Ogólne zasady dawkowania estradiolu
Estradiol, będący naturalnym hormonem żeńskim, jest stosowany w różnych postaciach i drogach podania, co wpływa na schemat dawkowania. Najczęściej spotykane formy to tabletki doustne, systemy transdermalne (plastry), żele, tabletki dopochwowe oraz preparaty do stosowania miejscowego na skórę głowy12345.
Dawkowanie dla dorosłych
- Tabletki doustne (np. Estrofem, Estrofem mite, Cyclo-Progynova): Zwykle przyjmuje się 1 tabletkę (zawierającą 1 mg lub 2 mg estradiolu) raz na dobę, bez przerwy w stosowaniu. Dawka może być zwiększona lub zmniejszona po kilku miesiącach, w zależności od skuteczności i tolerancji167.
- Plastry transdermalne (np. Systen 50, Oesclim, Fem 7 Combi, Systen Conti, Systen Sequi): Plastry przykleja się na skórę zwykle dwa razy w tygodniu (co 3–4 dni) lub raz na tydzień, w zależności od produktu. Najczęściej stosuje się cykle 3 tygodnie z przerwą 7 dni lub bez przerwy (terapia ciągła). W przypadku niektórych systemów (np. Fem 7 Combi) zmienia się rodzaj plastra co tydzień zgodnie z fazami cyklu2891011.
- Żel do stosowania na skórę (np. Divigel): Typowa dawka początkowa to 1 mg estradiolu (1 g żelu) na dobę, nakładany raz dziennie na suchą i czystą skórę dolnej części tułowia lub uda. Dawka może być modyfikowana (0,5–1,5 mg dziennie) w zależności od odpowiedzi na leczenie3.
- Tabletki dopochwowe (np. Vagifem): Stosuje się jedną tabletkę raz na dobę przez pierwsze 2 tygodnie (dawka początkowa), następnie jedną tabletkę dwa razy w tygodniu jako dawkę podtrzymującą4.
- Płyn na skórę głowy (w połączeniu z innymi substancjami, np. prednizolonem): Stosuje się raz dziennie, najlepiej wieczorem, przez 2–3 tygodnie na zmiany zapalne skóry głowy, a następnie 2–3 razy w tygodniu5.
Czas trwania leczenia
Długość terapii estradiolem zależy od wskazań i indywidualnych potrzeb pacjentki. W przypadku leczenia objawów menopauzy zaleca się stosowanie najniższej skutecznej dawki przez możliwie najkrótszy czas123.
Drogi podania i dostępne postacie leku
- Tabletki doustne
- Plastry transdermalne
- Żel do stosowania na skórę
- Tabletki dopochwowe
- Płyn na skórę głowy (preparaty złożone)
Dawkowanie estradiolu w szczególnych grupach pacjentów
- Dzieci i młodzież: Estradiol nie jest zalecany do stosowania u dzieci i młodzieży. Większość preparatów jest przeciwwskazana lub niezalecana w tej grupie wiekowej12345.
- Osoby starsze (powyżej 65 lat): Doświadczenie w leczeniu kobiet powyżej 65. roku życia jest ograniczone. Nie ma jednoznacznych zaleceń dotyczących modyfikacji dawki, jednak u tych pacjentek należy zachować szczególną ostrożność i stosować najmniejszą skuteczną dawkę1234.
- Pacjentki z zaburzeniami czynności nerek: Brak wystarczających danych do precyzyjnego określenia modyfikacji dawkowania. W przypadku ciężkiej niewydolności nerek, niektóre preparaty są przeciwwskazane21011.
- Pacjentki z zaburzeniami czynności wątroby: W przypadku ciężkich chorób wątroby estradiol jest przeciwwskazany. W razie pogorszenia czynności wątroby podczas leczenia należy przerwać terapię123.
- Kobiety w ciąży i karmiące piersią: Estradiol jest przeciwwskazany w ciąży i podczas karmienia piersią1234.
