REKLAMA

Duloksetyna, wenlafaksyna i mirtazapina to leki przeciwdepresyjne stosowane u dorosłych. Różnią się wskazaniami, bezpieczeństwem u dzieci, kobiet w ciąży i osób z chorobami nerek lub wątroby.

Porównanie duloksetyny, wenlafaksyny i mirtazapiny – podobieństwa i przynależność do grupy leków

Duloksetyna, wenlafaksyna oraz mirtazapina należą do nowoczesnych leków przeciwdepresyjnych, wykorzystywanych w leczeniu zaburzeń nastroju i lękowych u dorosłych123. Duloksetyna i wenlafaksyna to leki z grupy inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny (SNRI), a mirtazapina jest przedstawicielem leków o odmiennym mechanizmie działania, choć również wpływa na układ serotoninergiczny i noradrenergiczny456. Wszystkie te substancje mają zastosowanie głównie w terapii dużych zaburzeń depresyjnych, a duloksetyna i wenlafaksyna dodatkowo w leczeniu zaburzeń lękowych uogólnionych12. Dodatkowo duloksetyna i wenlafaksyna wykazują działanie przeciwbólowe, co jest wykorzystywane np. w leczeniu bólu neuropatycznego12.

Wskazania do stosowania – kiedy wybiera się poszczególne substancje?

Duloksetyna jest stosowana u dorosłych w leczeniu dużych zaburzeń depresyjnych, zaburzeń lękowych uogólnionych oraz bólu związanego z neuropatią cukrzycową1. Wenlafaksyna wykorzystywana jest w leczeniu epizodów dużej depresji, uogólnionych zaburzeń lękowych, fobii społecznej i lęku napadowego2. Mirtazapina jest lekiem zarejestrowanym przede wszystkim w leczeniu epizodów dużej depresji u dorosłych3.

  • Duloksetyna: depresja, lęk uogólniony, ból neuropatyczny u dorosłych1.
  • Wenlafaksyna: depresja, lęk uogólniony, fobia społeczna, lęk napadowy2.
  • Mirtazapina: depresja u dorosłych3.

Wszystkie trzy substancje są przeznaczone dla osób dorosłych. Nie zaleca się ich stosowania u dzieci i młodzieży, gdyż badania nie wykazały skuteczności ani bezpieczeństwa w tej grupie wiekowej, a ryzyko wystąpienia działań niepożądanych, takich jak zachowania samobójcze, jest większe786.

Ważne: Duloksetyna i wenlafaksyna mogą być stosowane także w leczeniu zaburzeń lękowych, podczas gdy mirtazapina nie jest zarejestrowana do takiego wskazania. Różnice w zakresie zastosowań są istotne przy wyborze odpowiedniego leczenia, zwłaszcza gdy objawy depresji współistnieją z lękiem lub bólem przewlekłym123.

Mechanizm działania i właściwości farmakokinetyczne – co je łączy, a co różni?

Duloksetyna i wenlafaksyna działają głównie poprzez blokowanie wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny, co prowadzi do zwiększenia ilości tych neuroprzekaźników w mózgu45. Dzięki temu łagodzą objawy depresji, lęku i mogą zmniejszać odczuwanie bólu45. Mirtazapina natomiast działa poprzez blokowanie wybranych receptorów w mózgu, co również zwiększa aktywność serotoniny i noradrenaliny, ale jej mechanizm jest bardziej złożony i różni się od klasycznych SNRI6.

Pod względem farmakokinetycznym, duloksetyna i wenlafaksyna różnią się długością działania oraz metabolizmem w organizmie. Duloksetyna jest wchłaniana po podaniu doustnym, a jej maksymalne stężenie pojawia się po około 6 godzinach9. Wenlafaksyna w postaci o przedłużonym uwalnianiu osiąga maksymalne stężenie po około 5,5 godziny10. Mirtazapina charakteryzuje się długim okresem półtrwania (20-40 godzin), co pozwala na stosowanie jej raz na dobę11.

Wszystkie trzy substancje są metabolizowane w wątrobie, a ich metabolity wydalane są głównie z moczem. Jednak u osób z zaburzeniami czynności wątroby lub nerek konieczne może być zmodyfikowanie dawki lub wybór innego leku121314.

Przeciwwskazania i środki ostrożności – na co należy uważać?

Wszystkie te substancje mają pewne przeciwwskazania wspólne, takie jak nadwrażliwość na substancję czynną oraz niezalecane jednoczesne stosowanie z inhibitorami monoaminooksydazy (IMAO) ze względu na ryzyko wystąpienia zespołu serotoninowego151617. Duloksetyna oraz wenlafaksyna są przeciwwskazane u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności nerek (klirens kreatyniny <30 ml/min) oraz u osób z chorobami wątroby powodującymi niewydolność tego narządu1513. Mirtazapina wymaga szczególnej ostrożności przy zaburzeniach czynności nerek lub wątroby, ale nie jest bezwzględnie przeciwwskazana w tych przypadkach – konieczne może być zmniejszenie dawki14.

