REKLAMA

Argipresyna, desmopresyna i terlipresyna to substancje z grupy wazopresyn, różniące się wskazaniami, bezpieczeństwem i wpływem na organizm.

Porównywane substancje czynne – podobieństwa i przynależność do grupy leków

Argipresyna, desmopresyna oraz terlipresyna to substancje należące do tej samej grupy leków, określanej jako wazopresyna i jej analogi123. Ich wspólną cechą jest działanie na układ naczyniowy i gospodarkę wodno-elektrolitową organizmu. Wszystkie trzy substancje powstały na bazie naturalnej wazopresyny, czyli hormonu produkowanego przez tylny płat przysadki mózgowej, który odgrywa ważną rolę w regulacji ciśnienia tętniczego i ilości wydalanego moczu12.

Pod względem budowy chemicznej oraz wpływu na organizm, substancje te są do siebie zbliżone – powodują zwężenie naczyń krwionośnych i mają wpływ na zatrzymanie wody w organizmie. Jednak każda z nich została zmodyfikowana w taki sposób, aby lepiej odpowiadać określonym potrzebom terapeutycznym i zmniejszyć ryzyko działań niepożądanych23.

Wskazania do stosowania – kiedy i dla kogo?

Choć argipresyna, desmopresyna i terlipresyna należą do tej samej grupy leków, ich zastosowania różnią się znacząco:

  • Argipresyna jest wykorzystywana przede wszystkim do leczenia niedociśnienia opornego na katecholaminy u dorosłych pacjentów po wstrząsie septycznym45. Nie jest zalecana u dzieci i młodzieży, ponieważ nie wykazano przewagi korzyści nad ryzykiem w tej grupie wiekowej67.
  • Desmopresyna znajduje zastosowanie w leczeniu moczówki prostej ośrodkowej, pierwotnego moczenia nocnego u dzieci oraz nokturii u dorosłych8910. Może być stosowana zarówno u dzieci, jak i dorosłych, choć przy nokturię nie jest wskazana dla osób poniżej 18 roku życia11.
  • Terlipresyna jest stosowana głównie w leczeniu krwawień z żylaków przełyku oraz w nagłych przypadkach zespołu wątrobowo-nerkowego typu 1 u dorosłych1213. U dzieci i osób starszych należy zachować szczególną ostrożność ze względu na ograniczone dane dotyczące bezpieczeństwa14.
Ważne: Każda z omawianych substancji czynnych ma ściśle określone wskazania i nie są one stosowane zamiennie. Na przykład, argipresyna nie jest stosowana do leczenia moczówki prostej ani krwawień z żylaków przełyku, a terlipresyna nie jest używana w terapii moczenia nocnego czy nokturii. Desmopresyna natomiast nie znajduje zastosowania w leczeniu wstrząsu septycznego czy krwawień z żylaków przełyku. Wybór leku zależy od choroby oraz wieku i ogólnego stanu zdrowia pacjenta4812.

Mechanizm działania i wpływ na organizm

Wszystkie trzy substancje wpływają na naczynia krwionośne i gospodarkę wodną, ale mechanizm ich działania oraz efekty końcowe różnią się:

  • Argipresyna działa na różne receptory w naczyniach krwionośnych i nerkach, powodując zwężenie naczyń i zwiększenie ciśnienia tętniczego, a także wpływając na zatrzymanie wody w organizmie115. Jej działanie jest szybkie, ale krótkotrwałe (okres półtrwania poniżej 10 minut)16.
  • Desmopresyna to analog wazopresyny, ale jej działanie jest ukierunkowane głównie na zahamowanie wydalania wody przez nerki, bez wyraźnego wpływu na ciśnienie tętnicze. Dzięki temu jest bezpieczniejsza dla pacjentów z problemami naczyniowymi217. W zależności od postaci leku, efekt utrzymuje się od kilku do kilkunastu godzin1819.
  • Terlipresyna jest prolekiem – po podaniu przekształca się w aktywną lizynowazopresynę. Powoduje silny skurcz naczyń krwionośnych, szczególnie w obrębie przewodu pokarmowego, co pozwala zatrzymać krwawienia z żylaków przełyku. Ma słabsze działanie antydiuretyczne niż naturalna wazopresyna320. Jej efekt utrzymuje się przez kilka godzin21.

Warto podkreślić, że desmopresyna została specjalnie zmodyfikowana, aby nie powodować skurczu naczyń krwionośnych – dzięki temu jest bezpieczniejsza dla osób z chorobami serca2.