Zmiany dawkowania w zależności od wskazania
Estradiol jest stosowany w różnych wskazaniach – od leczenia objawów menopauzy, przez profilaktykę osteoporozy, po leczenie miejscowe zanikowego zapalenia pochwy czy łysienia androgenowego. W zależności od wskazania mogą być stosowane różne postacie leku i odmienne schematy dawkowania:
- Hormonalna terapia zastępcza (HTZ) u kobiet po menopauzie: Najczęściej stosuje się tabletki doustne, plastry lub żel, codziennie lub według ustalonego cyklu. Dawkę i czas stosowania dostosowuje się do nasilenia objawów i tolerancji123.
- Leczenie miejscowe zanikowego zapalenia pochwy: Stosuje się tabletki dopochwowe, zwykle raz dziennie przez dwa tygodnie, a następnie dwa razy w tygodniu jako dawkę podtrzymującą4.
- Leczenie łysienia androgenowego (preparaty złożone): Płyn na skórę głowy stosuje się początkowo codziennie, a po ustąpieniu objawów 2–3 razy w tygodniu przez okres do 6 miesięcy5.
Maksymalna dawka dobowa i ryzyko przedawkowania
- Plastry transdermalne: U kobiet po histerektomii nie zaleca się przekraczania dawki 100 µg estradiolu na dobę, a u kobiet z zachowaną macicą – 50 µg na dobę12.
- Doustne i przezskórne formy estradiolu: Dawkowanie powinno być zawsze zgodne z zaleceniami lekarza i nie należy samodzielnie zwiększać dawki.
- Ryzyko przedawkowania: Objawy przedawkowania to najczęściej nudności, wymioty, tkliwość piersi, krwawienia z dróg rodnych. W razie wystąpienia objawów należy skontaktować się z lekarzem131415.
- Dawkowanie estradiolu powinno być zawsze ustalane indywidualnie przez lekarza, po uwzględnieniu wszystkich czynników ryzyka i wskazań.
- W przypadku kobiet z zachowaną macicą konieczne jest stosowanie dodatkowo progestagenu, aby zapobiec rozrostowi błony śluzowej macicy.
- Nie wolno samodzielnie modyfikować dawki ani przerywać leczenia bez konsultacji z lekarzem.
- W razie wystąpienia niepokojących objawów, takich jak krwawienia, bóle głowy czy bóle brzucha, należy niezwłocznie poinformować lekarza.
Tabela podsumowująca schematy dawkowania estradiolu
| Grupa pacjentów | Schemat dawkowania |
|---|---|
| Dorośli (ogólne HTZ) | Tabletki doustne: 1–2 mg raz na dobę; Plastry: 2× tygodniowo lub 1× tygodniowo; Żel: 0,5–1,5 mg na dobę; Tabletki dopochwowe: raz dziennie przez 2 tyg., potem 2× tygodniowo |
| Dzieci i młodzież | Przeciwwskazane / niezalecane |
| Osoby starsze (65+) | Brak konieczności modyfikacji dawki, ale stosować ostrożnie i w najmniejszej skutecznej dawce |
| Pacjenci z zaburzeniami nerek | Brak wystarczających danych, ostrożność; niektóre preparaty przeciwwskazane w ciężkiej niewydolności |
| Pacjenci z zaburzeniami wątroby | Przeciwwskazane w ciężkiej chorobie wątroby; w razie pogorszenia czynności przerwać leczenie |
| Kobiety w ciąży i karmiące piersią | Przeciwwskazane |
Estradiol – różnorodność dawkowania dla indywidualnych potrzeb
Dawkowanie estradiolu zależy od formy leku, drogi podania, wskazania oraz indywidualnych cech pacjentki. Odpowiednio dobrany schemat pozwala skutecznie łagodzić objawy niedoboru estrogenów, a jednocześnie minimalizować ryzyko działań niepożądanych. Wybór postaci i dawki powinien być każdorazowo ustalany z lekarzem, a leczenie prowadzone pod kontrolą, szczególnie w grupach wymagających szczególnej ostrożności, takich jak osoby starsze czy pacjentki z chorobami przewlekłymi1234.


















