Działania niepożądane deksketoprofenu – wprowadzenie

Deksketoprofen, znany również jako Dexketoprofenum, jest lekiem z grupy niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ), szeroko stosowanym w łagodzeniu bólu o różnym pochodzeniu1. Jak każdy lek, także deksketoprofen może powodować działania niepożądane. Ich występowanie nie jest jednak regułą i nie dotyczy każdego pacjenta2. Najczęściej obserwowane skutki uboczne mają łagodny lub umiarkowany charakter, jednak w niektórych przypadkach mogą być poważne i wymagać interwencji medycznej3.

Ryzyko działań niepożądanych zależy od wielu czynników, takich jak postać leku (tabletki, roztwory doustne, granulaty, roztwory do wstrzykiwań), droga podania, przyjmowana dawka, czas stosowania oraz indywidualna wrażliwość pacjenta4. Osoby w podeszłym wieku, z chorobami przewlekłymi lub przyjmujące inne leki są szczególnie narażone na niektóre powikłania5.

Stosowanie deksketoprofenu zawsze powinno być poprzedzone rozważeniem korzyści i potencjalnego ryzyka. Działania niepożądane mogą różnić się w zależności od postaci i drogi podania leku – na przykład ryzyko zaburzeń żołądkowo-jelitowych może być wyższe przy preparatach doustnych, szczególnie w formie granulatu lub roztworu, gdzie stężenie leku we krwi może być większe niż po tabletkach46.

Działania niepożądane według częstości występowania

Bardzo często i często występujące działania niepożądane

  • Objawy ze strony przewodu pokarmowego: nudności, wymioty, bóle brzucha, biegunka, niestrawność74. Są to najczęściej zgłaszane działania niepożądane po deksketoprofenie, niezależnie od formy leku. Objawy te zwykle mają łagodny charakter i ustępują po odstawieniu leku.
  • Zmęczenie, ból, osłabienie, sztywność, złe samopoczucie – najczęściej po postaciach doustnych7.
  • Ból w miejscu wstrzyknięcia oraz reakcje w miejscu podania (jeśli lek podawany jest w zastrzykach): obrzęk, zaczerwienienie, krwiak8.

Niezbyt często występujące działania niepożądane

  • Zaburzenia psychiczne: bezsenność, niepokój9.
  • Objawy ze strony układu nerwowego: ból głowy, zawroty głowy, senność, parestezje (uczucie mrowienia), omdlenia1.
  • Objawy skórne: wysypka, pokrzywka, trądzik, zwiększona potliwość4.
  • Objawy sercowo-naczyniowe: kołatanie serca, zaczerwienienie skóry, hipotonia (niskie ciśnienie), nadciśnienie tętnicze2.
  • Zaburzenia układu oddechowego: skurcz oskrzeli, duszność7.
  • Zmiany w badaniach laboratoryjnych: nieprawidłowe wskaźniki czynności wątroby9.
Ważne: Objawy ze strony przewodu pokarmowego, takie jak ból brzucha, smoliste stolce, krwawe wymioty czy nagłe pogorszenie samopoczucia, mogą być sygnałem poważnych powikłań (np. krwawienia lub perforacji żołądka). Osoby w podeszłym wieku są szczególnie narażone na tego typu działania niepożądane. Jeśli zauważysz tego typu objawy, niezwłocznie skontaktuj się z lekarzem510.

Rzadko i bardzo rzadko występujące działania niepożądane

  • Reakcje alergiczne: obrzęk krtani lub gardła, reakcje anafilaktyczne (w tym wstrząs anafilaktyczny), które mogą zagrażać życiu7.
  • Poważne objawy skórne: zespół Stevensa-Johnsona, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka (zespół Lyella), obrzęk naczynioruchowy, reakcje nadwrażliwości na światło7.
  • Choroby wątroby: zapalenie wątroby, żółtaczka, miąższowe uszkodzenie wątroby7.
  • Zaburzenia krwi: neutropenia (spadek liczby białych krwinek), małopłytkowość (spadek liczby płytek krwi), niedokrwistość3.
  • Poważne powikłania nerkowe: ostra niewydolność nerek, zapalenie nerek, zespół nerczycowy4.
  • Rzadkie zaburzenia neurologiczne: jałowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych (głównie u osób z chorobami autoimmunologicznymi)10.
  • Powikłania sercowo-naczyniowe: długotrwałe stosowanie dużych dawek może wiązać się z niewielkim zwiększeniem ryzyka zakrzepów (np. zawału serca lub udaru)11.

