Czy budezonid jest bezpieczny? Wskazówki ogólne

Budezonid należy do grupy glikokortykosteroidów o silnym, miejscowym działaniu przeciwzapalnym. Profil bezpieczeństwa budezonidu jest korzystny w porównaniu do steroidów działających ogólnoustrojowo, szczególnie w przypadku stosowania wziewnego, donosowego, doodbytniczego czy miejscowego. Jednak bezpieczeństwo jego stosowania zależy od drogi podania, dawki, czasu stosowania oraz indywidualnych cech pacjenta123. U niektórych osób oraz w określonych grupach pacjentów wymagane są szczególne środki ostrożności.

Bezpieczeństwo u kobiet w ciąży i matek karmiących piersią

Kobiety w ciąży

Większość dostępnych badań wskazuje, że stosowanie budezonidu – zwłaszcza wziewnie lub donosowo – w zalecanych dawkach nie wiąże się ze zwiększonym ryzykiem wad wrodzonych czy powikłań u noworodka456. Jednak podobnie jak w przypadku innych leków, stosowanie budezonidu w ciąży powinno być uzasadnione korzyścią dla matki przewyższającą potencjalne ryzyko dla płodu. Przy podaniu doustnym, doodbytniczym czy w dużych dawkach ogólnoustrojowych, należy zachować szczególną ostrożność78.

Kobiety karmiące piersią

Budezonid przenika do mleka kobiecego, ale badania wykazały, że ekspozycja dziecka karmionego piersią na budezonid przy stosowaniu dawek terapeutycznych jest bardzo niska i nie powoduje istotnych działań niepożądanych u niemowląt91011. Może być stosowany podczas karmienia piersią, jeśli jest to konieczne dla zdrowia matki.

Wpływ na prowadzenie pojazdów i obsługę maszyn

Budezonid stosowany wziewnie, donosowo, miejscowo czy doodbytniczo nie wpływa na zdolność prowadzenia pojazdów ani obsługiwania maszyn12131415. W przypadku doustnych postaci budezonidu, nie odnotowano istotnych działań wpływających na koncentrację, ale sporadycznie mogą wystąpić zmęczenie lub zawroty głowy16.

Ważne: Różne postaci i drogi podania budezonidu mają odmienne profile bezpieczeństwa. Najmniejsze ryzyko działań ogólnoustrojowych występuje przy stosowaniu wziewnym, donosowym czy miejscowym, a największe – przy podawaniu doustnym lub doodbytniczym w dużych dawkach lub przez długi czas. Długotrwałe stosowanie lub wysokie dawki zwiększają ryzyko działań ogólnoustrojowych, takich jak zahamowanie czynności nadnerczy, zaburzenia wzrostu u dzieci, zaćma czy jaskra171819.

Interakcje z alkoholem

Nie ma jednoznacznych danych wskazujących na istotne interakcje budezonidu z alkoholem. Jednak podczas leczenia, szczególnie doustnego, należy zachować ostrożność, ponieważ zarówno alkohol, jak i budezonid mogą wpływać na wątrobę20.

Stosowanie u osób z niewydolnością nerek

Nie ma konieczności modyfikowania dawki budezonidu u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek, zwłaszcza przy podaniu wziewnym, donosowym czy doodbytniczym2122. Jednak przy bardzo ciężkiej niewydolności nerek, szczególnie w przypadku długotrwałego leczenia lub dużych dawek, należy zachować ostrożność i monitorować pacjenta23.

Stosowanie u osób z niewydolnością wątroby

Budezonid jest metabolizowany głównie w wątrobie. U osób z ciężką niewydolnością wątroby może dojść do zwiększenia stężenia budezonidu w surowicy, co zwiększa ryzyko działań ogólnoustrojowych242526. W takich przypadkach zaleca się ostrożność, a w niektórych sytuacjach (np. ciężka marskość wątroby) stosowanie budezonidu może być przeciwwskazane27.

Stosowanie budezonidu u seniorów

Nie ma konieczności zmiany dawkowania budezonidu u osób starszych, jednak należy zachować ostrożność ze względu na zwiększone ryzyko działań niepożądanych, takich jak osteoporoza czy zaćma2829. U seniorów z przewlekłymi chorobami towarzyszącymi (cukrzyca, nadciśnienie, jaskra) ryzyko działań ogólnoustrojowych jest większe.

