Jak działa amantadyna?
Amantadyna należy do grupy leków przeciwparkinsonowskich, wykazując działanie dopaminergiczne. Oznacza to, że wpływa na układ nerwowy, zwiększając ilość dopaminy w mózgu. Pomaga to łagodzić objawy takie jak sztywność, drżenie czy spowolnienie ruchowe u osób z chorobą Parkinsona12. Oprócz tego amantadyna wykazuje działanie przeciwcholinergiczne, czyli zmniejsza nadmierną aktywność niektórych przekaźników nerwowych1. Dawniej wykorzystywano ją także w leczeniu zakażeń wywołanych przez wirusa grypy typu A, ponieważ hamuje namnażanie tego wirusa w organizmie3.
Wskazania do stosowania amantadyny
Wskazania u dorosłych
Amantadyna może być stosowana w różnych postaciach i drogach podania, co wpływa na zakres jej wskazań. Poniżej przedstawiono najważniejsze z nich:
- Choroba Parkinsona – amantadyna jest wykorzystywana do leczenia objawów tej choroby, takich jak sztywność mięśni, drżenie, spowolnienie ruchowe i trudności z poruszaniem się456.
- Zespoły parkinsonowskie – są to schorzenia o objawach podobnych do choroby Parkinsona, które mogą być wywołane przez inne przyczyny, w tym stosowanie niektórych leków5.
- Pozapiramidowe działania niepożądane neuroleptyków i innych leków o podobnym działaniu – amantadyna może być stosowana w leczeniu takich objawów jak wczesne dyskinezy (niekontrolowane ruchy), akatyzja (uczucie niepokoju ruchowego) czy parkinsonizm polekowy5.
- Ciężkie i zagrażające życiu objawy choroby Parkinsona – w warunkach szpitalnych amantadyna w postaci roztworu do infuzji jest stosowana w leczeniu nasilonych objawów tej choroby6.
- Zaburzenia świadomości i stanu czuwania o różnej przyczynie – amantadyna dożylna może być stosowana jako element kompleksowej terapii w szpitalu6.
- Zakażenia wirusem grypy typu A – w niektórych postaciach amantadyna była stosowana w leczeniu infekcji wywołanych przez wirusa grypy A4. Należy jednak zaznaczyć, że w najnowszych zaleceniach stosowanie amantadyny w tym wskazaniu jest niewskazane ze względu na ryzyko przedawkowania i oporności wirusa78.
Wskazania u dzieci
Stosowanie amantadyny u dzieci jest ograniczone i zależy od wieku oraz wskazania:
- Zakażenia wirusem grypy typu A – amantadyna była stosowana w leczeniu grypy u dzieci, jednak należy zachować szczególną ostrożność, zwłaszcza u dzieci poniżej 5. roku życia, ze względu na ryzyko wystąpienia powikłań takich jak hipotermia9.
- Choroba Parkinsona i zespoły parkinsonowskie – brak jest jednoznacznych zaleceń dotyczących stosowania amantadyny w tych wskazaniach u dzieci; leki te są przede wszystkim przeznaczone dla osób dorosłych5.
W przypadku dzieci stosowanie amantadyny powinno być zawsze poprzedzone dokładną oceną lekarza, który oceni, czy dany lek i wskazanie są odpowiednie dla młodego pacjenta.
Wskazania u innych grup pacjentów
- Osoby starsze – amantadyna może być stosowana, jednak dawka powinna być dobierana ostrożnie, szczególnie u osób z zaburzeniami świadomości, majaczeniem lub schorzeniami nerek10.
- Pacjenci z niewydolnością nerek – w tej grupie istnieje ryzyko kumulacji leku i zatrucia, dlatego konieczna jest modyfikacja dawkowania i regularna kontrola stanu zdrowia1112.
- Amantadyna może się kumulować w organizmie przy niewydolności nerek, co zwiększa ryzyko działań niepożądanych.
- Pacjenci z chorobami serca lub zaburzeniami elektrolitowymi powinni być pod ścisłą kontrolą podczas terapii.
- W przypadku wystąpienia kołatania serca, zawrotów głowy lub omdlenia należy niezwłocznie poinformować lekarza.
- Lek wymaga szczególnej ostrożności u osób starszych oraz osób z rozrostem gruczołu krokowego czy jaskrą.
Tabela: Wskazania do stosowania amantadyny w różnych grupach pacjentów
| Wskazanie | Dorośli | Dzieci > 12 lat | Dzieci < 12 lat | Osoby starsze | Pacjenci z niewydolnością nerek |
|---|---|---|---|---|---|
| Choroba Parkinsona | Tak | Brak danych / Nie | Brak danych / Nie | Tak, z ostrożnością | Tak, z modyfikacją |
| Zespoły parkinsonowskie | Tak | Brak danych / Nie | Brak danych / Nie | Tak, z ostrożnością | Tak, z modyfikacją |
| Pozapiramidowe działania niepożądane leków | Tak | Brak danych / Nie | Brak danych / Nie | Tak, z ostrożnością | Tak, z modyfikacją |
| Ciężkie objawy Parkinsona (infuzja) | Tak, w szpitalu | Brak danych | Brak danych | Tak, z ostrożnością | Tak, z modyfikacją |
| Zaburzenia świadomości (infuzja) | Tak, w szpitalu | Brak danych | Brak danych | Tak, z ostrożnością | Tak, z modyfikacją |
| Zakażenie wirusem grypy A | Tak (niezalecane) | Tak (z ostrożnością) | Tak (z ostrożnością) | Tak, z ostrożnością | Tak, z modyfikacją |
Amantadyna – szerokie, ale selektywne zastosowanie
Amantadyna jest ważnym lekiem stosowanym przede wszystkim w leczeniu choroby Parkinsona i powikłań związanych z przyjmowaniem niektórych leków psychotropowych. Zakres jej wskazań zależy od postaci leku, drogi podania oraz wieku i stanu zdrowia pacjenta. Warto pamiętać, że w przypadku dzieci oraz pacjentów z chorobami nerek lub osób starszych, stosowanie amantadyny wymaga szczególnej ostrożności i często modyfikacji dawkowania. Chociaż w przeszłości lek ten wykorzystywano w leczeniu grypy typu A, obecnie nie jest to zalecane ze względu na ryzyko oporności i działań niepożądanych. Każde użycie amantadyny powinno być oparte na indywidualnej ocenie lekarza i zgodne z aktualnymi wskazaniami.


















