Czym jest fenfluramina i kiedy należy uważać?
Fenfluramina to substancja czynna z grupy leków przeciwpadaczkowych, która działa głównie poprzez wpływ na serotoninę w mózgu. Stosowana jest jako lek wspomagający u dzieci od 2. roku życia i dorosłych w leczeniu napadów padaczkowych związanych z zespołem Dravet oraz zespołem Lennoxa-Gastauta1. Fenfluramina nie jest jednak odpowiednia dla każdego – w pewnych sytuacjach jej przyjmowanie jest bezwzględnie zabronione, a w innych wymaga szczególnej rozwagi i ścisłego monitorowania stanu zdrowia pacjenta2.
Przeciwwskazania dzielimy na:
- Bezwzględne – lek nie może być stosowany w żadnym przypadku.
- Względne – stosowanie jest możliwe tylko po dokładnej ocenie ryzyka przez lekarza.
- Sytuacje wymagające ostrożności – lek nie jest przeciwwskazany, ale konieczna jest szczególna kontrola i regularne badania.
Przeciwwskazania bezwzględne
Istnieją sytuacje, w których fenfluramina nie może być stosowana pod żadnym pozorem. Poniżej znajdziesz listę tych przeciwwskazań wraz z wyjaśnieniem, dlaczego są one tak istotne dla zdrowia pacjenta:
- Nadwrażliwość na fenfluraminę lub którykolwiek składnik leku – podanie leku osobie uczulonej może spowodować ciężką reakcję alergiczną, zagrażającą życiu2.
- Choroba zastawki aortalnej lub mitralnej serca – fenfluramina może nasilać zmiany w zastawkach serca, prowadząc do poważnych powikłań sercowo-naczyniowych23.
- Tętnicze nadciśnienie płucne – lek może zwiększać ryzyko wystąpienia lub nasilenia tego groźnego schorzenia płuc, które wpływa na ciśnienie krwi w naczyniach płucnych23.
- Stosowanie inhibitorów monoaminooksydazy (IMAO) w ciągu 14 dni przed rozpoczęciem leczenia – połączenie tych leków zwiększa ryzyko wystąpienia niebezpiecznego zespołu serotoninowego, który może być zagrożeniem dla życia2.
Przeciwwskazania względne
W niektórych przypadkach fenfluramina może być stosowana tylko po dokładnej ocenie ryzyka przez lekarza i pod ścisłym nadzorem medycznym. Należą do nich:
- Patologiczne zmiany w zastawkach serca lub podejrzenie nadciśnienia płucnego w badaniu echokardiograficznym – dalsze leczenie wymaga oceny przez lekarza specjalistę oraz rozważenia stosunku korzyści do ryzyka45.
- Historia jadłowstrętu psychicznego lub żarłoczności psychicznej – fenfluramina może wpływać na łaknienie i masę ciała, dlatego przed rozpoczęciem leczenia konieczna jest dokładna ocena stanu pacjenta6.
- Jednoczesne stosowanie innych leków serotoninergicznych – zwiększa się ryzyko wystąpienia zespołu serotoninowego, dlatego konieczna jest szczególna obserwacja pacjenta7.
- Stosowanie cyproheptadyny – może osłabić działanie fenfluraminy, co wymaga monitorowania napadów padaczkowych8.
Kiedy zachować szczególną ostrożność?
Fenfluramina nie jest przeciwwskazana, ale wymaga zwiększonej uwagi w następujących sytuacjach:
- Ryzyko zmniejszenia łaknienia i masy ciała – regularna kontrola masy ciała jest konieczna, szczególnie u dzieci i osób z zaburzeniami odżywiania6.
- Senność – lek może nasilać senność, a inne leki działające hamująco na układ nerwowy (np. alkohol, niektóre leki przeciwpadaczkowe) mogą ten efekt wzmacniać9.
- Myśli i zachowania samobójcze – u niektórych osób przyjmujących leki przeciwpadaczkowe (w tym fenfluraminę) mogą pojawić się myśli samobójcze, dlatego pacjent i jego opiekunowie powinni być na to wyczuleni10.