W przypadku wszystkich trzech substancji należy zachować ostrożność u pacjentów z napadami padaczkowymi, zaburzeniami afektywnymi dwubiegunowymi, a także u osób z nadciśnieniem tętniczym lub chorobami serca181914. Duloksetyna i wenlafaksyna mogą zwiększać ciśnienie tętnicze i częstość akcji serca, dlatego ich stosowanie wymaga regularnej kontroli tych parametrów2019.

Wszystkie te leki mogą powodować objawy odstawienne po nagłym przerwaniu terapii – zaleca się stopniowe zmniejszanie dawki pod kontrolą lekarza21226.

Bezpieczeństwo u szczególnych grup pacjentów

W przypadku dzieci i młodzieży poniżej 18 lat, żaden z tych leków nie jest zalecany, a ich stosowanie wiąże się ze zwiększonym ryzykiem wystąpienia działań niepożądanych, takich jak zachowania samobójcze czy agresja786. U osób starszych (w podeszłym wieku) stosowanie wymaga ostrożności – zwłaszcza przy większych dawkach duloksetyny i wenlafaksyny, gdyż mogą one powodować m.in. zaburzenia równowagi, spadki ciśnienia czy zaburzenia czynności nerek12814.

Stosowanie u kobiet w ciąży jest możliwe tylko wtedy, gdy potencjalne korzyści przewyższają ryzyko dla płodu – w badaniach nie wykazano jednoznacznie zwiększonego ryzyka poważnych wad wrodzonych, jednak zarówno duloksetyna, jak i wenlafaksyna mogą zwiększać ryzyko powikłań u noworodków, takich jak objawy odstawienne, zaburzenia oddychania czy krwotok poporodowy23246.

Karmienie piersią nie jest zalecane podczas stosowania tych leków, gdyż substancje czynne przenikają do mleka kobiecego, a bezpieczeństwo ich stosowania u niemowląt nie jest potwierdzone25266.

U osób z zaburzeniami czynności nerek lub wątroby, duloksetyna i wenlafaksyna są przeciwwskazane w ciężkich przypadkach, a mirtazapina wymaga ostrożnego stosowania i ewentualnej korekty dawki121314.

Ważne: Wybór leku przeciwdepresyjnego powinien być zawsze dostosowany do indywidualnych potrzeb pacjenta, uwzględniając choroby towarzyszące, przyjmowane leki oraz ewentualną ciążę czy karmienie piersią. Nie należy samodzielnie przerywać leczenia ani zmieniać dawki tych leków bez konsultacji z lekarzem21226.

Duloksetyna, wenlafaksyna i mirtazapina – porównanie kluczowych cech

Substancja czynna Najważniejsze wskazania Stosowanie u dzieci Stosowanie w ciąży Stosowanie u kierowców
Duloksetyna Depresja, lęk uogólniony, ból neuropatyczny Nie zaleca się Można rozważyć tylko, gdy korzyści przewyższają ryzyko Może powodować zawroty głowy, senność
Wenlafaksyna Depresja, lęk uogólniony, fobia społeczna, lęk napadowy Nie zaleca się Można rozważyć tylko, gdy korzyści przewyższają ryzyko Może wpływać na sprawność psychoruchową
Mirtazapina Depresja Nie zaleca się Można rozważyć tylko, gdy korzyści przewyższają ryzyko Może powodować senność, zwłaszcza na początku leczenia

Duloksetyna – skuteczna, ale nie dla każdego

Duloksetyna, wenlafaksyna i mirtazapina to leki o udowodnionej skuteczności w leczeniu depresji, jednak różnią się profilem wskazań, bezpieczeństwem stosowania i przeciwwskazaniami. Wybór odpowiedniego leku zależy od indywidualnych potrzeb pacjenta, jego wieku, stanu zdrowia oraz współistniejących chorób. Przed rozpoczęciem leczenia konieczna jest konsultacja z lekarzem, który oceni korzyści i możliwe ryzyko związane z terapią123.

Pytania i odpowiedzi

Czym różni się duloksetyna od wenlafaksyny?

Duloksetyna i wenlafaksyna należą do grupy SNRI, ale różnią się wskazaniami i profilem działań niepożądanych. Duloksetyna jest stosowana m.in. w bólu neuropatycznym, wenlafaksyna w fobii społecznej i lęku napadowym.12

Czy duloksetyna może być stosowana u dzieci?

Nie zaleca się stosowania duloksetyny u dzieci i młodzieży, ponieważ nie wykazano skuteczności i bezpieczeństwa w tej grupie.7

Który z leków – duloksetyna, wenlafaksyna czy mirtazapina – jest bezpieczny w ciąży?

Żaden z tych leków nie jest zalecany w ciąży, ale można je rozważyć, jeśli korzyści przewyższają ryzyko.23246

Czy można prowadzić samochód podczas stosowania duloksetyny?

Duloksetyna może powodować senność lub zawroty głowy. Jeśli takie objawy się pojawią, nie należy prowadzić pojazdów.27

REKLAMA