Wybrane działania niepożądane związane z postacią leku lub drogą podania

  • Roztwory do wstrzykiwań lub infuzji: częstsze są miejscowe reakcje w miejscu podania (ból, obrzęk, zaczerwienienie, krwiak), rzadziej reakcje ogólnoustrojowe83.
  • Granulat do sporządzania roztworu doustnego i roztwory doustne: wyższe stężenie leku we krwi może wiązać się z większym ryzykiem dolegliwości żołądkowo-jelitowych, zwłaszcza u osób wrażliwych46.
  • Preparaty złożone (np. z tramadolem): mogą powodować dodatkowe działania niepożądane typowe dla obu składników, dlatego należy dokładnie zapoznać się z informacjami o każdym składniku12.
Uwaga: Długotrwałe lub niewłaściwe stosowanie deksketoprofenu może prowadzić do poważnych powikłań, zwłaszcza u osób starszych i pacjentów z chorobami przewlekłymi. Szczególną ostrożność należy zachować przy pojawieniu się takich objawów jak zaburzenia oddychania, nagłe reakcje skórne, znaczne osłabienie lub zaburzenia świadomości. Niekiedy konieczne jest odstawienie leku i wykonanie dodatkowych badań105.

Możliwość zgłaszania działań niepożądanych

Każde działanie niepożądane, nawet jeśli wydaje się łagodne, warto zgłosić. Zgłoszenia można dokonać bezpośrednio do Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych (URPL) poprzez stronę https://smz.ezdrowie.gov.pl, telefonicznie lub mailowo. Działania niepożądane można również zgłaszać producentowi leku1314.

Tabela podsumowująca działania niepożądane deksketoprofenu

Układ narządowy Bardzo często Często Niezbyt często Rzadko Bardzo rzadko Częstość nieznana
Układ krwiotwórczy Niedokrwistość Neutropenia, małopłytkowość Plamica, niedokrwistość aplastyczna i hemolityczna, agranulocytoza, hipoplazja szpiku
Układ immunologiczny Obrzęk krtani/gardła Reakcje anafilaktyczne, w tym wstrząs anafilaktyczny
Układ nerwowy Ból głowy, zawroty głowy, senność Parestezje, omdlenia Jałowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych
Układ pokarmowy Nudności, wymioty, ból brzucha, biegunka, niestrawność Zapalenie błony śluzowej żołądka, zaparcia, suchość błony śluzowej jamy ustnej, wzdęcia Choroba wrzodowa żołądka, krwawienie lub perforacja, zapalenie trzustki Wrzodziejące zapalenie błony śluzowej jamy ustnej, smoliste stolce, krwawe wymioty, zaostrzenie zapalenia okrężnicy, choroba Leśniowskiego-Crohna
Skóra i tkanka podskórna Wysypka Pokrzywka, trądzik, zwiększona potliwość Zespół Stevensa-Johnsona, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk twarzy, reakcje nadwrażliwości na światło, świąd
Nerki i drogi moczowe Ostra niewydolność nerek, wielomocz Zapalenie nerek lub zespół nerczycowy
Serca i naczynia Kołatanie serca, zaczerwienienie, nadciśnienie, hipotonia Tachykardia, zakrzepowe zapalenie żył powierzchownych Zawał serca, udar
Ogólne i miejscowe Zmęczenie, ból, osłabienie, sztywność, złe samopoczucie, obrzęki obwodowe Ból w miejscu wstrzyknięcia, reakcje miejscowe

Deksketoprofen – uwaga na przewód pokarmowy i reakcje alergiczne

Podsumowując, deksketoprofen jest skutecznym lekiem przeciwbólowym, ale – jak każdy niesteroidowy lek przeciwzapalny – może wywoływać działania niepożądane, zwłaszcza ze strony przewodu pokarmowego. Najczęściej pojawiają się nudności, bóle brzucha, niestrawność i biegunka, jednak w niektórych przypadkach mogą wystąpić poważniejsze powikłania, takie jak krwawienie lub perforacja przewodu pokarmowego, szczególnie u osób starszych510. Dodatkowo istnieje ryzyko wystąpienia reakcji alergicznych i innych rzadkich, ale groźnych powikłań. W przypadku pojawienia się niepokojących objawów zawsze należy przerwać stosowanie leku i skonsultować się z lekarzem.

Pytania i odpowiedzi

Jakie są najczęstsze działania niepożądane deksketoprofenu?

Najczęściej zgłaszane działania niepożądane to nudności, bóle brzucha, biegunka i niestrawność.1

Czy deksketoprofen może powodować poważne powikłania?

Tak, choć rzadko, mogą wystąpić poważne powikłania, takie jak krwawienie lub perforacja przewodu pokarmowego, zwłaszcza u osób starszych.2

Jakie działania niepożądane wymagają natychmiastowej pomocy medycznej?

Objawy takie jak smoliste stolce, krwawe wymioty, duszność, obrzęk twarzy czy nagła wysypka wymagają pilnej konsultacji lekarskiej.3

Czy skutki uboczne zależą od postaci leku?

Tak, działania niepożądane mogą być różne w zależności od postaci leku i drogi podania. Preparaty doustne częściej powodują objawy ze strony przewodu pokarmowego.4

Jak zgłosić działanie niepożądane po deksketoprofenie?

Działania niepożądane można zgłaszać do URPL przez stronę internetową lub telefonicznie.5