Benzydamina – kiedy może dojść do przedawkowania?
Benzydamina to substancja czynna wykorzystywana w różnych lekach miejscowych, takich jak aerozole, roztwory do płukania jamy ustnej, pastylki do ssania czy preparaty do podawania dopochwowego12. Standardowe dawkowanie zależy od konkretnego produktu oraz drogi podania i jest zawsze opisane w ulotce danego leku.
Ryzyko przedawkowania benzydaminy podczas stosowania zgodnie z zaleceniami jest minimalne, ponieważ substancja ta działa głównie miejscowo i praktycznie nie wywołuje działania ogólnoustrojowego345. Przedawkowanie najczęściej może wystąpić w przypadku przypadkowego połknięcia lub zażycia dużej ilości produktu (powyżej 300 mg benzydaminy), zwłaszcza przez dzieci678. W przypadku produktów złożonych, jak te zawierające dodatkowo chlorek cetylopirydyniowy, mogą pojawić się także objawy typowe dla tej substancji9.
Typowe objawy przedawkowania benzydaminy
Objawy przedawkowania benzydaminy zależą od ilości przyjętej substancji oraz drogi podania. Najczęściej dotyczą one układu pokarmowego oraz ośrodkowego układu nerwowego347.
- Układ pokarmowy:
- Ośrodkowy układ nerwowy:
- Zawroty głowy3
- Pobudzenie4
- Niepokój, rozdrażnienie6
- Halucynacje (omamy)3
- Drgawki (szczególnie u dzieci przy bardzo dużych dawkach)8
- Niezborność ruchowa, drżenie7
- Pocenie się, gorączka8
- Ciężkie przypadki (bardzo duże dawki, zwłaszcza u dzieci):
- Ataksja (zaburzenia koordynacji ruchowej)8
- Tachykardia (przyspieszone bicie serca)10
- Możliwe zahamowanie czynności ośrodka oddechowego10
- Przedawkowanie benzydaminy w większości przypadków występuje po przyjęciu doustnym bardzo dużych ilości leku – przypadkowe połknięcie niewielkiej ilości roztworu do płukania jamy ustnej zazwyczaj nie stanowi zagrożenia34.
- Najbardziej narażone na poważne powikłania są dzieci, u których objawy mogą pojawić się po dawkach około 100 razy większych niż zawarta w pojedynczej pastylce87.
- W przypadku produktów złożonych (np. z chlorkiem cetylopirydyniowym), mogą wystąpić także objawy charakterystyczne dla tej substancji, takie jak zaburzenia oddychania, śpiączka czy niedociśnienie911.
Jak postępować w przypadku przedawkowania benzydaminy?
W razie podejrzenia przedawkowania benzydaminy, zwłaszcza u dzieci lub po połknięciu dużej ilości produktu, należy niezwłocznie zgłosić się po pomoc medyczną. Postępowanie polega przede wszystkim na leczeniu objawowym, czyli łagodzeniu występujących dolegliwości348. Nie istnieje swoiste antidotum na zatrucie benzydaminą1211.
- Pacjent powinien być pod ścisłą obserwacją, szczególnie jeśli występują nasilone objawy ze strony układu nerwowego lub pokarmowego3.
- W przypadku bardzo dużych dawek lub ciężkich objawów (np. drgawki, ataksja), konieczne może być opróżnienie żołądka przez sprowokowanie wymiotów lub płukanie żołądka87.
- Leczenie polega na podtrzymywaniu podstawowych funkcji życiowych i odpowiednim nawodnieniu68.
- W razie zatrucia produktami złożonymi (zawierającymi np. chlorek cetylopirydyniowy), leczenie również ogranicza się do postępowania objawowego12.
Tabela podsumowująca objawy i postępowanie
| Objawy | Postępowanie | Konieczność hospitalizacji |
|---|---|---|
| Łagodne (nudności, wymioty, ból brzucha, niepokój) | Obserwacja, leczenie objawowe, nawodnienie | Raczej nie, chyba że objawy nasilają się |
| Umiarkowane (zawroty głowy, halucynacje, rozdrażnienie, pobudzenie) | Obserwacja, leczenie objawowe, ewentualne płukanie żołądka | Zalecana obserwacja w szpitalu |
| Ciężkie (drgawki, ataksja, zahamowanie oddychania, tachykardia) | Leczenie objawowe, płukanie żołądka, podtrzymywanie funkcji życiowych, wspomaganie oddychania | Konieczna hospitalizacja, szczególnie u dzieci |
| Objawy związane z chlorkiem cetylopirydyniowym (w preparatach złożonych): sinica, duszność, śpiączka | Leczenie objawowe, brak antidotum, podtrzymywanie funkcji życiowych | Konieczna hospitalizacja |
Przedawkowanie benzydaminy – o czym warto pamiętać?
Benzydamina, stosowana zgodnie z zaleceniami, jest substancją bezpieczną, a przypadki przedawkowania są bardzo rzadkie. Najczęściej do przedawkowania dochodzi po połknięciu dużych ilości produktu, szczególnie przez dzieci. Objawy dotyczą głównie przewodu pokarmowego i układu nerwowego, a w przypadku produktów złożonych mogą pojawić się również objawy charakterystyczne dla innych składników. Nie istnieje swoista odtrutka, dlatego leczenie polega na łagodzeniu objawów i obserwacji pacjenta. W każdym przypadku podejrzenia przedawkowania, zwłaszcza u dziecka, warto jak najszybciej skontaktować się z personelem medycznym37812.
- Ryzyko przedawkowania benzydaminy jest bardzo niskie podczas stosowania zgodnie z zaleceniami.
- Najgroźniejsze objawy mogą pojawić się po przyjęciu bardzo dużych dawek, zwłaszcza przez dzieci.
- Nie istnieje swoista odtrutka na zatrucie benzydaminą – leczenie polega na obserwacji i łagodzeniu objawów.
- W razie połknięcia dużej ilości leku, szczególnie przez dziecko, należy niezwłocznie zasięgnąć pomocy medycznej.


















