REKLAMA

Jak działa doksorubicyna?

Doksorubicyna jest lekiem przeciwnowotworowym z grupy antracyklin, który stosuje się w terapii wielu różnych rodzajów nowotworów. Jej działanie polega przede wszystkim na hamowaniu wzrostu komórek nowotworowych poprzez zaburzenie ich materiału genetycznego. Doksorubicyna wnika do komórek rakowych i blokuje ich podział, co pomaga w zatrzymaniu rozwoju choroby123. Mechanizm ten wykorzystywany jest zarówno w monoterapii, jak i w leczeniu skojarzonym z innymi lekami przeciwnowotworowymi. Substancja ta dostępna jest w różnych postaciach, m.in. jako koncentrat do infuzji, roztwór do wstrzykiwań oraz w postaci liposomalnej, co wpływa na jej zastosowanie kliniczne45.

Wskazania do stosowania doksorubicyny

Zakres zastosowania doksorubicyny jest bardzo szeroki. Stosuje się ją zarówno u dorosłych, jak i u dzieci, a wskazania mogą się różnić w zależności od postaci leku, drogi podania oraz innych czynników, takich jak wiek pacjenta czy obecność innych chorób678.

Wskazania u dorosłych

Doksorubicyna jest jednym z najczęściej stosowanych leków w terapii nowotworów. Może być podawana samodzielnie lub w połączeniu z innymi lekami cytotoksycznymi. Oto główne wskazania do jej stosowania u dorosłych:

Ważne: Różne postaci doksorubicyny (klasyczna, liposomalna, pegylowana) mają odmienne wskazania i schematy dawkowania. Na przykład doksorubicyna w postaci liposomalnej stosowana jest głównie w leczeniu raka piersi z przerzutami, zaawansowanego raka jajnika, szpiczaka mnogiego oraz mięsaka Kaposiego u dorosłych pacjentów, zwłaszcza gdy istnieje zwiększone ryzyko powikłań ze strony serca. Wybór odpowiedniej postaci leku zależy od stanu pacjenta, rodzaju nowotworu i wcześniejszego leczenia91011.

Wskazania u dzieci

Doksorubicyna może być stosowana także w leczeniu nowotworów u dzieci, jednak nie wszystkie postaci leku są do tego przeznaczone. Klasyczna doksorubicyna jest wskazana u dzieci w leczeniu takich chorób jak:

  • Ostra białaczka limfoblastyczna i ostra białaczka szpikowa – doksorubicyna jest często wykorzystywana w schematach leczenia białaczek dziecięcych678
  • Chłoniaki (ziarnica złośliwa, chłoniaki nieziarnicze) – stosowana jest zarówno w leczeniu chłoniaków u dorosłych, jak i u dzieci678
  • Mięsaki kości i tkanek miękkich, w tym mięsak Ewinga i mięsak prążkowanokomórkowy678
  • Guz Wilmsa – rzadki nowotwór nerki występujący głównie u dzieci678
  • Neuroblastoma (nerwiak niedojrzały) – nowotwór współczulnego układu nerwowego, często leczony doksorubicyną678

Niektóre postaci doksorubicyny (szczególnie pegylowane liposomalne) są przeznaczone wyłącznie dla dorosłych i nie powinny być stosowane u dzieci12.

Połączenia doksorubicyny z innymi substancjami czynnymi

Doksorubicyna jest często stosowana jako element leczenia skojarzonego, co oznacza, że podaje się ją razem z innymi lekami przeciwnowotworowymi. Takie połączenia są szczególnie ważne w leczeniu raka piersi, gdzie doksorubicyna bywa łączona z cyklofosfamidem, a także w terapii szpiczaka mnogiego, gdzie stosuje się ją z bortezomibem91011. Wybór odpowiedniego schematu zależy od rodzaju nowotworu, wieku pacjenta oraz wcześniejszego leczenia.