- Zespół serotoninowy – objawy takie jak pobudzenie, omamy, gorączka, niestabilne ciśnienie krwi, mogą świadczyć o tym zespole i wymagają natychmiastowej interwencji7.
- Zwiększona częstość napadów padaczkowych – lek może w niektórych przypadkach nasilać napady, co może wymagać zmiany dawki lub odstawienia leku7.
- Jaskra – lek może powodować rozszerzenie źrenic i wywołać napad jaskry z zamkniętym kątem przesączania; w przypadku nagłego pogorszenia wzroku lub bólu oka należy przerwać leczenie8.
- Jednoczesne stosowanie leków wpływających na enzymy wątrobowe (CYP1A2, CYP2B6, CYP2D6) – niektóre leki mogą osłabiać lub nasilać działanie fenfluraminy, co może wymagać zmiany dawki1112.
- Alergie na substancje pomocnicze – preparat zawiera parahydroksybenzoesany oraz siarczyny, które mogą wywoływać reakcje alergiczne, także typu późnego12.
- Zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy – pacjenci z tą rzadką chorobą nie powinni przyjmować leku ze względu na obecność glukozy w preparacie12.
- Niektóre sytuacje wymagają dostosowania dawki fenfluraminy – np. w przypadku jednoczesnego stosowania leków, które wpływają na jej metabolizm, lekarz może zalecić zmianę dawki lub częstsze kontrole.
- Pojawienie się nowych objawów, takich jak pogorszenie wzroku, ból oka, nasilenie napadów czy objawy alergiczne, powinno być natychmiast zgłoszone lekarzowi.
- Przyjmowanie fenfluraminy wymaga regularnych badań serca oraz monitorowania stanu psychicznego pacjenta.
Tabela podsumowująca
| Przeciwwskazanie | Typ (bezwzględne/względne) |
|---|---|
| Nadwrażliwość na fenfluraminę lub składniki leku | Przeciwwskazane |
| Choroba zastawki aortalnej lub mitralnej serca | Przeciwwskazane |
| Tętnicze nadciśnienie płucne | Przeciwwskazane |
| Stosowanie inhibitorów MAO w ciągu 14 dni | Przeciwwskazane |
| Patologiczne zmiany w zastawkach serca lub podejrzenie nadciśnienia płucnego w badaniu echokardiograficznym | Należy zachować ostrożność |
| Historia zaburzeń odżywiania (jadłowstręt, żarłoczność) | Należy zachować ostrożność |
| Jednoczesne stosowanie leków serotoninergicznych | Należy zachować ostrożność |
| Stosowanie cyproheptadyny | Należy zachować ostrożność |
| Ryzyko zmniejszenia łaknienia i masy ciała | Należy zachować ostrożność |
| Senność i ryzyko nasilenia przez inne leki | Należy zachować ostrożność |
| Myśli i zachowania samobójcze | Należy zachować ostrożność |
| Zespół serotoninowy | Należy zachować ostrożność |
| Zwiększona częstość napadów padaczkowych | Należy zachować ostrożność |
| Jaskra | Należy zachować ostrożność |
| Jednoczesne stosowanie leków wpływających na CYP1A2, CYP2B6, CYP2D6 | Należy zachować ostrożność |
| Alergie na substancje pomocnicze (parahydroksybenzoesany, siarczyny) | Należy zachować ostrożność |
| Zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy | Należy zachować ostrożność |
Fenfluramina – bezpieczeństwo stosowania w praktyce
Fenfluramina to skuteczny lek przeciwpadaczkowy, który przynosi ulgę wielu pacjentom z ciężkimi napadami padaczkowymi. Jednak jej stosowanie wymaga dokładnej oceny przez lekarza oraz regularnych badań kontrolnych, szczególnie w kierunku chorób serca i nadciśnienia płucnego3. Przeciwwskazania bezwzględne wykluczają jej użycie, natomiast w przypadkach względnych i wymagających ostrożności decyzja o leczeniu musi być podejmowana indywidualnie, z uwzględnieniem wszystkich czynników ryzyka. Pacjenci powinni być świadomi możliwych działań niepożądanych i natychmiast zgłaszać wszelkie niepokojące objawy lekarzowi23.


















