Dawkowanie buprenorfiny – podstawowe informacje

Buprenorfina jest silnym lekiem o działaniu przeciwbólowym oraz stosowanym w leczeniu uzależnienia od opioidów. Schemat dawkowania różni się w zależności od postaci leku, wskazania, wieku pacjenta oraz ewentualnych chorób współistniejących1234. Poniżej znajdziesz szczegółowe informacje dotyczące dawkowania w najczęściej stosowanych formach.

Postacie i drogi podania

Dawkowanie u dorosłych – leczenie bólu

  • Tabletki podjęzykowe: Jednorazowa dawka to 0,2–0,4 mg, powtarzana co 6–8 godzin w zależności od potrzeb. W premedykacji podaje się 0,4 mg na 2 godziny przed zabiegiem57.
  • Roztwór do wstrzykiwań: Zwykle 0,3–0,6 mg (1–2 ml) co 6–8 godzin. W premedykacji 0,3 mg domięśniowo na godzinę przed zabiegiem1.
  • Plastry transdermalne: Leczenie rozpoczyna się od najmniejszej dostępnej dawki (35 μg/h). Plaster zmienia się co 96 godzin (4 doby), a dawkę dobiera się indywidualnie do potrzeb pacjenta26.
Ważne: Dawkowanie buprenorfiny zawsze powinno być dostosowane do indywidualnych potrzeb pacjenta i regularnie weryfikowane podczas leczenia. W przypadku leczenia bólu przewlekłego dawkę ustala się stopniowo, rozpoczynając od najmniejszej skutecznej ilości. W leczeniu ostrych bólów lub w premedykacji należy zwrócić uwagę na czas działania i ewentualną konieczność modyfikacji w zależności od odpowiedzi na leczenie. Przed zmianą postaci leku lub sposobu podania wymagana jest konsultacja z lekarzem prowadzącym, ponieważ poszczególne formy nie są bezpośrednio wymienne26.

Dawkowanie w terapii substytucyjnej uzależnienia od opioidów

  • Tabletki podjęzykowe (buprenorfina lub w połączeniu z naloksonem): Początkowa dawka to zwykle 2–4 mg, z możliwością zwiększenia w pierwszym dniu do 8–12 mg, a następnie dostosowywana indywidualnie. Maksymalna dawka dobowa nie powinna przekraczać 24 mg buprenorfiny389.
  • Lamelki podjęzykowe: Dawkowanie i sposób podania są podobne jak dla tabletek podjęzykowych. Maksymalna dawka dobowa to 24 mg10.
  • Roztwory do wstrzykiwań o przedłużonym uwalnianiu (np. Buvidal): Początkowa dawka to 16 mg podskórnie raz w tygodniu. Dawkę można zwiększać do 24 lub 32 mg na tydzień lub przejść na dawki miesięczne (od 64 mg do 160 mg na miesiąc), w zależności od wcześniejszego leczenia i potrzeb pacjenta411.

Dawkowanie w szczególnych grupach pacjentów

Dzieci i młodzież

  • Ból:
    • Roztwór do wstrzykiwań: dzieci powyżej 6. miesiąca życia, 3–6 μg/kg mc. co 6–8 godzin, nie przekraczać 9 μg/kg mc. Dawka dla dzieci poniżej 6. miesiąca życia nie została ustalona1.
    • Tabletki podjęzykowe: dzieci 6–12 lat, dawka zależna od masy ciała: 16–25 kg – 0,1 mg; 25–37,5 kg – 0,1–0,2 mg; 37,5–50 kg – 0,2–0,3 mg co 6–8 godzin57.
  • Leczenie uzależnienia: Produkty do leczenia uzależnienia (tabletki, lamelki podjęzykowe, zastrzyki depot) nie są zalecane dla dzieci poniżej 15 lub 16 roku życia (w zależności od produktu), a ich bezpieczeństwo nie zostało potwierdzone312.

