Ogólne zasady dawkowania deksmedetomidyny

Deksmedetomidyna jest lekiem stosowanym w szpitalach do uspokojenia (sedacji) dorosłych pacjentów, najczęściej na oddziałach intensywnej opieki medycznej (OIOM) oraz przed i w trakcie zabiegów diagnostycznych lub operacyjnych, które wymagają krótkotrwałego uspokojenia12345. Lek dostępny jest jako koncentrat lub gotowy roztwór do infuzji dożylnej i podawany wyłącznie przez personel medyczny w warunkach szpitalnych16.

Schemat dawkowania dla dorosłych

  • Podstawowa dawka początkowa do infuzji dożylnej wynosi 0,7 mikrograma na kilogram masy ciała na godzinę (mcg/kg m.c./h)15.
  • Dawkę można dostosować w zakresie od 0,2 do 1,4 mcg/kg m.c./h w zależności od reakcji pacjenta i wymaganego poziomu uspokojenia124.
  • Nie należy przekraczać maksymalnej dawki 1,4 mcg/kg m.c./h789.
  • Nie zaleca się stosowania tzw. dawki nasycającej (wysycającej) w OIOM, ponieważ zwiększa to ryzyko działań niepożądanych79.
  • Czas trwania terapii nie powinien przekraczać 14 dni bez ponownej oceny przez lekarza79.

Dawkowanie podczas sedacji proceduralnej (krótkotrwałe uspokojenie do zabiegów)

  • Deksmedetomidyna podawana jest w infuzji nasycającej przez 10 minut w dawce 1 mcg/kg m.c.1011121314.
  • W przypadku mniej inwazyjnych zabiegów (np. okulistycznych) dawka nasycająca może być mniejsza – 0,5 mcg/kg m.c. przez 10 minut10111315.
  • Infuzja podtrzymująca rozpoczyna się zazwyczaj od dawki 0,6-0,7 mcg/kg m.c./h i jest dostosowywana w zakresie od 0,2 do 1 mcg/kg m.c./h, w zależności od potrzeb1611171815.
Ważne informacje dotyczące sposobu podawania deksmedetomidyny:

  • Lek musi być podawany wyłącznie dożylnie przez wykwalifikowany personel medyczny w warunkach szpitalnych.
  • Podczas stosowania konieczne jest stałe monitorowanie pracy serca oraz oddychania pacjenta.
  • Nie należy podawać leku w postaci tzw. bolusa (szybkiego jednorazowego wstrzyknięcia).
  • Podczas zabiegów, jeśli konieczne jest szybkie pogłębienie uspokojenia, można podać inny lek uspokajający w małej dawce.

Dawkowanie w szczególnych grupach pacjentów

Dzieci i młodzież

Bezpieczeństwo i skuteczność stosowania deksmedetomidyny u dzieci i młodzieży (od 0 do 18 lat) nie zostały potwierdzone, dlatego nie można określić zaleceń dotyczących dawkowania w tej grupie wiekowej192021226.

Pacjenci w podeszłym wieku

U osób starszych (powyżej 65 lat) zazwyczaj nie jest konieczna zmiana standardowej dawki, jednak osoby te mogą być bardziej podatne na obniżenie ciśnienia krwi (niedociśnienie)1611171815. W razie potrzeby lekarz może rozważyć zmniejszenie dawki, szczególnie podczas zabiegów16.

Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek

U pacjentów z niewydolnością nerek nie jest konieczna modyfikacja dawkowania deksmedetomidyny1620171815.

Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby

Deksmedetomidyna jest metabolizowana w wątrobie, dlatego u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby należy zachować ostrożność. Można rozważyć zmniejszenie dawki podtrzymującej, aby uniknąć nadmiernej sedacji lub wydłużonego działania leku192021226.

Kobiety w ciąży i karmiące piersią

Dane dotyczące bezpieczeństwa stosowania deksmedetomidyny w okresie ciąży i karmienia piersią są ograniczone. Lek powinien być stosowany w tych grupach wyłącznie wtedy, gdy jest to absolutnie konieczne i pod ścisłym nadzorem lekarza2324252627.

Uwaga na ryzyko przedawkowania i maksymalne dawki:

  • Nie wolno przekraczać maksymalnej dobowej dawki 1,4 mcg/kg m.c./h.
  • Przedawkowanie może prowadzić do poważnych powikłań, takich jak bradykardia (zwolnienie akcji serca), niedociśnienie, nadciśnienie, nadmierne uspokojenie, a nawet zatrzymanie akcji serca.
  • W razie przedawkowania należy natychmiast przerwać lub zmniejszyć szybkość podawania leku oraz zastosować odpowiednie leczenie wspomagające.
  • Objawy przedawkowania mogą być nasilone u osób z chorobami serca lub krążenia.

Zależność dawkowania od wskazań terapeutycznych

Dawkowanie deksmedetomidyny może się różnić w zależności od celu jej zastosowania:

  • OIOM (Oddział Intensywnej Opieki Medycznej): Dawka początkowa i zakres modyfikacji jak opisano powyżej, bez stosowania dawki nasycającej15.
  • Sedacja proceduralna: Zastosowanie dawki nasycającej przez 10 minut, a następnie dawki podtrzymującej dostosowanej do indywidualnych potrzeb i stanu pacjenta1014.

Deksmedetomidyna – podsumowanie dawkowania w praktyce klinicznej

Grupa pacjentów Schemat dawkowania
Dorośli (OIOM) Początkowo 0,7 mcg/kg m.c./h, modyfikacja w zakresie 0,2–1,4 mcg/kg m.c./h, brak dawki nasycającej, czas leczenia do 14 dni15
Dorośli (sedacja proceduralna) Infuzja nasycająca 1 mcg/kg m.c. przez 10 min (lub 0,5 mcg/kg m.c. przy mniej inwazyjnych zabiegach), podtrzymująca 0,2–1 mcg/kg m.c./h1014
Dzieci i młodzież Nie określono dawkowania – brak zaleceń
Osoby starsze (>65 lat) Zwykle dawka jak u dorosłych; możliwość zmniejszenia dawki w razie potrzeby
Pacjenci z niewydolnością nerek Nie wymaga modyfikacji dawki
Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby Zalecana ostrożność, możliwość zmniejszenia dawki podtrzymującej

Pytania i odpowiedzi

Jak długo można stosować deksmedetomidynę?

Nie zaleca się stosowania dłużej niż 14 dni bez ponownej oceny przez lekarza79.

Czy dzieci mogą otrzymać deksmedetomidynę?

Nie określono dawkowania dla dzieci i młodzieży; lek nie jest zalecany w tej grupie wiekowej1923.

Jak podawana jest deksmedetomidyna?

Podaje się ją wyłącznie dożylnie w postaci rozcieńczonego roztworu przez kontrolowaną infuzję15.

Czy trzeba zmieniać dawkę u osób starszych?

Zwykle nie, ale osoby starsze mogą być bardziej podatne na spadki ciśnienia i w razie potrzeby dawka może zostać zmniejszona1615.

Co robić w przypadku przedawkowania deksmedetomidyny?

Należy natychmiast przerwać lub zmniejszyć infuzję i wdrożyć leczenie objawowe pod nadzorem medycznym3334.