Specjalne grupy pacjentów

W niektórych przypadkach konieczne jest zachowanie szczególnej ostrożności podczas stosowania doksorubicyny. Osoby w podeszłym wieku, pacjenci z chorobami serca, zaburzeniami czynności wątroby czy nerek mogą wymagać modyfikacji dawki lub innego monitorowania w trakcie terapii131415. Kobiety w ciąży nie powinny przyjmować doksorubicyny, a w trakcie leczenia zarówno kobiety, jak i mężczyźni powinni stosować skuteczną antykoncepcję1617. W przypadku osób starszych i pacjentów z dodatkowymi czynnikami ryzyka, lekarz może zalecić częstsze badania kontrolne lub zastosowanie innych schematów leczenia1819.

Wskazanie Dorośli Dzieci > 12 lat Dzieci < 12 lat Osoby starsze Pacjenci z niewydolnością nerek
Rak piersi Tak Nie Nie Tak, z modyfikacją Tak, z modyfikacją
Rak jajnika Tak Nie Nie Tak, z modyfikacją Tak, z modyfikacją
Mięsaki tkanek miękkich i kostnych Tak Tak Tak Tak, z modyfikacją Tak, z modyfikacją
Szpiczak mnogi Tak Nie Nie Tak, z modyfikacją Tak, z modyfikacją
Białaczki (ostre i przewlekłe) Tak Tak Tak Tak, z modyfikacją Tak, z modyfikacją
Chłoniaki Tak Tak Tak Tak, z modyfikacją Tak, z modyfikacją
Rak pęcherza moczowego Tak Nie Nie Tak, z modyfikacją Tak, z modyfikacją
Mięsak Kaposiego (postać pegylowana) Tak Nie Nie Tak, z modyfikacją Tak, z modyfikacją
Guz Wilmsa Tak Tak Tak Tak, z modyfikacją Tak, z modyfikacją
Neuroblastoma Tak Tak Tak Tak, z modyfikacją Tak, z modyfikacją
Informacja dla pacjenta: Nie wszystkie postaci doksorubicyny mogą być stosowane u dzieci. Wskazania dla dzieci dotyczą głównie klasycznej postaci leku. U osób starszych oraz pacjentów z zaburzeniami czynności nerek lub wątroby może być konieczna zmiana dawki lub szczególna kontrola podczas leczenia. W przypadku kobiet w ciąży oraz osób planujących potomstwo, terapia doksorubicyną wymaga szczególnej ostrożności161715.

Doksorubicyna – skuteczność i szerokie zastosowanie w leczeniu nowotworów

Doksorubicyna jest jedną z podstawowych substancji stosowanych w leczeniu nowotworów zarówno u dorosłych, jak i u dzieci. Dzięki różnym postaciom leku możliwe jest jej zastosowanie w terapii wielu rodzajów nowotworów, od białaczek i chłoniaków po nowotwory lite, takie jak rak piersi czy jajnika. Wybór odpowiedniej postaci oraz schematu leczenia zawsze dostosowywany jest indywidualnie do potrzeb pacjenta i zależy od rodzaju choroby, wieku oraz innych czynników zdrowotnych. Jej skuteczność potwierdzają liczne badania kliniczne, a szerokie wskazania sprawiają, że doksorubicyna pozostaje ważnym elementem współczesnej onkologii1910.

Pytania i odpowiedzi

Na jakie nowotwory stosuje się doksorubicynę?

Doksorubicyna jest stosowana m.in. w leczeniu raka piersi, jajnika, mięsaków, białaczek, chłoniaków, szpiczaka mnogiego oraz raka pęcherza moczowego12345.

Czy doksorubicynę można stosować u dzieci?

Tak, klasyczną doksorubicynę można stosować u dzieci w leczeniu białaczek, chłoniaków, guzów Wilmsa, mięsaków i neuroblastoma123.

Jakie są różnice między klasyczną doksorubicyną a liposomalną?

Doksorubicyna liposomalna i pegylowana są przeznaczone głównie dla dorosłych i mają mniejsze ryzyko powikłań sercowych, co jest ważne u pacjentów wymagających długiego leczenia123.

Czy doksorubicyna może być stosowana u osób starszych?

Tak, jednak u osób starszych może być konieczna modyfikacja dawki i szczególna kontrola ze względu na ryzyko działań niepożądanych12.

REKLAMA