Pacjenci w podeszłym wieku

  • W przypadku tabletek podjęzykowych, roztworów do wstrzykiwań i plastrów transdermalnych – nie ma potrzeby rutynowej modyfikacji dawki, ale zaleca się ostrożność ze względu na możliwość współistnienia innych chorób51314.
  • Dla leczenia uzależnienia (tabletki, lamelki, zastrzyki depot) – nie ustalono bezpieczeństwa stosowania i skuteczności u osób powyżej 65 lat, dlatego dawkowanie należy ustalać indywidualnie1516.

Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek

  • Nie ma konieczności modyfikacji dawki u pacjentów z łagodnymi lub umiarkowanymi zaburzeniami czynności nerek131716.
  • W przypadku ciężkiej niewydolności nerek (klirens kreatyniny <30 ml/min) zaleca się ostrożność i ścisłe monitorowanie pacjenta, ale dawkowanie pozostaje bez zmian, chyba że lekarz zdecyduje inaczej1716.

Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby

  • Buprenorfina jest metabolizowana w wątrobie, dlatego u osób z zaburzeniami jej czynności może dojść do zwiększenia stężenia leku i ryzyka działań niepożądanych1516.
  • U pacjentów z łagodnymi lub umiarkowanymi zaburzeniami czynności wątroby zaleca się stosowanie mniejszych dawek początkowych i ostrożne zwiększanie dawki pod ścisłą kontrolą lekarza1516.
  • Stosowanie buprenorfiny jest przeciwwskazane u pacjentów z ciężką niewydolnością wątroby1819.

Kobiety w ciąży i karmiące piersią

  • W przypadku plastrów transdermalnych oraz leków do leczenia uzależnienia od opioidów, buprenorfina nie powinna być stosowana w ciąży202119.
  • W okresie karmienia piersią stosowanie buprenorfiny jest przeciwwskazane lub wymaga szczególnej ostrożności – należy skonsultować się z lekarzem19.
Warto wiedzieć:

  • W przypadku jednoczesnego stosowania buprenorfiny i leków uspokajających (np. benzodiazepin) lub innych leków działających na ośrodkowy układ nerwowy należy zachować szczególną ostrożność, ponieważ wzrasta ryzyko wystąpienia nadmiernego uspokojenia, zaburzeń oddychania i śpiączki2223.
  • W leczeniu uzależnienia od opioidów, leczenie buprenorfiną zawsze powinno być prowadzone pod ścisłym nadzorem doświadczonego lekarza.
  • W przypadku zmiany produktu zawierającego buprenorfinę (np. z tabletek na zastrzyki depot lub plastry), dawki mogą nie być bezpośrednio wymienne – zawsze należy stosować się do zaleceń lekarza24.
  • Przy długotrwałym stosowaniu zaleca się regularne kontrole lekarskie oraz monitorowanie czynności wątroby i nerek2526.

Zmiany dawkowania w zależności od wskazania

W przypadku leczenia bólu, dawki buprenorfiny różnią się w zależności od drogi podania, nasilenia bólu i wieku pacjenta. W terapii substytucyjnej uzależnienia od opioidów stosuje się wyższe dawki i inne schematy dawkowania (np. dawki tygodniowe lub miesięczne przy zastrzykach depot)4. W leczeniu bólu przewlekłego zaleca się stopniowe zwiększanie dawki, natomiast w terapii uzależnienia celem jest szybkie osiągnięcie skutecznej dawki podtrzymującej, która zapobiega objawom abstynencyjnym27.

Maksymalna dawka dobowa i ryzyko przedawkowania

  • Tabletki i lamelki podjęzykowe: Maksymalna dawka dobowa w terapii uzależnienia od opioidów nie powinna przekraczać 24 mg buprenorfiny2810.
  • Zastrzyki depot: Maksymalna dawka miesięczna to 160 mg29.
  • Plastry: Można stosować maksymalnie dwa plastry jednocześnie, zgodnie z zaleceniami lekarza30.

