Dutasteryd – bezpieczeństwo stosowania u różnych grup pacjentów

Dutasteryd, jako inhibitor 5-alfa-reduktazy, jest zazwyczaj dobrze tolerowany przez dorosłych mężczyzn, jednak jego stosowanie wymaga szczególnej ostrożności u osób z zaburzeniami czynności wątroby oraz w niektórych innych grupach pacjentów123.

Bezpieczeństwo u kobiet w ciąży i matek karmiących piersią

  • Dutasteryd jest przeciwwskazany u kobiet, w tym kobiet w ciąży i karmiących piersią45.
  • Podawanie dutasterydu kobiecie w ciąży może spowodować zaburzenia rozwoju zewnętrznych narządów płciowych u płodu płci męskiej67.
  • Nie wiadomo, czy dutasteryd przenika do mleka kobiecego, dlatego nie zaleca się jego stosowania u matek karmiących piersią89.
  • Niewielkie ilości dutasterydu mogą być obecne w nasieniu mężczyzn przyjmujących lek – w przypadku kontaktu kobiety w ciąży z nasieniem, zaleca się stosowanie prezerwatywy w celu zminimalizowania ryzyka dla płodu89.

Wpływ na prowadzenie pojazdów i obsługę maszyn

  • Nie przewiduje się, aby dutasteryd wpływał na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn101112.
  • Podczas terapii skojarzonej z tamsulosyną (lek na rozrost prostaty), mogą pojawić się zawroty głowy, dlatego należy zachować ostrożność przy wykonywaniu czynności wymagających skupienia1314.
Ważne: Dutasteryd nie powinien być stosowany przez kobiety, dzieci ani młodzież. Jeśli partnerka pacjenta jest w ciąży lub może być w ciąży, należy stosować prezerwatywę podczas stosowania dutasterydu, ponieważ nawet niewielkie ilości leku mogą być obecne w nasieniu i potencjalnie zaszkodzić rozwijającemu się płodowi płci męskiej89. Ponadto kobiety, dzieci i młodzież nie powinny mieć kontaktu z uszkodzonymi kapsułkami, ponieważ lek może być wchłaniany przez skórę1516.

Interakcje z alkoholem

  • Brak danych wskazujących na niebezpieczne interakcje dutasterydu z alkoholem15.
  • Zawsze jednak należy zachować ostrożność, ponieważ alkohol może nasilać działania niepożądane niektórych leków stosowanych równocześnie z dutasterydem, np. tamsulosyny13.

Stosowanie u osób z niewydolnością nerek

  • Nie ma konieczności dostosowania dawki dutasterydu u osób z zaburzeniami czynności nerek, ponieważ lek jest wydalany głównie z kałem, a tylko niewielka ilość przez nerki1217.
  • W przypadku ciężkiej niewydolności nerek (klirens kreatyniny poniżej 10 ml/min), należy zachować ostrożność, gdyż nie ma wystarczających danych na temat bezpieczeństwa stosowania1819.

Stosowanie u osób z niewydolnością wątroby

  • U pacjentów z łagodnymi lub umiarkowanymi zaburzeniami czynności wątroby należy zachować ostrożność podczas stosowania dutasterydu, ponieważ może dojść do zwiększenia stężenia leku w organizmie i wydłużenia jego działania123.
  • Stosowanie dutasterydu jest przeciwwskazane (zakazane) u pacjentów z ciężką niewydolnością wątroby45.

Stosowanie substancji czynnej u seniorów

  • Nie ma konieczności modyfikowania dawki dutasterydu u osób starszych, gdyż wiek nie ma istotnego wpływu na metabolizm leku202117.

Inne grupy pacjentów wymagające szczególnej ostrożności

  • Stosowanie dutasterydu jest przeciwwskazane u dzieci i młodzieży4.
  • Pacjenci z nadwrażliwością na soję lub orzeszki ziemne nie powinni przyjmować preparatów zawierających dutasteryd, jeśli w składzie znajduje się lecytyna sojowa225.
  • W przypadku terapii skojarzonej z tamsulosyną, należy brać pod uwagę możliwość wystąpienia niedociśnienia ortostatycznego (nagłego spadku ciśnienia podczas wstawania), zwłaszcza u osób z tendencją do omdleń1323.
  • Przy stosowaniu dutasterydu w połączeniu z silnymi inhibitorami CYP3A4 (np. rytonawir, ketokonazol) może dojść do zwiększenia stężenia leku w organizmie. W razie wystąpienia działań niepożądanych, lekarz może zalecić rzadsze przyjmowanie leku2425.
Uwaga na działania niepożądane:

