Jak działa amantadyna?

Amantadyna należy do grupy leków przeciwparkinsonowskich, wykazując działanie dopaminergiczne. Oznacza to, że wpływa na układ nerwowy, zwiększając ilość dopaminy w mózgu. Pomaga to łagodzić objawy takie jak sztywność, drżenie czy spowolnienie ruchowe u osób z chorobą Parkinsona12. Oprócz tego amantadyna wykazuje działanie przeciwcholinergiczne, czyli zmniejsza nadmierną aktywność niektórych przekaźników nerwowych1. Dawniej wykorzystywano ją także w leczeniu zakażeń wywołanych przez wirusa grypy typu A, ponieważ hamuje namnażanie tego wirusa w organizmie3.

Wskazania do stosowania amantadyny

Wskazania u dorosłych

Amantadyna może być stosowana w różnych postaciach i drogach podania, co wpływa na zakres jej wskazań. Poniżej przedstawiono najważniejsze z nich:

  • Choroba Parkinsona – amantadyna jest wykorzystywana do leczenia objawów tej choroby, takich jak sztywność mięśni, drżenie, spowolnienie ruchowe i trudności z poruszaniem się456.
  • Zespoły parkinsonowskie – są to schorzenia o objawach podobnych do choroby Parkinsona, które mogą być wywołane przez inne przyczyny, w tym stosowanie niektórych leków5.
  • Pozapiramidowe działania niepożądane neuroleptyków i innych leków o podobnym działaniu – amantadyna może być stosowana w leczeniu takich objawów jak wczesne dyskinezy (niekontrolowane ruchy), akatyzja (uczucie niepokoju ruchowego) czy parkinsonizm polekowy5.
  • Ciężkie i zagrażające życiu objawy choroby Parkinsona – w warunkach szpitalnych amantadyna w postaci roztworu do infuzji jest stosowana w leczeniu nasilonych objawów tej choroby6.
  • Zaburzenia świadomości i stanu czuwania o różnej przyczynie – amantadyna dożylna może być stosowana jako element kompleksowej terapii w szpitalu6.
  • Zakażenia wirusem grypy typu A – w niektórych postaciach amantadyna była stosowana w leczeniu infekcji wywołanych przez wirusa grypy A4. Należy jednak zaznaczyć, że w najnowszych zaleceniach stosowanie amantadyny w tym wskazaniu jest niewskazane ze względu na ryzyko przedawkowania i oporności wirusa78.
Ważne: Wskazania do stosowania amantadyny mogą się różnić w zależności od postaci leku (kapsułki, tabletki, roztwór do infuzji) oraz wieku pacjenta. Nie każda postać leku jest odpowiednia dla wszystkich pacjentów. Amantadyna podawana dożylnie przeznaczona jest wyłącznie do leczenia w warunkach szpitalnych i tylko w ciężkich przypadkach. Z kolei stosowanie amantadyny w zakażeniach grypowych nie jest obecnie zalecane, mimo że było to możliwe w przeszłości. Zawsze należy stosować się do zaleceń lekarza i sprawdzać, do jakich wskazań dana postać leku została dopuszczona.

Wskazania u dzieci

Stosowanie amantadyny u dzieci jest ograniczone i zależy od wieku oraz wskazania:

  • Zakażenia wirusem grypy typu A – amantadyna była stosowana w leczeniu grypy u dzieci, jednak należy zachować szczególną ostrożność, zwłaszcza u dzieci poniżej 5. roku życia, ze względu na ryzyko wystąpienia powikłań takich jak hipotermia9.
  • Choroba Parkinsona i zespoły parkinsonowskie – brak jest jednoznacznych zaleceń dotyczących stosowania amantadyny w tych wskazaniach u dzieci; leki te są przede wszystkim przeznaczone dla osób dorosłych5.

W przypadku dzieci stosowanie amantadyny powinno być zawsze poprzedzone dokładną oceną lekarza, który oceni, czy dany lek i wskazanie są odpowiednie dla młodego pacjenta.

Wskazania u innych grup pacjentów

  • Osoby starsze – amantadyna może być stosowana, jednak dawka powinna być dobierana ostrożnie, szczególnie u osób z zaburzeniami świadomości, majaczeniem lub schorzeniami nerek10.
  • Pacjenci z niewydolnością nerek – w tej grupie istnieje ryzyko kumulacji leku i zatrucia, dlatego konieczna jest modyfikacja dawkowania i regularna kontrola stanu zdrowia1112.
Ważne dla pacjentów z chorobami nerek lub serca:

Tabela: Wskazania do stosowania amantadyny w różnych grupach pacjentów

Wskazanie Dorośli Dzieci > 12 lat Dzieci < 12 lat Osoby starsze Pacjenci z niewydolnością nerek
Choroba Parkinsona Tak Brak danych / Nie Brak danych / Nie Tak, z ostrożnością Tak, z modyfikacją
Zespoły parkinsonowskie Tak Brak danych / Nie Brak danych / Nie Tak, z ostrożnością Tak, z modyfikacją
Pozapiramidowe działania niepożądane leków Tak Brak danych / Nie Brak danych / Nie Tak, z ostrożnością Tak, z modyfikacją
Ciężkie objawy Parkinsona (infuzja) Tak, w szpitalu Brak danych Brak danych Tak, z ostrożnością Tak, z modyfikacją
Zaburzenia świadomości (infuzja) Tak, w szpitalu Brak danych Brak danych Tak, z ostrożnością Tak, z modyfikacją
Zakażenie wirusem grypy A Tak (niezalecane) Tak (z ostrożnością) Tak (z ostrożnością) Tak, z ostrożnością Tak, z modyfikacją

Amantadyna – szerokie, ale selektywne zastosowanie

Amantadyna jest ważnym lekiem stosowanym przede wszystkim w leczeniu choroby Parkinsona i powikłań związanych z przyjmowaniem niektórych leków psychotropowych. Zakres jej wskazań zależy od postaci leku, drogi podania oraz wieku i stanu zdrowia pacjenta. Warto pamiętać, że w przypadku dzieci oraz pacjentów z chorobami nerek lub osób starszych, stosowanie amantadyny wymaga szczególnej ostrożności i często modyfikacji dawkowania. Chociaż w przeszłości lek ten wykorzystywano w leczeniu grypy typu A, obecnie nie jest to zalecane ze względu na ryzyko oporności i działań niepożądanych. Każde użycie amantadyny powinno być oparte na indywidualnej ocenie lekarza i zgodne z aktualnymi wskazaniami.

Pytania i odpowiedzi

Na co stosuje się amantadynę?

Amantadyna jest stosowana głównie w leczeniu choroby Parkinsona, zespołów parkinsonowskich i w leczeniu powikłań po lekach psychotropowych, a także w ciężkich przypadkach zaburzeń świadomości (dożylnie).

Czy amantadyna może być stosowana u dzieci?

Stosowanie amantadyny u dzieci jest ograniczone i wymaga ostrożności, szczególnie w leczeniu grypy typu A. W chorobie Parkinsona i powikłaniach polekowych nie jest zalecana dla dzieci.

Czy amantadynę można stosować w leczeniu grypy?

Chociaż kiedyś stosowano amantadynę w leczeniu grypy typu A, obecnie nie jest to zalecane ze względu na ryzyko oporności i działań niepożądanych.

Czy osoby starsze mogą przyjmować amantadynę?

Tak, ale dawkowanie powinno być dostosowane indywidualnie, szczególnie w przypadku zaburzeń świadomości, majaczenia lub schorzeń nerek.