Czym jest amantadyna i jak ją stosować?
Amantadyna to substancja czynna, która występuje w różnych postaciach leków: kapsułkach, tabletkach powlekanych oraz roztworze do infuzji. Stosowana jest przede wszystkim w leczeniu choroby Parkinsona oraz w niektórych przypadkach zakażeń wirusowych123. Standardowa dawka amantadyny różni się w zależności od postaci i wskazania, jednak najczęściej jedna tabletka lub kapsułka zawiera 100 mg substancji czynnej12. Roztwór do infuzji zawiera 200 mg amantadyny w 500 ml płynu3.
Kiedy mówimy o przedawkowaniu amantadyny?
Przedawkowanie oznacza przyjęcie dawki większej niż zalecana przez lekarza, niezależnie od tego, czy dotyczy to pojedynczej, bardzo dużej dawki, czy stopniowego przekroczenia zalecanej ilości45. Przedawkowanie amantadyny może wystąpić zarówno po podaniu doustnym (kapsułki, tabletki), jak i dożylnym (roztwór do infuzji)6. Ryzyko wzrasta, jeśli lek jest stosowany równocześnie z innymi lekami działającymi na układ nerwowy lub z alkoholem7.
Objawy przedawkowania amantadyny
Objawy przedawkowania amantadyny mogą być bardzo różnorodne i dotyczą wielu układów organizmu. Często nasilają się, gdy lek przyjmowany jest razem z innymi substancjami działającymi na układ nerwowy7.
Najczęstsze objawy według układów narządowych
- Układ nerwowy: nadpobudliwość, niepokój ruchowy, drżenia, ataksja (trudności z koordynacją ruchów), drgawki, objawy ostrej psychozy (np. majaczenie, omamy wzrokowe), splątanie, dezorientacja, letarg, depresja, zaburzenia mowy, dystonia (nieprawidłowe napięcie mięśni), rozszerzenie źrenic, mioklonie456.
- Układ oddechowy: hiperwentylacja (zbyt szybkie oddychanie), obrzęk płuc, niewydolność oddechowa, w tym zespół ostrej niewydolności oddechowej dorosłych (ARDS)4.
- Układ sercowo-naczyniowy: zaburzenia rytmu serca (arytmie, częstoskurcz zatokowy), nadciśnienie tętnicze, zgłaszano przypadki zatrzymania akcji serca i nagłego zgonu sercowego45.
- Układ pokarmowy: nudności, wymioty, suchość w ustach45.
- Układ moczowy: zatrzymanie moczu, zaburzenia czynności nerek (wzrost stężenia azotu mocznikowego, zmniejszenie klirensu kreatyniny)4.
Objawy zależne od dawki i interakcji
Ciężkość objawów zależy od ilości przyjętej amantadyny oraz od tego, czy przyjęto ją razem z innymi lekami (np. przeciwcholinergicznymi) lub alkoholem. W takich przypadkach objawy mogą być silniejsze i bardziej zróżnicowane7.
Postępowanie w przypadku przedawkowania amantadyny
W przypadku podejrzenia przedawkowania amantadyny należy jak najszybciej podjąć odpowiednie działania:
- Brak jest specyficznej odtrutki (antidotum) na amantadynę756.
- Wskazane może być wywołanie wymiotów i/lub płukanie żołądka (tylko u przytomnych osób), a także podanie węgla aktywowanego lub środków przeczyszczających7.
- Bardzo ważne jest utrzymanie prawidłowej czynności nerek i nasilenie wydalania moczu, np. poprzez podawanie płynów i zakwaszanie moczu. W razie potrzeby stosuje się diurezę wymuszoną (zwiększenie ilości wydalanego moczu)789.
- Hemodializa nie jest skuteczna w usuwaniu amantadyny z organizmu789.
- Leczenie objawowe obejmuje m.in. kontrolę ciśnienia krwi, czynności serca, oddechu i temperatury ciała, podawanie leków przeciwdrgawkowych (np. diazepam, paraldehyd, fenobarbital), a także w razie konieczności leki przeciwarytmiczne (np. lidokaina)1089.
- W przypadkach ostrych objawów psychotycznych czy mioklonii można próbować podać fizostygminę dożylnie, pod ścisłą kontrolą medyczną1089.
- W przypadku zatrzymania moczu wykonuje się cewnikowanie pęcherza10.
- W ciężkich przypadkach konieczna jest hospitalizacja i intensywna opieka medyczna56.
Tabela podsumowująca objawy i postępowanie przy przedawkowaniu amantadyny
| Objawy | Postępowanie | Konieczność hospitalizacji |
|---|---|---|
| Łagodne: nudności, wymioty, suchość w ustach, letarg | Monitorowanie, ewentualnie płukanie żołądka, podanie węgla aktywowanego, zakwaszanie moczu, zwiększenie podaży płynów | Nie zawsze, ale wskazana konsultacja medyczna |
| Umiarkowane: drżenia, nadpobudliwość, zaburzenia mowy, niepokój ruchowy, zaburzenia widzenia | Monitorowanie parametrów życiowych, leki przeciwdrgawkowe, podanie płynów, zakwaszanie moczu, leczenie objawowe | Często konieczna hospitalizacja |
| Ciężkie: drgawki, ostre objawy psychotyczne, arytmie, zatrzymanie moczu, niewydolność oddechowa, śpiączka | Intensywna terapia, leczenie objawowe (leki przeciwdrgawkowe, przeciwarytmiczne, fizostygmina), cewnikowanie, ścisłe monitorowanie | Bezwzględnie konieczna hospitalizacja |
| Zatrucie zagrażające życiu: zatrzymanie akcji serca, ARDS, nagły zgon sercowy | Reanimacja, intensywna terapia, leczenie objawowe | Bezwzględnie konieczna hospitalizacja, opieka na oddziale intensywnej terapii |
Amantadyna – ryzyko przedawkowania i bezpieczeństwo stosowania
Przedawkowanie amantadyny to stan potencjalnie zagrażający życiu, który wymaga szybkiej interwencji medycznej. Objawy mogą dotyczyć różnych narządów i układów, a ich nasilenie zależy od dawki oraz obecności innych leków. Nie istnieje specyficzna odtrutka, dlatego leczenie opiera się na łagodzeniu objawów i wspieraniu naturalnych procesów wydalania leku z organizmu. Każde podejrzenie przedawkowania powinno być traktowane poważnie, niezależnie od początkowego nasilenia objawów456.


