  • Najczęstsze działania niepożądane dutasterydu dotyczą sfery seksualnej, takie jak zmniejszenie libido, impotencja czy zaburzenia wytrysku. Częstość tych działań maleje z czasem stosowania leku2627.
  • Możliwe są także reakcje alergiczne (wysypka, świąd, obrzęk naczynioruchowy), łysienie (głównie utrata owłosienia ciała), tkliwość lub powiększenie piersi, depresja, a także ból i obrzęk jąder2829.
  • Podczas terapii skojarzonej z tamsulosyną zwiększa się ryzyko niewydolności serca w porównaniu do monoterapii, choć ryzyko to jest nadal niewielkie3031.
  • Bardzo rzadko zgłaszano przypadki raka piersi u mężczyzn stosujących dutasteryd – w razie pojawienia się guzków lub wydzieliny z brodawki sutkowej, należy niezwłocznie poinformować lekarza3233.

Tabela bezpieczeństwa stosowania dutasterydu

Grupa pacjentów Możliwość stosowania Uwagi
Osoby w podeszłym wieku Można stosować Bez konieczności modyfikacji dawki
Pacjenci z zaburzeniami nerek Można stosować Zachować ostrożność przy ciężkiej niewydolności nerek – brak danych
Pacjenci z zaburzeniami wątroby Zakazane przy ciężkiej niewydolności Ostrożność przy łagodnych i umiarkowanych zaburzeniach
Kobiety w ciąży i karmiące Zakazane Może uszkodzić płód płci męskiej; nie stosować u kobiet
Dzieci i młodzież Zakazane Brak danych o bezpieczeństwie i skuteczności
Prowadzenie pojazdów Można prowadzić Brak wpływu, wyjątek: zawroty głowy przy terapii skojarzonej
Alkohol Zachować ostrożność Brak danych o interakcjach
Nadwrażliwość na soję/orzeszki ziemne Zakazane Nie stosować leków z lecytyną sojową
Terapia skojarzona z tamsulosyną Można stosować Zwiększone ryzyko działań niepożądanych i niewydolności serca

Dutasteryd – kiedy warto zachować ostrożność?

Dutasteryd to lek skuteczny i bezpieczny dla większości dorosłych mężczyzn, jeśli jest stosowany zgodnie z zaleceniami. Warto jednak pamiętać o przeciwwskazaniach, takich jak ciężkie zaburzenia wątroby, uczulenie na składniki leku czy wiek poniżej 18 lat. W przypadku terapii skojarzonej z tamsulosyną należy zwrócić uwagę na możliwość wystąpienia niedociśnienia ortostatycznego oraz większego ryzyka działań niepożądanych, zwłaszcza na początku leczenia1331. Regularne badania i monitorowanie stanu zdrowia, szczególnie u osób z dodatkowymi obciążeniami zdrowotnymi, pomagają w bezpiecznym korzystaniu z terapii dutasterydem.

Pytania i odpowiedzi

Czy dutasteryd można stosować u kobiet?

Nie, dutasteryd jest przeciwwskazany u kobiet, szczególnie w ciąży i podczas karmienia piersią, ponieważ może zaszkodzić płodowi płci męskiej47.

Czy podczas stosowania dutasterydu można prowadzić samochód?

Tak, dutasteryd nie wpływa na zdolność prowadzenia pojazdów, ale przy terapii z tamsulosyną mogą wystąpić zawroty głowy1215.

Czy osoby z chorobami nerek mogą przyjmować dutasteryd?

Tak, nie ma konieczności zmiany dawki u osób z zaburzeniami czynności nerek, ale przy ciężkiej niewydolności nerek należy zachować ostrożność119.

Jakie są przeciwwskazania do stosowania dutasterydu?

Dutasteryd jest przeciwwskazany u kobiet, dzieci, młodzieży, osób z ciężką niewydolnością wątroby oraz u osób uczulonych na składniki leku, w tym lecytynę sojową424.