Ogólne zasady dawkowania amitryptyliny

Amitryptylina jest dostępna w postaci tabletek powlekanych o różnych mocach, które przyjmuje się doustnie, popijając wodą. Lek można stosować niezależnie od posiłków12.

  • Dorośli (depresja): Terapia zwykle zaczyna się od małej dawki 25 mg dwa razy na dobę (czyli łącznie 50 mg na dobę). W razie potrzeby dawka może być zwiększana o 25 mg co drugi dzień, aż do maksymalnej dawki 150 mg na dobę, podzielonej na dwie porcje. Dawka podtrzymująca to najmniejsza skuteczna dawka34.
  • Dorośli (ból neuropatyczny, profilaktyka migreny, przewlekłe napięciowe bóle głowy): Zalecana dawka to 25–75 mg na dobę, zwykle wieczorem. Leczenie rozpoczyna się od 10–25 mg wieczorem, a następnie można zwiększać dawkę co 3–7 dni o 10–25 mg, w zależności od tolerancji. Dawkę można przyjmować jednorazowo wieczorem lub podzielić na dwie porcje w ciągu doby56.
  • Dzieci (moczenie nocne):
    • Dzieci w wieku 6–10 lat: 10–20 mg na dobę, podawane 1–1,5 godziny przed snem.
    • Dzieci w wieku 11 lat i starsze: 25–50 mg na dobę, także wieczorem przed snem.

    Dawka powinna być zwiększana stopniowo, a przed rozpoczęciem leczenia zaleca się wykonanie EKG78.

Czas trwania terapii zależy od wskazania. W leczeniu depresji efekty pojawiają się zazwyczaj po 2–4 tygodniach, a leczenie kontynuuje się przez około 6 miesięcy po ustąpieniu objawów, aby zmniejszyć ryzyko nawrotu. W przypadku bólu neuropatycznego, migreny i przewlekłych bólów głowy leczenie jest zwykle długotrwałe i wymaga regularnej oceny zasadności kontynuowania terapii56.

Ważne dla bezpieczeństwa terapii amitryptyliną:

  • Lek należy odstawiać stopniowo – szybkie zaprzestanie stosowania może powodować nieprzyjemne objawy odstawienne, takie jak ból głowy, bezsenność czy drażliwość.
  • W przypadku dzieci i młodzieży amitryptylina nie jest zalecana do leczenia depresji, bólu neuropatycznego ani migreny. Wyjątek stanowi leczenie moczenia nocnego u dzieci powyżej 6 lat.
  • Przed rozpoczęciem leczenia u dzieci zaleca się wykonanie badania EKG.
  • Najniższa skuteczna dawka powinna być stosowana przez najkrótszy możliwy czas.

Dawkowanie w szczególnych grupach pacjentów

Dzieci i młodzież

Amitryptylina jest stosowana u dzieci jedynie w leczeniu moczenia nocnego. Nie zaleca się jej stosowania w innych wskazaniach (np. depresja, ból neuropatyczny) u pacjentów poniżej 18. roku życia ze względu na brak wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności56.

  • Dzieci 6–10 lat: 10–20 mg przed snem
  • Dzieci 11 lat i starsze: 25–50 mg przed snem

Pacjenci w podeszłym wieku oraz z chorobami serca

Osoby starsze (powyżej 65 lat) oraz pacjenci z chorobami układu krążenia powinni rozpoczynać leczenie od niższych dawek:

  • Początkowo 10–25 mg na dobę (w przypadku depresji, bólu neuropatycznego i innych wskazań)
  • Dawkę można ostrożnie zwiększać do 100–150 mg na dobę, podzieloną na dwie dawki, w zależności od tolerancji i skuteczności. U pacjentów z bólem neuropatycznym, migreną czy bólami głowy zaleca się nie przekraczać 75 mg na dobę bez wyraźnej potrzeby
  • Należy zachować szczególną ostrożność przy dawkach powyżej 100 mg na dobę34910

Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek

Amitryptylinę można stosować u pacjentów z niewydolnością nerek w standardowych dawkach. Nie jest wymagana modyfikacja dawkowania w tej grupie1112.

Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby

W przypadku chorób wątroby zaleca się ostrożność. Dawkę należy dobierać indywidualnie, a jeśli to możliwe, kontrolować stężenie amitryptyliny we krwi. U osób z ciężką chorobą wątroby stosowanie amitryptyliny jest przeciwwskazane11121314.

