Bezpieczeństwo stosowania leków u dzieci

Leczenie farmakologiczne dzieci wymaga szczególnej uwagi, ponieważ ich organizmy nie są po prostu „mniejszą wersją” dorosłych. Dzieci różnią się od dorosłych pod względem metabolizmu, tempa wzrostu, rozwoju narządów oraz sposobu, w jaki wchłaniają i wydalają leki1. Z tego powodu substancje bezpieczne dla dorosłych mogą wywołać niepożądane lub nawet groźne skutki u młodszych pacjentów1.

Zakres stosowania denosumabu u dzieci

Denosumab nie jest przeznaczony do stosowania u dzieci i młodzieży w większości wskazań. Produkty lecznicze zawierające denosumab są wskazane głównie w leczeniu osteoporozy u dorosłych oraz w zapobieganiu powikłaniom kostnym u dorosłych z chorobami nowotworowymi obejmującymi kości2345. W przypadku niektórych preparatów denosumabu (o większej dawce) leczenie może być rozważane u młodzieży wyłącznie z dojrzałym układem kostnym w bardzo szczególnych sytuacjach, takich jak nieoperacyjny guz olbrzymiokomórkowy kości lub gdy operacja grozi ciężkim okaleczeniem35. Jednak nawet wtedy terapia jest ograniczona do młodzieży, u której zakończył się proces wzrostu kości, a więc u osób z zamkniętymi chrząstkami wzrostowymi67.

W pozostałych przypadkach, a zwłaszcza u dzieci z układem kostnym w fazie wzrostu, stosowanie denosumabu jest przeciwwskazane i niezalecane1867.

Ważne: U dzieci i młodzieży z układem kostnym w fazie wzrostu denosumab może poważnie zaburzać rozwój kości i zębów. Stosowanie tej substancji w tej grupie wiekowej wiąże się z ryzykiem powikłań, takich jak nieprawidłowy wzrost kości, hamowanie wyrzynania się zębów oraz inne zaburzenia rozwojowe. Przypadki ciężkiej hiperkalcemii oraz powikłania nerkowe były również zgłaszane u dzieci po przerwaniu leczenia denosumabem1867.

Dawkowanie denosumabu u dzieci i młodzieży

Nie ustalono bezpiecznych i skutecznych dawek denosumabu dla dzieci i młodzieży. W większości przypadków nie zaleca się stosowania tej substancji w tej grupie wiekowej, a brak danych klinicznych sprawia, że nie można określić właściwego dawkowania18.

Wyjątek stanowią bardzo rzadkie sytuacje, gdy denosumab stosowany jest u młodzieży z dojrzałym układem kostnym w leczeniu nieoperacyjnego guza olbrzymiokomórkowego kości. W tej grupie wiekowej dawkowanie powinno być dostosowane indywidualnie, a decyzja o leczeniu zawsze wymaga szczegółowej oceny korzyści i ryzyka35. Jednak nawet wtedy leczenie powinno być prowadzone wyłącznie przez lekarzy doświadczonych w terapii tego typu nowotworów kostnych.

Bezpieczeństwo stosowania denosumabu u dzieci – zagrożenia i przeciwwskazania

Stosowanie denosumabu u dzieci i młodzieży wiąże się z poważnymi zagrożeniami zdrowotnymi. Badania przedkliniczne wykazały, że podawanie denosumabu lub innych inhibitorów szlaku RANK/RANKL młodym zwierzętom może prowadzić do zahamowania wzrostu kości, zaburzeń w tworzeniu chrząstek wzrostowych oraz hamowania wyrzynania się zębów9101112.

  • U dorastających naczelnych, którym podawano denosumab, zaobserwowano nieprawidłowe chrząstki wzrostowe oraz inne zmiany w rozwoju kości9111012.
  • Stosowanie tej substancji u dzieci z otwartymi chrząstkami wzrostowymi może prowadzić do trwałych zaburzeń wzrostu i rozwoju szkieletu9101112.
  • Zgłaszano przypadki ciężkiej hiperkalcemii po przerwaniu leczenia u dzieci i młodzieży, które mogą prowadzić do ostrych powikłań nerkowych1867.
  • Nie ustalono bezpieczeństwa długotrwałego stosowania denosumabu u dzieci i nie przeprowadzono odpowiednich badań klinicznych w tej populacji18.
Uwaga na powikłania po przerwaniu leczenia:

  • U dzieci i młodzieży z układem kostnym w fazie wzrostu po zakończeniu terapii denosumabem może wystąpić hiperkalcemia wymagająca leczenia szpitalnego.
  • Takie powikłania mogą pojawić się nawet kilka tygodni lub miesięcy po zakończeniu leczenia.
  • Ryzyko to dotyczy zwłaszcza dzieci z nieoperacyjnym guzem olbrzymiokomórkowym kości, ale także innych młodych pacjentów z niezamkniętymi chrząstkami wzrostowymi.
  • Monitorowanie stężenia wapnia po zakończeniu leczenia jest szczególnie ważne w tej grupie wiekowej.

Tabela: Stosowanie denosumabu u dzieci i młodzieży

Grupa wiekowa Możliwość stosowania Dawkowanie
Niemowlęta (0–1 rok) Nie zaleca się Brak danych
Dzieci (1–12 lat) Nie zaleca się Brak danych
Młodzież z układem kostnym w fazie wzrostu Nie zaleca się Brak danych
Młodzież z dojrzałym układem kostnym (wyjątkowo, przy guzie olbrzymiokomórkowym kości) Możliwe w wybranych przypadkach Indywidualnie, wg decyzji lekarza

Denosumab – przeciwwskazany u dzieci z uwagi na ryzyko zaburzeń wzrostu i powikłań metabolicznych

Podsumowując, denosumab nie jest przeznaczony do stosowania u dzieci i młodzieży z układem kostnym w fazie wzrostu, ponieważ może prowadzić do poważnych zaburzeń rozwoju kości i zębów oraz groźnych powikłań metabolicznych, takich jak hiperkalcemia. Wyjątkiem są wybrane przypadki młodzieży z dojrzałym układem kostnym i określonym wskazaniem, ale nawet wtedy leczenie wymaga szczególnej ostrożności i nadzoru specjalistycznego. Brak jest badań potwierdzających bezpieczeństwo długotrwałego stosowania denosumabu u dzieci, dlatego nie zaleca się jego stosowania w tej populacji1867.

Pytania i odpowiedzi

Czy denosumab można stosować u dzieci z osteoporozą?

Nie, denosumab nie jest zalecany do stosowania u dzieci i młodzieży z osteoporozą.12

Jakie są zagrożenia związane ze stosowaniem denosumabu u dzieci?

Może dojść do zaburzeń wzrostu kości, zahamowania wyrzynania zębów i hiperkalcemii po zakończeniu leczenia.34

Czy są sytuacje, gdy denosumab można podać młodzieży?

Wyjątkowo, u młodzieży z dojrzałym układem kostnym i nieoperacyjnym guzem olbrzymiokomórkowym kości, po indywidualnej ocenie lekarza.56

Co się może stać po przerwaniu leczenia denosumabem u dzieci?

Może wystąpić ciężka hiperkalcemia, wymagająca leczenia szpitalnego.78