Przeciwwskazane
Patologiczne zmiany w zastawkach serca lub podejrzenie nadciśnienia płucnego w badaniu echokardiograficznym Należy zachować ostrożność
Historia zaburzeń odżywiania (jadłowstręt, żarłoczność) Należy zachować ostrożność
Jednoczesne stosowanie leków serotoninergicznych Należy zachować ostrożność
Stosowanie cyproheptadyny Należy zachować ostrożność
Ryzyko zmniejszenia łaknienia i masy ciała Należy zachować ostrożność
Senność i ryzyko nasilenia przez inne leki Należy zachować ostrożność
Myśli i zachowania samobójcze Należy zachować ostrożność
Zespół serotoninowy Należy zachować ostrożność
Zwiększona częstość napadów padaczkowych Należy zachować ostrożność
Jaskra Należy zachować ostrożność
Jednoczesne stosowanie leków wpływających na CYP1A2, CYP2B6, CYP2D6 Należy zachować ostrożność
Alergie na substancje pomocnicze (parahydroksybenzoesany, siarczyny) Należy zachować ostrożność
Zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy Należy zachować ostrożność

Fenfluramina – bezpieczeństwo stosowania w praktyce

Fenfluramina to skuteczny lek przeciwpadaczkowy, który przynosi ulgę wielu pacjentom z ciężkimi napadami padaczkowymi. Jednak jej stosowanie wymaga dokładnej oceny przez lekarza oraz regularnych badań kontrolnych, szczególnie w kierunku chorób serca i nadciśnienia płucnego3. Przeciwwskazania bezwzględne wykluczają jej użycie, natomiast w przypadkach względnych i wymagających ostrożności decyzja o leczeniu musi być podejmowana indywidualnie, z uwzględnieniem wszystkich czynników ryzyka. Pacjenci powinni być świadomi możliwych działań niepożądanych i natychmiast zgłaszać wszelkie niepokojące objawy lekarzowi23.

Pytania i odpowiedzi

Kiedy fenfluramina jest bezwzględnie przeciwwskazana?

Fenfluramina jest przeciwwskazana przy nadwrażliwości na lek, chorobach zastawek serca, tętniczym nadciśnieniu płucnym i podczas stosowania inhibitorów MAO w ciągu 14 dni przed leczeniem1.

Czy przed leczeniem fenfluraminą trzeba wykonać badania serca?

Tak, przed rozpoczęciem terapii konieczne jest badanie echokardiograficzne, a następnie regularne kontrole serca podczas leczenia1.

Jakie leki mogą wchodzić w interakcje z fenfluraminą?

Fenfluramina może wchodzić w interakcje z lekami serotoninergicznymi, cyproheptadyną, lekami wpływającymi na enzymy wątrobowe oraz innymi lekami przeciwpadaczkowymi123.

Czy fenfluramina może być stosowana u osób z zaburzeniami odżywiania?

Stosowanie fenfluraminy u osób z jadłowstrętem lub żarłocznością psychiczną wymaga szczególnej ostrożności i oceny korzyści do ryzyka1.