Działania niepożądane deksketoprofenu – wprowadzenie
Deksketoprofen, znany również jako Dexketoprofenum, jest lekiem z grupy niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ), szeroko stosowanym w łagodzeniu bólu o różnym pochodzeniu1. Jak każdy lek, także deksketoprofen może powodować działania niepożądane. Ich występowanie nie jest jednak regułą i nie dotyczy każdego pacjenta2. Najczęściej obserwowane skutki uboczne mają łagodny lub umiarkowany charakter, jednak w niektórych przypadkach mogą być poważne i wymagać interwencji medycznej3.
Ryzyko działań niepożądanych zależy od wielu czynników, takich jak postać leku (tabletki, roztwory doustne, granulaty, roztwory do wstrzykiwań), droga podania, przyjmowana dawka, czas stosowania oraz indywidualna wrażliwość pacjenta4. Osoby w podeszłym wieku, z chorobami przewlekłymi lub przyjmujące inne leki są szczególnie narażone na niektóre powikłania5.
Stosowanie deksketoprofenu zawsze powinno być poprzedzone rozważeniem korzyści i potencjalnego ryzyka. Działania niepożądane mogą różnić się w zależności od postaci i drogi podania leku – na przykład ryzyko zaburzeń żołądkowo-jelitowych może być wyższe przy preparatach doustnych, szczególnie w formie granulatu lub roztworu, gdzie stężenie leku we krwi może być większe niż po tabletkach46.
Działania niepożądane według częstości występowania
Bardzo często i często występujące działania niepożądane
- Objawy ze strony przewodu pokarmowego: nudności, wymioty, bóle brzucha, biegunka, niestrawność74. Są to najczęściej zgłaszane działania niepożądane po deksketoprofenie, niezależnie od formy leku. Objawy te zwykle mają łagodny charakter i ustępują po odstawieniu leku.
- Zmęczenie, ból, osłabienie, sztywność, złe samopoczucie – najczęściej po postaciach doustnych7.
- Ból w miejscu wstrzyknięcia oraz reakcje w miejscu podania (jeśli lek podawany jest w zastrzykach): obrzęk, zaczerwienienie, krwiak8.
Niezbyt często występujące działania niepożądane
- Zaburzenia psychiczne: bezsenność, niepokój9.
- Objawy ze strony układu nerwowego: ból głowy, zawroty głowy, senność, parestezje (uczucie mrowienia), omdlenia1.
- Objawy skórne: wysypka, pokrzywka, trądzik, zwiększona potliwość4.
- Objawy sercowo-naczyniowe: kołatanie serca, zaczerwienienie skóry, hipotonia (niskie ciśnienie), nadciśnienie tętnicze2.
- Zaburzenia układu oddechowego: skurcz oskrzeli, duszność7.
- Zmiany w badaniach laboratoryjnych: nieprawidłowe wskaźniki czynności wątroby9.
Rzadko i bardzo rzadko występujące działania niepożądane
- Reakcje alergiczne: obrzęk krtani lub gardła, reakcje anafilaktyczne (w tym wstrząs anafilaktyczny), które mogą zagrażać życiu7.
- Poważne objawy skórne: zespół Stevensa-Johnsona, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka (zespół Lyella), obrzęk naczynioruchowy, reakcje nadwrażliwości na światło7.
- Choroby wątroby: zapalenie wątroby, żółtaczka, miąższowe uszkodzenie wątroby7.
- Zaburzenia krwi: neutropenia (spadek liczby białych krwinek), małopłytkowość (spadek liczby płytek krwi), niedokrwistość3.
- Poważne powikłania nerkowe: ostra niewydolność nerek, zapalenie nerek, zespół nerczycowy4.
- Rzadkie zaburzenia neurologiczne: jałowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych (głównie u osób z chorobami autoimmunologicznymi)10.
- Powikłania sercowo-naczyniowe: długotrwałe stosowanie dużych dawek może wiązać się z niewielkim zwiększeniem ryzyka zakrzepów (np. zawału serca lub udaru)11.