Przedawkowanie buprenorfiny może prowadzić do poważnych działań niepożądanych, takich jak zahamowanie oddychania, nadmierna senność, nudności, wymioty i utrata przytomności. W przypadku przedawkowania konieczna jest natychmiastowa pomoc medyczna3132.

Tabela dawkowania buprenorfiny w różnych grupach pacjentów

Grupa pacjentów Schemat dawkowania
Dorośli – ból (tabletki podjęzykowe) 0,2–0,4 mg co 6–8 godzin, w premedykacji 0,4 mg na 2 godziny przed zabiegiem
Dorośli – ból (roztwór do wstrzykiwań) 0,3–0,6 mg co 6–8 godzin, w premedykacji 0,3 mg domięśniowo na godzinę przed zabiegiem
Dorośli – ból (plaster) Plaster 35 μg/h, zmiana co 96 godzin; dawkę zwiększać indywidualnie
Dorośli – uzależnienie (tabletki, lamelki podjęzykowe) Początkowo 2–4 mg, zwiększać do 8–12 mg w pierwszym dniu; dawka podtrzymująca dostosowana indywidualnie, maks. 24 mg/dobę
Dorośli – uzależnienie (zastrzyki depot) Początkowo 16 mg tygodniowo, następnie dostosowanie do 24–32 mg/tydzień lub 64–160 mg/miesiąc
Dzieci 6–12 lat (tabletki podjęzykowe) 16–25 kg: 0,1 mg; 25–37,5 kg: 0,1–0,2 mg; 37,5–50 kg: 0,2–0,3 mg co 6–8 godzin
Dzieci <6 lat (tabletki podjęzykowe) Nie zaleca się
Pacjenci w podeszłym wieku Zazwyczaj jak u dorosłych, ostrożność przy współistniejących chorobach
Pacjenci z niewydolnością nerek Zazwyczaj jak u dorosłych, ostrożność w ciężkiej niewydolności
Pacjenci z niewydolnością wątroby Modyfikacja dawki w łagodnych i umiarkowanych zaburzeniach, przeciwwskazane w ciężkiej niewydolności
Kobiety w ciąży/karmiące Nie zaleca się lub przeciwwskazane, konsultacja z lekarzem

Buprenorfina – skuteczność i bezpieczeństwo stosowania

Buprenorfina to lek, który – pod warunkiem odpowiedniego dawkowania i regularnej kontroli – pozwala skutecznie łagodzić ból oraz wspierać osoby w leczeniu uzależnienia od opioidów. Różnorodność dostępnych form umożliwia indywidualne dobranie terapii, uwzględniając zarówno potrzeby pacjenta, jak i jego ogólny stan zdrowia. Kluczowe znaczenie ma ścisłe przestrzeganie zaleceń lekarza oraz regularne monitorowanie ewentualnych działań niepożądanych, zwłaszcza u osób starszych, dzieci, pacjentów z zaburzeniami funkcji wątroby lub nerek oraz kobiet w ciąży i karmiących piersią2526.

Pytania i odpowiedzi

Jak często należy przyjmować buprenorfinę w postaci tabletki podjęzykowej?

W leczeniu bólu zwykle co 6–8 godzin. W leczeniu uzależnienia – raz dziennie lub według indywidualnego schematu zaleconego przez lekarza.12

Czy buprenorfinę można stosować u dzieci?

W leczeniu bólu tak, ale dawkowanie zależy od masy ciała i wieku. W leczeniu uzależnienia nie zaleca się stosowania u dzieci poniżej 15–16 lat.34

Jak długo działa plaster z buprenorfiną?

Plaster uwalnia lek przez 96 godzin (4 doby). Plaster należy zmieniać co 4 dni.56

Czy w niewydolności nerek trzeba zmieniać dawkę buprenorfiny?

Zwykle nie jest to konieczne, ale w ciężkiej niewydolności nerek zaleca się ostrożność i monitorowanie.78

Czy mogę samodzielnie zmieniać dawkę lub postać buprenorfiny?

Nie. Zmiany dawkowania lub postaci leku powinny być zawsze uzgadniane z lekarzem.9