Inne grupy pacjentów wymagające szczególnej ostrożności

  • Pacjenci z aktywną lub utajoną gruźlicą płuc oraz grzybiczymi lub wirusowymi zakażeniami dróg oddechowych – należy zachować szczególną ostrożność i rozważyć konieczność leczenia tych zakażeń równolegle3022.
  • Pacjenci z cukrzycą, nadciśnieniem tętniczym, osteoporozą, chorobą wrzodową żołądka lub dwunastnicy, jaskrą, zaćmą oraz z wywiadem rodzinnym tych chorób – są bardziej narażeni na działania niepożądane budezonidu i powinni być monitorowani podczas terapii2631.
  • Dzieci i młodzież – podczas długotrwałego leczenia budezonidem, szczególnie wziewnym lub donosowym, należy regularnie kontrolować wzrost dziecka, gdyż może dojść do spowolnienia wzrastania3233.
  • Pacjenci przyjmujący inhibitory CYP3A4 (np. ketokonazol, itrakonazol, niektóre leki antywirusowe, sok grejpfrutowy) – mogą mieć znacznie zwiększone stężenie budezonidu w organizmie i wyższe ryzyko działań niepożądanych3435.
  • Pacjenci z chorobami autoimmunologicznymi i osłabioną odpornością – są bardziej podatni na zakażenia w trakcie leczenia budezonidem19.
Ważne:

  • Podczas stosowania budezonidu wziewnie lub donosowo, najczęstszym działaniem niepożądanym są zakażenia grzybicze jamy ustnej i gardła. Dlatego zaleca się płukanie jamy ustnej wodą po każdej inhalacji lub podaniu do nosa3637.
  • Przy długotrwałym leczeniu lub wysokich dawkach budezonidu mogą wystąpić działania ogólnoustrojowe typowe dla steroidów, takie jak zespół Cushinga, zahamowanie czynności nadnerczy, spowolnienie wzrostu u dzieci, zmniejszenie gęstości mineralnej kości, zaćma, jaskra, zmiany psychiczne lub zaburzenia zachowania171838.
  • Stosowanie budezonidu w chorobach przewodu pokarmowego (doustnie, doodbytniczo) wiąże się z większym ryzykiem działań ogólnoustrojowych, szczególnie przy długotrwałym stosowaniu19.

Podsumowanie – bezpieczeństwo stosowania budezonidu w różnych grupach pacjentów

Grupa pacjentów Możliwość stosowania Uwagi
Kobiety w ciąży Można stosować (wziewnie, donosowo) Zachować ostrożność przy doustnym/doodbytniczym podaniu, tylko jeśli korzyść przewyższa ryzyko
Kobiety karmiące piersią Można stosować Ekspozycja dziecka bardzo niska, brak istotnych działań niepożądanych
Osoby w podeszłym wieku Można stosować Zachować ostrożność; większe ryzyko osteoporozy, zaćmy, jaskry
Dzieci i młodzież Można stosować Monitorować wzrost podczas długotrwałego leczenia
Pacjenci z zaburzeniami nerek Można stosować Brak konieczności modyfikacji dawki; ostrożność w ciężkiej niewydolności
Pacjenci z zaburzeniami wątroby Zachować ostrożność Ryzyko zwiększenia stężenia budezonidu i działań niepożądanych; przeciwwskazany w ciężkiej marskości
Prowadzenie pojazdów Można prowadzić Bardzo rzadko: zmęczenie, zawroty głowy
Alkohol Zachować ostrożność Brak danych o istotnych interakcjach, ale oba mogą obciążać wątrobę
Pacjenci z infekcjami, cukrzycą, nadciśnieniem, osteoporozą, jaskrą, zaćmą Zachować ostrożność Monitorować stan zdrowia i ewentualne działania niepożądane
Stosowanie z inhibitorami CYP3A4 Unikać Ryzyko znacznego zwiększenia stężenia budezonidu

Pytania i odpowiedzi

Czy budezonid można stosować w ciąży?

Stosowanie budezonidu wziewnie lub donosowo w ciąży jest możliwe, jeśli korzyść dla matki przeważa nad potencjalnym ryzykiem dla płodu. Doustnie i doodbytniczo – tylko w razie konieczności.123

Czy budezonid przenika do mleka matki?

Tak, budezonid przenika do mleka, ale ekspozycja dziecka jest bardzo niska i nie powoduje istotnych działań niepożądanych.456

Czy budezonid wpływa na prowadzenie pojazdów?

Nie, budezonid nie wpływa na zdolność prowadzenia pojazdów ani obsługiwania maszyn.789

Czy budezonid można stosować u osób z niewydolnością wątroby?

Należy zachować ostrożność. W ciężkiej niewydolności wątroby może dojść do zwiększenia stężenia budezonidu w organizmie i ryzyka działań niepożądanych.1011

Czy dzieci mogą przyjmować budezonid?

Tak, ale konieczne jest monitorowanie wzrostu przy długotrwałym leczeniu.1213

Jakie są najczęstsze działania niepożądane budezonidu?

Najczęściej występują zakażenia grzybicze jamy ustnej i gardła, szczególnie przy stosowaniu wziewnym lub donosowym. Przy długotrwałym stosowaniu mogą pojawić się działania ogólnoustrojowe typowe dla steroidów.1415