Ogólne zasady dawkowania epoprostenolu
Epoprostenol podawany jest wyłącznie w postaci ciągłej infuzji dożylnej. Dostępny jest jako proszek do sporządzania roztworu do infuzji, który po przygotowaniu podaje się przez centralny cewnik żylny z użyciem przenośnej pompy infuzyjnej12. W wyjątkowych przypadkach możliwe jest czasowe podanie przez obwodowe wkłucie żylne, ale tylko do momentu założenia centralnego dostępu34.
Dawkowanie w tętniczym nadciśnieniu płucnym
- Leczenie rozpoczyna się w szpitalu, gdzie można zapewnić odpowiedni nadzór oraz sprzęt do resuscytacji12.
- Początkowa dawka wynosi 2 nanogramy na kilogram masy ciała na minutę (ng/kg mc./min). Dawka ta jest stopniowo zwiększana co 15 minut lub dłużej o kolejne 2 ng/kg mc./min, aż do uzyskania najlepszego efektu lub wystąpienia działań niepożądanych12.
- Jeśli początkowa dawka nie jest tolerowana, lekarz ustala mniejszą, tolerowaną przez pacjenta dawkę34.
- Długotrwałą infuzję rozpoczyna się od dawki o 4 ng/kg mc./min mniejszej od maksymalnie tolerowanej dawki ustalonej podczas krótkotrwałego podawania. Jeżeli maksymalna tolerowana dawka wynosi 5 ng/kg mc./min lub mniej, rozpoczyna się od 1 ng/kg mc./min34.
- Dawkę można zwiększać o 1-2 ng/kg mc./min, w odstępach co najmniej 15 minut, jeśli objawy choroby utrzymują się lub wracają56.
- Zmniejszenie dawki następuje stopniowo, o 2 ng/kg mc./min, w odstępach 15 minut lub dłuższych, aż do ustąpienia działań niepożądanych78.
- Należy unikać nagłego przerwania infuzji, ponieważ może to prowadzić do nagłego pogorszenia stanu zdrowia (tzw. efekt odbicia)78.
Dawkowanie podczas hemodializy
- Epoprostenol stosuje się w ciągłej infuzji dożylnej, bezpośrednio do przewodów doprowadzających krew do dializatora910.
- Przed dializą podaje się 4 ng/kg mc./min przez 15 minut910.
- Podczas dializy infuzja trwa nadal z tą samą dawką (4 ng/kg mc./min) do wejścia tętniczego dializatora910.
- Infuzję przerywa się jednocześnie z zakończeniem dializy910.
- Dawkę można zwiększyć, ale tylko pod ścisłą kontrolą ciśnienia tętniczego krwi910.
- Lek zawsze podaje się w formie ciągłej infuzji dożylnej – nie wolno stosować szybkiego wstrzyknięcia (bolus)
- Przygotowanie leku i obsługa pompy infuzyjnej wymagają przeszkolenia pacjenta i przestrzegania zasad aseptyki
- Należy stosować specjalne filtry w zestawie do infuzji, które należy wymieniać co 48 godzin lub częściej
- Nawet krótka przerwa w podawaniu leku może doprowadzić do gwałtownego pogorszenia stanu zdrowia
Dawkowanie w szczególnych grupach pacjentów
Dzieci i młodzież
Bezpieczeństwo i skuteczność stosowania epoprostenolu u dzieci nie zostały określone. Oznacza to, że nie ma zaleceń dotyczących dawkowania tej substancji u osób poniżej 18 roku życia910.
Pacjenci w podeszłym wieku
Brak szczegółowych danych dotyczących stosowania epoprostenolu u osób powyżej 65 lat zarówno w leczeniu tętniczego nadciśnienia płucnego, jak i podczas hemodializy. U osób starszych zaleca się szczególną ostrożność w doborze dawki, ponieważ częściej występują u nich zaburzenia czynności wątroby, nerek lub serca, a także mogą przyjmować inne leki910.
Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek
W przypadku leczenia tętniczego nadciśnienia płucnego u osób z zaburzeniami czynności nerek dawka powinna być dobierana ostrożnie, a pacjent wymaga ścisłego nadzoru. U pacjentów dializowanych, epoprostenol jest stosowany według specjalnego schematu, jak opisano wyżej910.
Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby
Nie ma precyzyjnych zaleceń dotyczących modyfikacji dawki u osób z zaburzeniami czynności wątroby, ale u tych pacjentów zaleca się ostrożność i indywidualne dostosowanie leczenia, szczególnie w podeszłym wieku910.
Kobiety w ciąży i karmiące piersią
Brak jest wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa stosowania epoprostenolu u kobiet w ciąży oraz karmiących piersią. Z tego powodu decyzję o leczeniu podejmuje lekarz, oceniając potencjalne korzyści i ryzyko dla matki i dziecka910.
- Przedawkowanie objawia się przede wszystkim spadkiem ciśnienia tętniczego, który może prowadzić do utraty przytomności
- W razie przedawkowania należy zmniejszyć dawkę lub przerwać infuzję oraz wdrożyć leczenie podtrzymujące
- Podczas terapii konieczna jest regularna kontrola ciśnienia krwi i tętna
- Lek może powodować zarówno przyspieszenie, jak i spowolnienie rytmu serca
Zmiany dawkowania w zależności od wskazania
Epoprostenol stosuje się w dwóch głównych wskazaniach: w leczeniu tętniczego nadciśnienia płucnego oraz podczas hemodializy w sytuacjach, gdy nie można użyć heparyny. W każdym z tych przypadków obowiązuje inny schemat dawkowania:
- W tętniczym nadciśnieniu płucnym – dawka jest indywidualnie dostosowywana, a leczenie prowadzi się przez długi czas, często przez wiele miesięcy lub lat12.
- Podczas hemodializy – stosuje się krótkotrwałe infuzje przed i w trakcie zabiegu dializy910.
Maksymalna dawka dobowa i ryzyko przedawkowania
Nie określono sztywnej maksymalnej dawki dobowej epoprostenolu, ponieważ jest ona ustalana indywidualnie w zależności od tolerancji pacjenta. Objawy przedawkowania są związane głównie z nadmiernym spadkiem ciśnienia tętniczego i wymagają natychmiastowej interwencji polegającej na zmniejszeniu dawki lub przerwaniu infuzji1112.
Epoprostenol – dawkowanie dostosowane do indywidualnych potrzeb
| Grupa pacjentów | Schemat dawkowania |
|---|---|
| Dorośli (nadciśnienie płucne) | Początkowo 2 ng/kg mc./min, zwiększanie dawki co 15 min o 2 ng/kg mc./min do ustalenia dawki maksymalnie tolerowanej; długotrwała infuzja – dawka mniejsza o 4 ng/kg mc./min od dawki maksymalnej, zwykle rozpoczynana od 1 ng/kg mc./min12 |
| Dorośli (hemodializa) | 4 ng/kg mc./min przez 15 min przed dializą i podczas dializy do wejścia tętniczego dializatora910 |
| Dzieci i młodzież | Nie określono bezpieczeństwa i skuteczności – brak zaleceń dawkowania910 |
| Pacjenci w podeszłym wieku | Brak danych; zaleca się ostrożność i indywidualne dostosowanie dawki910 |
| Pacjenci z zaburzeniami nerek/wątroby | Ostrożność, indywidualne dostosowanie dawki910 |
| Kobiety w ciąży/karmiące | Stosowanie tylko po indywidualnej ocenie lekarza910 |


