Wybrane działania niepożądane związane z postacią leku lub drogą podania
- Roztwory do wstrzykiwań lub infuzji: częstsze są miejscowe reakcje w miejscu podania (ból, obrzęk, zaczerwienienie, krwiak), rzadziej reakcje ogólnoustrojowe83.
- Granulat do sporządzania roztworu doustnego i roztwory doustne: wyższe stężenie leku we krwi może wiązać się z większym ryzykiem dolegliwości żołądkowo-jelitowych, zwłaszcza u osób wrażliwych46.
- Preparaty złożone (np. z tramadolem): mogą powodować dodatkowe działania niepożądane typowe dla obu składników, dlatego należy dokładnie zapoznać się z informacjami o każdym składniku12.
Możliwość zgłaszania działań niepożądanych
Każde działanie niepożądane, nawet jeśli wydaje się łagodne, warto zgłosić. Zgłoszenia można dokonać bezpośrednio do Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych (URPL) poprzez stronę https://smz.ezdrowie.gov.pl, telefonicznie lub mailowo. Działania niepożądane można również zgłaszać producentowi leku1314.
Tabela podsumowująca działania niepożądane deksketoprofenu
| Układ narządowy | Bardzo często | Często | Niezbyt często | Rzadko | Bardzo rzadko | Częstość nieznana |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Układ krwiotwórczy | – | Niedokrwistość | Neutropenia, małopłytkowość | – | Plamica, niedokrwistość aplastyczna i hemolityczna, agranulocytoza, hipoplazja szpiku | – |
| Układ immunologiczny | – | – | Obrzęk krtani/gardła | – | Reakcje anafilaktyczne, w tym wstrząs anafilaktyczny | – |
| Układ nerwowy | – | Ból głowy, zawroty głowy, senność | Parestezje, omdlenia | – | Jałowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych | – |
| Układ pokarmowy | – | Nudności, wymioty, ból brzucha, biegunka, niestrawność | Zapalenie błony śluzowej żołądka, zaparcia, suchość błony śluzowej jamy ustnej, wzdęcia | Choroba wrzodowa żołądka, krwawienie lub perforacja, zapalenie trzustki | Wrzodziejące zapalenie błony śluzowej jamy ustnej, smoliste stolce, krwawe wymioty, zaostrzenie zapalenia okrężnicy, choroba Leśniowskiego-Crohna | – |
| Skóra i tkanka podskórna | – | Wysypka | Pokrzywka, trądzik, zwiększona potliwość | Zespół Stevensa-Johnsona, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk twarzy, reakcje nadwrażliwości na światło, świąd | – | – |
| Nerki i drogi moczowe | – | – | Ostra niewydolność nerek, wielomocz | Zapalenie nerek lub zespół nerczycowy | – | – |
| Serca i naczynia | – | Kołatanie serca, zaczerwienienie, nadciśnienie, hipotonia | Tachykardia, zakrzepowe zapalenie żył powierzchownych | Zawał serca, udar | – | – |
| Ogólne i miejscowe | – | Zmęczenie, ból, osłabienie, sztywność, złe samopoczucie, obrzęki obwodowe | Ból w miejscu wstrzyknięcia, reakcje miejscowe | – | – | – |
Deksketoprofen – uwaga na przewód pokarmowy i reakcje alergiczne
Podsumowując, deksketoprofen jest skutecznym lekiem przeciwbólowym, ale – jak każdy niesteroidowy lek przeciwzapalny – może wywoływać działania niepożądane, zwłaszcza ze strony przewodu pokarmowego. Najczęściej pojawiają się nudności, bóle brzucha, niestrawność i biegunka, jednak w niektórych przypadkach mogą wystąpić poważniejsze powikłania, takie jak krwawienie lub perforacja przewodu pokarmowego, szczególnie u osób starszych510. Dodatkowo istnieje ryzyko wystąpienia reakcji alergicznych i innych rzadkich, ale groźnych powikłań. W przypadku pojawienia się niepokojących objawów zawsze należy przerwać stosowanie leku i skonsultować się z lekarzem.


















