Leki bez recepty (OTC)
Leki na receptę (RX)
Suplementy diety
Wyroby medyczne
Środki spożywcze
Poradniki
Schorzenia
Substancje czynne
Interakcje
Porady
Kalkulatory
Badania kliniczneAlantoina – bezpieczeństwo stosowania i możliwe działania niepożądane
Alantoina (Allantoinum) jest składnikiem wielu preparatów do stosowania na skórę, takich jak kremy, maści czy żele123. Substancja ta jest znana z łagodzenia podrażnień i wspomagania regeneracji skóry, dlatego stosowana jest w produktach przeznaczonych zarówno do codziennej pielęgnacji, jak i wspierania gojenia ran czy blizn4. Działania niepożądane po zastosowaniu alantoiny należą do rzadkości, a jeśli występują, to są zazwyczaj łagodne i dotyczą głównie reakcji skórnych567. Warto jednak pamiętać, że każda substancja stosowana miejscowo może wywołać u niektórych osób działania niepożądane, a ich częstość i nasilenie zależą od wielu czynników, takich jak postać leku, miejsce aplikacji, indywidualna wrażliwość skóry czy obecność innych składników w preparacie8.
Zawsze należy rozważyć korzyści i ryzyko związane z użyciem preparatów z alantoiną, szczególnie w przypadku osób ze skłonnością do alergii lub wrażliwą skórą. Działania niepożądane mogą być bardziej zauważalne u osób starszych, dzieci oraz osób stosujących inne preparaty na tę samą powierzchnię skóry8. Warto również podkreślić, że nie każda osoba doświadczy działań niepożądanych – ich występowanie jest indywidualne i częstość ich pojawiania się jest niewielka.
Najczęstsze działania niepożądane
W większości preparatów z alantoiną działania niepożądane pojawiają się rzadko i dotyczą głównie skóry w miejscu aplikacji567. W przypadku niektórych produktów, takich jak żele czy kremy wieloskładnikowe, działania te mogą być spowodowane także innymi substancjami czynnymi obecnymi w preparacie8.
- Reakcje nadwrażliwości – mogą objawiać się zaczerwienieniem, świądem, wysypką lub pokrzywką w miejscu stosowania567.
- Podrażnienie skóry – uczucie pieczenia, swędzenia lub łagodnego bólu po nałożeniu preparatu, czasami z towarzyszącym zaczerwienieniem911.
- Zaczerwienienie – zwłaszcza na początku stosowania, zwykle ustępuje po kilku dniach lub po ograniczeniu użycia produktu9.
- Świąd – częściej zgłaszany przy stosowaniu żeli złożonych, takich jak Contractubex8.
- Reakcje alergiczne – u osób uczulonych na którykolwiek składnik preparatu, mogą pojawić się objawy takie jak pokrzywka, grudki, zapalenie skóry, a w rzadkich przypadkach obrzęk12.
Działania niepożądane o częstości nieznanej
- Alergiczne reakcje skórne – mogą wystąpić pod postacią wysypki, pokrzywki, świądu lub podrażnienia, jednak ich częstość nie jest dokładnie określona1311.
- Obrzęk, ból, złuszczanie w miejscu podania – zgłaszane rzadko, głównie w przypadku stosowania żeli lub kremów wieloskładnikowych12.
- Parestezje (uczucie mrowienia) – bardzo rzadko, w przypadku indywidualnej nadwrażliwości12.
- Przebarwienia, ścieńczenie skóry – niezbyt często i głównie przy dłuższym stosowaniu na większe powierzchnie skóry8.
Działania niepożądane rzadkie i bardzo rzadkie
- Rzadkie reakcje uczuleniowe – mogą się objawiać miejscowym zaczerwienieniem, pieczeniem lub podrażnieniem skóry109.
- Reakcje ogólnoustrojowe – praktycznie nie są zgłaszane po miejscowym stosowaniu alantoiny, jednak nie można ich całkowicie wykluczyć w przypadku dużej nadwrażliwości na składniki produktu14.
Działania niepożądane w zależności od postaci i składu preparatu
Profil działań niepożądanych alantoiny zależy nie tylko od samej substancji, ale również od innych składników preparatu oraz od postaci leku. W produktach złożonych, które zawierają dodatkowe substancje czynne (np. deksopantenol, heparyna sodowa, wyciągi roślinne), działania niepożądane mogą być wynikiem działania tych innych składników813. Przykładowo, w kremach i maściach z alantoiną oraz deksopantenolem najczęściej zgłaszane są reakcje nadwrażliwości i podrażnienie skóry56. W preparatach z dodatkiem wyciągów roślinnych lub substancji takich jak kamfora czy kwas salicylowy mogą pojawić się także inne objawy, jak przejściowe zaburzenia smaku czy drętwienie języka przy stosowaniu na błony śluzowe14.
Warto zwrócić uwagę, że w niektórych produktach nie odnotowano dotychczas żadnych działań niepożądanych, co może świadczyć o bardzo dobrej tolerancji alantoiny w tych preparatach15.
Możliwość zgłaszania działań niepożądanych
Jeśli po zastosowaniu preparatu z alantoiną pojawią się jakiekolwiek niepokojące objawy, warto je zgłosić do Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych przy Urzędzie Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych. Takie zgłoszenia pomagają w ciągłym monitorowaniu bezpieczeństwa stosowania leków i pozwalają szybciej reagować na ewentualne zagrożenia dla pacjentów516.
Tabela podsumowująca działania niepożądane alantoiny
| Układ narządowy | Bardzo często | Często | Niezbyt często | Rzadko | Bardzo rzadko | Częstość nieznana |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Skóra i tkanka podskórna | – | świąd, rumień, rozszerzenie naczyń włosowatych, pogłębienie blizny8 | przebarwienia, ścieńczenie skóry8 | reakcje uczuleniowe, zaczerwienienie, pieczenie skóry109 | – | alergiczne reakcje skórne, podrażnienia, pokrzywka, wysypka, grudki, zapalenie skóry, pieczenie, uczucie ściągnięcia skóry, kontaktowe zapalenie skóry121311 |
| Układ immunologiczny | – | – | – | – | – | nadwrażliwość (reakcje alergiczne)12 |
| Układ nerwowy | – | – | – | – | – | parestezje (uczucie mrowienia)12 |
| Układ ogólny, miejsce podania | – | – | – | – | – | obrzęk, ból, złuszczanie w miejscu podania12 |
| Zakażenia i zarażenia pasożytnicze | – | – | – | – | – | wysypka krostowa12 |
| Inne | – | – | – | przejściowe zaburzenia smaku, drętwienie języka (przy stosowaniu na błony śluzowe)14 | – | – |
Alantoina – substancja dobrze tolerowana przez skórę
Podsumowując, alantoina jest substancją, która rzadko powoduje działania niepożądane, a jeśli już się pojawią, mają łagodny i miejscowy charakter. Objawy takie jak świąd, zaczerwienienie czy podrażnienie występują głównie u osób ze skłonnością do alergii lub wrażliwą skórą. W przypadku preparatów wieloskładnikowych należy pamiętać, że działania niepożądane mogą wynikać również z obecności innych substancji czynnych. Większość pacjentów toleruje alantoinę bardzo dobrze, nawet przy długotrwałym stosowaniu, a przypadki poważniejszych skutków ubocznych są niezwykle rzadkie815.