REKLAMA

Cynchokaina, benzokaina i lidokaina to miejscowe środki znieczulające stosowane w różnych postaciach i wskazaniach. Różnią się siłą działania, bezpieczeństwem u dzieci i kobiet w ciąży oraz przeciwwskazaniami.

Podobieństwa i różnice między cynchokainą, benzokainą i lidokainą

Cynchokaina, benzokaina oraz lidokaina to substancje czynne należące do grupy miejscowych środków znieczulających, które są wykorzystywane w łagodzeniu bólu i świądu w różnych schorzeniach. Wszystkie te leki mają za zadanie blokować przewodzenie impulsów nerwowych, dzięki czemu odczuwanie bólu zostaje czasowo zahamowane123. Różnią się jednak między sobą budową chemiczną oraz siłą i czasem działania.

  • Cynchokaina to lek z grupy amidowych środków znieczulających, wyróżniający się bardzo silnym i długotrwałym działaniem, ale także większą toksycznością1.
  • Benzokaina należy do środków estrowych, działa powierzchniowo i stosunkowo krótko, ale jest szeroko wykorzystywana w produktach dostępnych bez recepty, m.in. na śluzówkę jamy ustnej i skórę2.
  • Lidokaina to amidowy środek znieczulający, o umiarkowanej sile i czasie działania, bardzo popularny w medycynie ze względu na szerokie zastosowanie i korzystny profil bezpieczeństwa3.

Wskazania do stosowania – kiedy używa się poszczególnych substancji?

Wszystkie trzy substancje mają wspólne wskazania – stosuje się je w celu złagodzenia bólu i świądu, jednak konkretne zastosowania różnią się w zależności od postaci leku i miejsca podania.

  • Cynchokaina stosowana jest głównie w leczeniu hemoroidów oraz stanów zapalnych odbytu, zarówno w postaci czopków, jak i maści doodbytniczych. Często występuje w połączeniu z innymi substancjami czynnymi45.
  • Benzokaina znajduje zastosowanie w leczeniu stanów zapalnych jamy ustnej, aft, bólu gardła, a także jako składnik preparatów na swędzące i bolesne zmiany skórne (np. ospa wietrzna, ukąszenia owadów) oraz do łagodzenia objawów hemoroidów678.
  • Lidokaina jest najbardziej uniwersalna – może być stosowana zarówno miejscowo (w postaci żeli, kremów, aerozoli), jak i w formie zastrzyków (do znieczuleń miejscowych i regionalnych), a także jako lek przeciwarytmiczny. Znajduje zastosowanie w stomatologii, dermatologii, laryngologii, ginekologii, położnictwie i chirurgii91011.
Ważne: Cynchokaina, benzokaina i lidokaina mają różne ograniczenia wiekowe oraz zalecenia dotyczące stosowania u dzieci. Cynchokokainy nie należy stosować u dzieci poniżej 12 lat, a benzokaina w większości przypadków jest przeciwwskazana u dzieci młodszych (w zależności od preparatu). Lidokaina, choć szeroko wykorzystywana, również wymaga indywidualnego dostosowania dawki i szczególnej ostrożności u dzieci. Przed użyciem tych leków u najmłodszych pacjentów zawsze należy zapoznać się z informacją zawartą w ulotce lub skonsultować się z lekarzem12131415.

Mechanizm działania i właściwości farmakokinetyczne

Podstawą działania wszystkich trzech substancji jest blokowanie przewodnictwa nerwowego, co prowadzi do miejscowej utraty czucia bólu123. Jednak istnieją istotne różnice:

  • Cynchokaina działa bardzo silnie i dłużej niż benzokaina czy lidokaina, ale ma też wyższy potencjał toksyczności. Wchłania się szybko przez błony śluzowe i uszkodzoną skórę, jest metabolizowana głównie w wątrobie16.
  • Benzokaina działa powierzchniowo, nie przenika głęboko do tkanek i jest szybko rozkładana do kwasu p-aminobenzoesowego, który może wywoływać reakcje alergiczne. Efekt znieczulenia utrzymuje się krótko, a ryzyko ogólnoustrojowych działań niepożądanych jest niewielkie217.
  • Lidokaina to środek o umiarkowanej sile i czasie działania, który bardzo dobrze wchłania się przez błony śluzowe, skórę i po podaniu dożylnym. Jest metabolizowana w wątrobie, a jej czas działania zależy od drogi podania318.

Przeciwwskazania i środki ostrożności

Przeciwwskazania do stosowania tych środków obejmują przede wszystkim nadwrażliwość na daną substancję lub inne leki z tej samej grupy, ale również inne, specyficzne sytuacje kliniczne.

  • Cynchokaina nie powinna być stosowana u osób z nadwrażliwością na składniki preparatu, w cukrzycy, gruźlicy, jaskrze, osteoporozie, ostrych psychozach, zakażeniach grzybiczych i wirusowych oraz w zakrzepicy żylnej19.
  • Benzokaina jest przeciwwskazana w przypadku nadwrażliwości, a także nie powinna być stosowana na otwarte rany, owrzodzenia, błony śluzowe (jeśli nie jest to przewidziane w ulotce) oraz u pacjentów leczonych sulfonamidami. U dzieci stosuje się ją tylko po konsultacji z lekarzem, szczególnie ze względu na ryzyko methemoglobinemii2021.
  • Lidokaina nie powinna być stosowana u osób z nadwrażliwością na lidokainę lub inne środki amidowe, w ciężkich zaburzeniach przewodzenia serca, ostrej niewydolności serca, czy w niektórych przypadkach ciężkiej niewydolności wątroby. W przypadku niektórych postaci (np. do znieczuleń centralnych) istnieją dodatkowe przeciwwskazania2223.