Przeciwwskazania i środki ostrożności – podobieństwa i różnice

Argipresyna, desmopresyna i terlipresyna mają wspólne przeciwwskazania, ale istnieją także istotne różnice:

  • Argipresyna: Głównym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na substancję czynną. W przypadku chorób serca, naczyń i zaburzeń gospodarki wodno-elektrolitowej należy zachować szczególną ostrożność. Nie zaleca się stosowania u dzieci i niemowląt2223.
  • Desmopresyna: Oprócz nadwrażliwości, przeciwwskazana jest u osób z nawykową lub psychogenną polidypsją, niewydolnością nerek, hiponatremią, niewydolnością układu krążenia oraz zespołem nieprawidłowego wydzielania hormonu antydiuretycznego (SIADH)242526. Wskazane jest ograniczenie podaży płynów podczas terapii, aby uniknąć zatrucia wodnego i hiponatremii27.
  • Terlipresyna: Oprócz nadwrażliwości, nie może być stosowana w ciąży. U osób z chorobami serca, naczyń, nerek i zaburzeniami elektrolitowymi należy zachować szczególną ostrożność. Przeciwwskazana jest również u dzieci i osób w podeszłym wieku ze względu na brak danych dotyczących bezpieczeństwa2829.

Bezpieczeństwo stosowania w szczególnych grupach pacjentów

Porównując bezpieczeństwo stosowania tych leków u szczególnych grup pacjentów, można zauważyć kilka kluczowych różnic:

  • Dzieci: Desmopresyna jest jedyną z porównywanych substancji, którą można stosować u dzieci (w wybranych wskazaniach), podczas gdy argipresyna i terlipresyna nie są zalecane w tej grupie wiekowej8614.
  • Kobiety w ciąży: Stosowanie argipresyny i terlipresyny w ciąży jest przeciwwskazane, ponieważ mogą one wywoływać skurcze macicy i zaburzać przepływ krwi w macicy303132. Desmopresyna, według dostępnych danych, nie wykazuje negatywnego wpływu na przebieg ciąży, choć jej stosowanie powinno odbywać się z ostrożnością333435.
  • Karmienie piersią: W przypadku argipresyny i terlipresyny brak jest wystarczających danych dotyczących przenikania do mleka matki, dlatego decyzja o kontynuacji karmienia powinna być indywidualnie rozważona303132. Desmopresyna przenika do mleka w ilościach nieznaczących dla dziecka33.
  • Kierowcy i obsługa maszyn: Argipresyna nie była oceniana pod kątem wpływu na zdolność prowadzenia pojazdów, a desmopresyna nie wpływa na tę zdolność lub wpływ jest nieistotny3637. Terlipresyna także nie była badana w tym aspekcie38.
  • Osoby z niewydolnością nerek lub wątroby: Desmopresyna jest przeciwwskazana przy umiarkowanej lub ciężkiej niewydolności nerek24, podczas gdy argipresyna i terlipresyna wymagają ostrożności, ale nie są jednoznacznie przeciwwskazane, poza zaawansowaną niewydolnością nerek lub wątroby, gdzie ryzyko powikłań wzrasta3914.

Podsumowanie – różnice i podobieństwa w codziennej praktyce

Substancja czynna Najważniejsze wskazania Stosowanie u dzieci Stosowanie w ciąży Stosowanie u kierowców
Argipresyna Niedociśnienie oporne na katecholaminy po wstrząsie septycznym Nie zaleca się Przeciwwskazane, chyba że niezbędne Brak danych lub nieistotny wpływ
Desmopresyna Moczówka prosta ośrodkowa, moczenie nocne, nokturia Można stosować (w wybranych wskazaniach) Możliwe, zachować ostrożność Brak wpływu lub nieistotny wpływ
Terlipresyna Krwawienie z żylaków przełyku, zespół wątrobowo-nerkowy typu 1 Nie zaleca się Przeciwwskazane Brak danych

Argipresyna, desmopresyna i terlipresyna – wybór zależny od sytuacji klinicznej

Chociaż wszystkie trzy substancje należą do grupy wazopresyn, różnią się znacząco pod względem zastosowań, bezpieczeństwa oraz wpływu na organizm. Argipresyna znajduje zastosowanie głównie u dorosłych w intensywnej terapii, desmopresyna jest preferowana w leczeniu moczówki prostej i nokturii, także u dzieci, natomiast terlipresyna stosowana jest przede wszystkim w nagłych przypadkach krwawień z żylaków przełyku i zespołu wątrobowo-nerkowego. Wybór odpowiedniego leku zależy od wielu czynników, w tym wieku pacjenta, chorób współistniejących i potencjalnych przeciwwskazań4812.

Pytania i odpowiedzi

Czy argipresyna i desmopresyna są stosowane zamiennie?

Nie, mają różne wskazania – argipresyna w leczeniu wstrząsu septycznego, desmopresyna w moczówce prostej i nokturii12.

Która z tych substancji jest bezpieczna dla dzieci?

Desmopresyna może być stosowana u dzieci, argipresyna i terlipresyna nie są zalecane w tej grupie wiekowej234.

Czy można stosować terlipresynę w ciąży?

Nie, terlipresyna jest przeciwwskazana w ciąży z powodu ryzyka dla płodu12.

Jakie są główne różnice w mechanizmie działania tych substancji?

Argipresyna działa na ciśnienie i gospodarkę wodną, desmopresyna na zatrzymanie wody, terlipresyna na skurcz naczyń i zatrzymanie krwawienia123.

REKLAMA