Kobiety w ciąży i matki karmiące piersią

Brak jest wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa stosowania amitryptyliny w okresie ciąży i karmienia piersią. W przypadku konieczności zastosowania leku w tych grupach, decyzję podejmuje lekarz po rozważeniu korzyści i ryzyka1516.

Maksymalne dawki i ryzyko przedawkowania amitryptyliny:

  • Maksymalna dawka dobowa u dorosłych wynosi zwykle 150 mg, choć w leczeniu depresji w warunkach szpitalnych stosowano dawki do 200 mg na dobę, a wyjątkowo – do 300 mg1718.
  • Nie zaleca się jednorazowego podawania dawki wyższej niż 100 mg.
  • Przedawkowanie amitryptyliny może być bardzo niebezpieczne – już spożycie 750 mg lub więcej przez osobę dorosłą może prowadzić do ciężkich objawów zatrucia, takich jak zaburzenia rytmu serca, śpiączka czy drgawki.
  • Dzieci są szczególnie wrażliwe na przedawkowanie i mogą doświadczyć poważnych konsekwencji już przy mniejszych dawkach1920.
  • Lek należy przechowywać w miejscu niedostępnym dla dzieci.

Zmiany dawkowania w zależności od wskazania

Dawkowanie amitryptyliny jest uzależnione od schorzenia, które leczymy:

  • Depresja: 50–150 mg na dobę (podzielone na dwie dawki), w wyjątkowych sytuacjach dawka może być wyższa, ale tylko pod ścisłym nadzorem lekarza i w warunkach szpitalnych.
  • Ból neuropatyczny, profilaktyka migreny, przewlekłe napięciowe bóle głowy: 25–75 mg na dobę, zwykle wieczorem.
  • Moczenie nocne (u dzieci): 10–20 mg (dzieci 6–10 lat) lub 25–50 mg (dzieci 11 lat i starsze) wieczorem, przed snem.

Podsumowanie – dawkowanie amitryptyliny u różnych pacjentów

Grupa pacjentów Schemat dawkowania
Dorośli (depresja) Początkowo 25 mg 2x/dobę, do 150 mg/dobę (w dwóch dawkach)
Dorośli (ból neuropatyczny, migrena, przewlekłe bóle głowy) 25–75 mg/dobę, wieczorem; początkowo 10–25 mg, stopniowe zwiększanie
Dzieci 6–10 lat (moczenie nocne) 10–20 mg/dobę, wieczorem przed snem
Dzieci 11 lat i starsze (moczenie nocne) 25–50 mg/dobę, wieczorem przed snem
Pacjenci w podeszłym wieku Początkowo 10–25 mg/dobę; ostrożne zwiększanie do 100–150 mg/dobę, podzielone na dwie dawki
Pacjenci z niewydolnością nerek Brak konieczności modyfikacji dawki
Pacjenci z niewydolnością wątroby Ostrożne dawkowanie, indywidualna ocena; przeciwwskazane w ciężkiej niewydolności
Kobiety w ciąży i karmiące piersią Stosowanie tylko po decyzji lekarza

Amitryptylina to lek o szerokim zastosowaniu, ale jej dawkowanie wymaga indywidualnego dostosowania do potrzeb pacjenta. Warto zwrócić uwagę na różnice w schematach leczenia w zależności od wieku, wskazania i chorób współistniejących. Przestrzeganie zaleceń dawkowania minimalizuje ryzyko działań niepożądanych i zwiększa skuteczność terapii3478.

Pytania i odpowiedzi

Jakie jest standardowe dawkowanie amitryptyliny u dorosłych?

W leczeniu depresji: 25 mg dwa razy dziennie, z możliwością zwiększania do 150 mg na dobę. W innych wskazaniach: 25–75 mg na dobę, zwykle wieczorem34.

Czy amitryptylinę można stosować u dzieci?

Tak, ale wyłącznie w leczeniu moczenia nocnego u dzieci powyżej 6 lat. W innych wskazaniach nie zaleca się stosowania u dzieci i młodzieży78.

Czy dawkę amitryptyliny trzeba zmieniać u osób z niewydolnością nerek?

Nie, u pacjentów z niewydolnością nerek nie jest konieczna modyfikacja dawkowania1112.

Jakie jest maksymalne dopuszczalne dawkowanie amitryptyliny?

Zazwyczaj nie należy przekraczać 150 mg na dobę. W wyjątkowych przypadkach, w szpitalu, możliwe są dawki do 200–300 mg na dobę1718.