Bezpieczeństwo stosowania w szczególnych grupach pacjentów

Stosowanie miejscowych środków znieczulających wymaga szczególnej ostrożności u dzieci, kobiet w ciąży i karmiących piersią oraz osób z zaburzeniami funkcji nerek lub wątroby.

  • Dzieci: Cynchokaina jest przeciwwskazana u dzieci poniżej 12 lat12. Benzokaina w większości preparatów nie jest zalecana dzieciom poniżej 12 lat, z wyjątkiem wyraźnych wskazań lekarskich1314. Lidokaina wymaga indywidualnego dostosowania dawki, a niektóre formy (np. do wstrzyknięć) nie są zalecane u dzieci młodszych niż 4 lata1524.
  • Kobiety w ciąży: Cynchokainę można stosować w ciąży tylko w razie bezwzględnej konieczności, po dokładnej ocenie korzyści i ryzyka25. Benzokaina nie jest zalecana w ciąży z powodu braku danych o bezpieczeństwie26. Lidokaina może być stosowana, ale wyłącznie po rozważeniu wszystkich zagrożeń i tylko jeśli nie ma bezpieczniejszej alternatywy2728.
  • Karmienie piersią: Cynchokokainy nie należy stosować w okresie karmienia piersią25. Benzokaina i lidokaina przenikają do mleka w niewielkich ilościach, ale w przypadku lidokainy uznaje się, że nie stanowi to istotnego ryzyka dla dziecka, jeśli lek jest stosowany zgodnie z zaleceniami2930.
  • Kierowcy: Dla cynchokainy nie badano wpływu na prowadzenie pojazdów31. Benzokaina nie wpływa na zdolność prowadzenia pojazdów. Lidokaina może czasowo zaburzać koordynację ruchową lub powodować uczucie drętwienia, dlatego po niektórych zabiegach zaleca się unikanie prowadzenia pojazdów przez 24 godziny3233.
  • Osoby z zaburzeniami nerek i wątroby: Wszystkie te substancje są metabolizowane głównie w wątrobie, dlatego w przypadku jej niewydolności ich stosowanie wymaga ostrożności i często obniżenia dawki. W przypadku niewydolności nerek może dojść do kumulacji niektórych metabolitów, szczególnie w przypadku lidokainy1834.
Wskazówka: Stosowanie miejscowych środków znieczulających, szczególnie u dzieci i osób z chorobami przewlekłymi, wymaga dokładnego przestrzegania dawkowania oraz zapoznania się z przeciwwskazaniami i ostrzeżeniami zawartymi w ulotce. W przypadku wystąpienia objawów alergii lub niepokojących działań niepożądanych należy przerwać stosowanie leku i skontaktować się z lekarzem353637.

Porównanie najważniejszych cech – tabela

Substancja czynna Najważniejsze wskazania Stosowanie u dzieci Stosowanie w ciąży Stosowanie u kierowców
Cynchokaina Hemoroidy, stany zapalne odbytu Przeciwwskazana poniżej 12 r.ż. Możliwe tylko w razie konieczności Wpływ niebadany
Benzokaina Ból gardła, afty, świąd, hemoroidy, świąd skóry Zwykle przeciwwskazana poniżej 12 r.ż. Nie zaleca się Brak przeciwwskazań
Lidokaina Znieczulenie miejscowe, ból gardła, stomatologia, hemoroidy, zabiegi chirurgiczne Możliwe od 4 r.ż. (w zależności od formy i dawki) Stosować tylko w uzasadnionych przypadkach Zaleca się unikanie prowadzenia pojazdów przez 24h po zabiegu

456789101112131415242526272829303132331834

Cynchokaina – silne działanie i szczególne środki ostrożności

Podsumowując, cynchokaina, benzokaina i lidokaina to skuteczne środki znieczulające miejscowo, jednak różnią się między sobą siłą i czasem działania, bezpieczeństwem stosowania u dzieci, kobiet w ciąży i karmiących piersią, a także profilem działań niepożądanych. Cynchokaina wyróżnia się najsilniejszym i najdłuższym działaniem, ale wiąże się z większym ryzykiem toksyczności, dlatego stosowana jest przede wszystkim w leczeniu hemoroidów i stanów zapalnych odbytu, głównie u dorosłych. Benzokaina i lidokaina mają szersze zastosowanie, jednak wymagają przestrzegania ograniczeń wiekowych i ostrożności w szczególnych sytuacjach zdrowotnych. Wybór odpowiedniego leku powinien uwzględniać indywidualne potrzeby pacjenta oraz wszystkie przeciwwskazania i środki ostrożności1231227.

Pytania i odpowiedzi

Która substancja działa najsilniej – cynchokaina, benzokaina czy lidokaina?

Cynchokaina działa najsilniej i najdłużej, ale jest też najbardziej toksyczna1.

Czy cynchokainę można stosować u dzieci?

Nie, stosowanie cynchokainy jest przeciwwskazane u dzieci poniżej 12 lat12.

Który środek miejscowo znieczulający jest bezpieczny w ciąży?

Każdy z tych leków można stosować w ciąży tylko w razie konieczności, po dokładnej ocenie ryzyka i korzyści2527.

Jakie są przeciwwskazania do stosowania benzokainy?

Benzokainy nie należy stosować przy nadwrażliwości, na otwarte rany, u dzieci poniżej 12 lat bez konsultacji z lekarzem i u pacjentów leczonych sulfonamidami20.

Czy lidokaina nadaje się do stosowania w jamie ustnej?

Tak, lidokaina jest dostępna w żelach i aerozolach do stosowania w jamie ustnej, np. w stomatologii lub przy bólu gardła10.

REKLAMA