Doksepina – porównanie substancji czynnych

Doksepina, amitryptylina i mianseryna to leki przeciwdepresyjne stosowane w leczeniu depresji, różniące się wskazaniami i bezpieczeństwem stosowania.

Doksepina, amitryptylina i mianseryna – leki przeciwdepresyjne i ich podobieństwa

Doksepina, amitryptylina i mianseryna to substancje czynne stosowane w leczeniu depresji i innych zaburzeń nastroju. Choć różnią się budową chemiczną, wszystkie należą do grupy leków przeciwdepresyjnych, które wpływają na pracę mózgu poprzez modyfikowanie poziomu niektórych substancji, takich jak noradrenalina i serotonina¹²³. Cechą wspólną tych leków jest ich działanie uspokajające, które może pomóc osobom z zaburzeniami snu lub silnym lękiem towarzyszącym depresji¹⁴. Wszystkie trzy leki mogą być stosowane przez dłuższy czas, aby zapobiegać nawrotom objawów.

Kiedy stosuje się doksepinę, amitryptylinę i mianserynę?

Chociaż każda z tych substancji znajduje zastosowanie w leczeniu depresji, istnieją między nimi wyraźne różnice w zakresie wskazań:

• Doksepina jest wykorzystywana głównie w leczeniu depresji z lękiem, depresji związanej z innymi chorobami oraz w zaburzeniach nerwicowych z objawami lęku i depresji⁵.
• Amitryptylina ma szerszy zakres zastosowań – oprócz depresji, jest również stosowana w leczeniu bólu neuropatycznego, zapobieganiu migrenom i przewlekłym bólom głowy, a także w leczeniu moczenia nocnego u dzieci powyżej 6 lat⁶.
• Mianseryna jest wskazana przy objawach depresyjnych różnego pochodzenia, w których zalecane jest leczenie farmakologiczne⁷. Jest szczególnie polecana u pacjentów z zaburzeniami snu lub lękiem towarzyszącym depresji⁴.

Warto podkreślić, że amitryptylina jako jedyna z tych trzech substancji może być stosowana w leczeniu bólu neuropatycznego i migreny oraz w leczeniu moczenia nocnego u dzieci, natomiast doksepina i mianseryna nie mają takich wskazań⁶.

Jeśli chodzi o stosowanie u dzieci, amitryptylina jest przeznaczona dla dzieci powyżej 6 lat tylko w przypadku moczenia nocnego, natomiast doksepina i mianseryna nie są zalecane dzieciom i młodzieży poniżej 12 i 18 lat odpowiednio⁸⁹.

Jak działają porównywane substancje czynne?

Wszystkie trzy leki działają na układ nerwowy, wpływając na przekaźniki chemiczne w mózgu:

• Doksepina oraz amitryptylina to tzw. trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne. Działają głównie przez hamowanie wychwytu zwrotnego noradrenaliny i serotoniny, co zwiększa ich ilość w mózgu¹². Amitryptylina dodatkowo wykazuje silne działanie przeciwbólowe, blokując niektóre kanały jonowe, co jest wykorzystywane w leczeniu bólu².
• Mianseryna różni się od pozostałych – nie należy do trójpierścieniowych leków przeciwdepresyjnych, ale do grupy piperazynoazepin. Jej działanie polega na blokowaniu receptorów alfa2-adrenergicznych oraz wpływie na receptory serotoninowe, co również prowadzi do zwiększenia ilości noradrenaliny i serotoniny w mózgu³.

Pod względem działania uspokajającego, wszystkie leki mogą powodować senność, jednak mianseryna i doksepina szczególnie poprawiają jakość snu u pacjentów z zaburzeniami depresyjnymi⁴.

Porównanie farmakokinetyki – jak organizm przetwarza te leki?

Farmakokinetyka, czyli to, jak lek jest wchłaniany, rozprowadzany i usuwany z organizmu, może mieć wpływ na wybór odpowiedniego preparatu:

• Doksepina dobrze wchłania się z przewodu pokarmowego, a jej działanie może utrzymywać się do 24 godzin. Jest wydalana głównie przez nerki¹⁰.
• Amitryptylina również dobrze się wchłania, a jej działanie utrzymuje się nawet do 25 godzin po przyjęciu tabletki. Jest wydalana głównie z moczem, a jej aktywne metabolity pozostają w organizmie dość długo¹¹.
• Mianseryna osiąga maksymalne stężenie w organizmie w ciągu 3 godzin od podania, a jej czas działania może wynosić nawet do 61 godzin. Jest wydalana zarówno z moczem, jak i z kałem¹².

Przeciwwskazania i środki ostrożności – co różni te leki?

Każda z tych substancji ma swoje przeciwwskazania i wymaga zachowania ostrożności u określonych pacjentów:

• Wszystkie trzy leki są przeciwwskazane u osób z nadwrażliwością na daną substancję, w przypadku manii oraz ciężkiej niewydolności wątroby¹³¹⁴¹⁵.
• Nie należy ich łączyć z inhibitorami MAO ani stosować krótko po zakończeniu terapii tymi lekami¹³¹⁴¹⁵.
• Doksepina nie powinna być stosowana u osób z jaskrą i skłonnością do zatrzymania moczu, a także podczas karmienia piersią¹³.
• Amitryptylina jest przeciwwskazana po niedawno przebytym zawale serca, u osób z blokiem serca, zaburzeniami rytmu i niewydolnością tętnic wieńcowych¹⁴.

W przypadku mianseryny, brak jest typowych działań przeciwcholinergicznych, co może być istotne u pacjentów z problemami z oddawaniem moczu czy jaskrą³.

Bezpieczeństwo stosowania u szczególnych grup pacjentów

Wybór leku przeciwdepresyjnego często zależy od wieku pacjenta, stanu zdrowia oraz innych chorób towarzyszących:

• Stosowanie u dzieci: Doksepina i mianseryna nie są zalecane dzieciom i młodzieży poniżej odpowiednio 12 i 18 lat. Amitryptylina może być używana u dzieci powyżej 6 lat tylko w przypadku moczenia nocnego⁸⁹¹⁶.
• Kobiety w ciąży i karmiące piersią: Wszystkie leki należy stosować w ciąży tylko wtedy, gdy potencjalne korzyści przewyższają ryzyko¹⁷¹⁸¹⁹. Doksepina i amitryptylina przenikają do mleka matki – doksepina jest przeciwwskazana w okresie karmienia piersią, amitryptylina wymaga indywidualnej oceny, a mianseryna występuje w mleku w bardzo małych ilościach.
• Pacjenci z chorobami nerek lub wątroby: Wszystkie trzy leki należy stosować ostrożnie w przypadku zaburzeń czynności wątroby, a w przypadku ciężkiej niewydolności wątroby są przeciwwskazane²⁰²¹¹⁵. Amitryptylina może być stosowana w zwykłych dawkach u pacjentów z niewydolnością nerek²¹.
• Kierowcy: Wszystkie te leki mogą wywoływać senność, zwłaszcza na początku leczenia lub przy zwiększaniu dawki, co wpływa na zdolność prowadzenia pojazdów²²²³²⁴.

Podsumowanie – podobieństwa i różnice w stosowaniu leków przeciwdepresyjnych