Doksycyklina – dawkowanie leku

Ogólne zasady dawkowania doksycykliny

Doksycyklina występuje w różnych postaciach, takich jak kapsułki, tabletki do sporządzania zawiesiny doustnej, roztwór do infuzji dożylnej oraz żel okołozębowy. Najczęściej stosowana jest doustnie lub dożylnie, jednak dostępna jest również w formie miejscowej do leczenia przyzębia¹²³⁴. Schemat dawkowania zależy od wskazania, wieku pacjenta, masy ciała, ciężkości zakażenia oraz wybranej postaci leku²¹³.

• Dorośli i młodzież od 12. roku życia – standardowo w pierwszej dobie leczenia stosuje się 200 mg doksycykliny (jednorazowo lub w dwóch dawkach po 100 mg co 12 godzin), a następnie dawkę podtrzymującą 100 mg na dobę. W cięższych zakażeniach dawka podtrzymująca może wynosić 200 mg na dobę przez cały okres leczenia¹³⁵⁶.
• Postać doustna – kapsułki, tabletki do sporządzania zawiesiny doustnej. Lek należy przyjmować popijając szklanką wody, najlepiej podczas posiłku, w pozycji siedzącej lub stojącej, co najmniej 30 minut przed snem⁷⁸⁹.
• Roztwór do infuzji dożylnej – stosuje się wyłącznie, gdy doustna terapia jest niemożliwa lub nieskuteczna. Podawanie dożylne wymaga powolnego wlewu trwającego od 1 do 4 godzin².
• Żel okołozębowy – stosowany miejscowo przez stomatologa do kieszonek przyzębnych. Dawka zależy od wielkości i głębokości kieszonki. Nie stosuje się u dzieci i młodzieży poniżej 18 lat⁴.

Czas trwania leczenia doksycykliną zazwyczaj wynosi od 5 do 10 dni, jednak w niektórych przypadkach, np. w leczeniu zakażeń wywołanych przez paciorkowce beta-hemolizujące, kuracja powinna trwać co najmniej 10 dni¹¹⁰⁹.

Zmiany dawkowania w zależności od wskazania

Doksycyklina może być stosowana w różnych schorzeniach, a schemat dawkowania może się różnić w zależności od rozpoznania. Przykładowe schematy:

• Borelioza: 100 mg dwa razy na dobę przez 14–28 dni, we wczesnym stadium od 14 do 21 dni⁵¹⁰.
• Niepowikłana rzeżączka: 100 mg dwa razy na dobę przez co najmniej 7 dni¹⁰¹¹.
• Kiła pierwotna i wtórna (u osób uczulonych na penicylinę): 200–300 mg na dobę przez 2 tygodnie¹²¹⁰.
• Zapobieganie malarii: 100 mg na dobę. Profilaktykę rozpoczyna się 1–2 dni przed wyjazdem do rejonu zagrożonego malarią, kontynuuje przez cały pobyt i jeszcze przez 4 tygodnie po opuszczeniu tego obszaru¹³¹⁴.

Dawkowanie doksycykliny w szczególnych grupach pacjentów

Dzieci i młodzież

• Dzieci poniżej 8 lat: Stosowanie doksycykliny jest przeciwwskazane, z wyjątkiem bardzo ciężkich zakażeń, gdy brak jest alternatyw i korzyści przewyższają ryzyko przebarwienia zębów i uszkodzenia szkliwa³¹⁵¹⁶.
• Dzieci od 8 do 12 lat: Doksycyklina może być stosowana wyłącznie w ciężkich zakażeniach, gdy inne leki są nieskuteczne lub przeciwwskazane. Dawka początkowa to 4,4 mg/kg masy ciała (w jednej lub dwóch dawkach), a następnie 2,2 mg/kg masy ciała na dobę. W cięższych zakażeniach można stosować do 4,4 mg/kg przez cały okres leczenia¹⁵¹⁷¹¹.
• Dzieci powyżej 12 lat i młodzież: Stosuje się dawkowanie jak u dorosłych¹³⁵.

Osoby starsze

U pacjentów w podeszłym wieku nie ma potrzeby modyfikowania standardowego dawkowania doksycykliny. Zaleca się jednak ostrożność, ponieważ osoby starsze mogą być bardziej wrażliwe na działania niepożądane, szczególnie ze strony przewodu pokarmowego¹⁵¹⁶¹⁸.

Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek

Nie ma konieczności zmiany dawkowania u pacjentów z niewydolnością nerek, nawet w przypadkach ciężkich zaburzeń. Doksycyklina jest wydalana głównie inną drogą niż przez nerki, co zmniejsza ryzyko kumulacji leku w organizmie^19141620.

Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby

U pacjentów z niewydolnością wątroby zaleca się ostrożność, szczególnie podczas długotrwałego leczenia, stosowania dużych dawek lub równoczesnego przyjmowania leków o działaniu toksycznym na wątrobę. Może być wskazane regularne monitorowanie czynności wątroby^1914920.

Kobiety w ciąży i karmiące piersią

Doksycyklina jest przeciwwskazana u kobiet w ciąży i karmiących piersią ze względu na ryzyko trwałego przebarwienia zębów i uszkodzenia szkliwa u rozwijającego się dziecka oraz możliwy wpływ na rozwój kości płodu²¹²²²³.

Maksymalna dawka dobowa i ryzyko przedawkowania

Maksymalna dawka dobowa doksycykliny zależy od wskazania oraz ciężkości zakażenia. W większości przypadków nie powinna przekraczać 200 mg na dobę u dorosłych i młodzieży. U dzieci dawka jest przeliczana na masę ciała, zwykle nie przekracza 4,4 mg/kg na dobę¹³². Przekroczenie zalecanej dawki może prowadzić do poważnych działań niepożądanych, w tym uszkodzenia wątroby i nerek. W razie przedawkowania należy przerwać leczenie, a w razie potrzeby zastosować środki zmniejszające wchłanianie leku (np. leki zobojętniające sok żołądkowy, płukanie żołądka)²⁴²⁵²⁶.

Podsumowanie: Różnorodność dawkowania doksycykliny w zależności od postaci i grupy pacjentów

Doksycyklina jest antybiotykiem o szerokim zakresie zastosowań, a jej dawkowanie jest ściśle uzależnione od wieku, masy ciała, rodzaju zakażenia, drogi podania oraz stanu zdrowia pacjenta. W przypadku dorosłych najczęściej stosuje się dawkę początkową 200 mg, a następnie 100 mg na dobę, jednak w niektórych sytuacjach (np. ciężkie zakażenia, borelioza, malaria) dawki mogą być inne. U dzieci dawkowanie ustala się indywidualnie na podstawie masy ciała i wieku. W przypadku osób starszych i pacjentów z zaburzeniami czynności nerek zmiana dawkowania zwykle nie jest konieczna, natomiast u pacjentów z niewydolnością wątroby należy zachować szczególną ostrożność. Doksycyklina nie powinna być stosowana u kobiet w ciąży i karmiących piersią oraz u dzieci poniżej 8. roku życia (poza wyjątkowymi przypadkami). Poniżej znajduje się tabela podsumowująca schematy dawkowania dla poszczególnych grup pacjentów¹³⁵².