Abrocytynib, barycytynib i upadacytynib to nowoczesne leki na AZS i choroby zapalne, różniące się wskazaniami, bezpieczeństwem i zakresem stosowania.
Porównywane substancje czynne – co je łączy?
Abrocytynib, barycytynib i upadacytynib należą do nowoczesnej grupy leków określanych jako inhibitory kinaz janusowych (JAK). Są to substancje, które blokują określone enzymy biorące udział w przekazywaniu sygnałów zapalnych w organizmie, dzięki czemu pomagają zmniejszać objawy chorób o podłożu zapalnym123. Wspólną cechą tych leków jest ich działanie immunomodulujące oraz możliwość stosowania w przewlekłych schorzeniach, takich jak atopowe zapalenie skóry czy reumatoidalne zapalenie stawów. Wszystkie trzy substancje są dostępne w postaci tabletek i przyjmowane doustnie, a ich dawkowanie dostosowuje się do indywidualnych potrzeb pacjenta oraz rodzaju leczonej choroby456.
Kiedy stosuje się abrocytynib, barycytynib i upadacytynib?
Wszystkie trzy substancje znajdują zastosowanie przede wszystkim w leczeniu chorób zapalnych, jednak zakres ich wskazań różni się między sobą:
- Abrocytynib jest stosowany głównie w leczeniu atopowego zapalenia skóry (AZS) o nasileniu od umiarkowanego do ciężkiego u osób dorosłych i młodzieży powyżej 12. roku życia7.
- Barycytynib posiada najszersze wskazania – jest używany nie tylko w leczeniu AZS (również u dzieci od 2 lat), ale także w terapii reumatoidalnego zapalenia stawów, młodzieńczego idiopatycznego zapalenia stawów oraz łysienia plackowatego8.
- Upadacytynib stosuje się w leczeniu AZS (od 12. roku życia), reumatoidalnego zapalenia stawów, łuszczycowego zapalenia stawów, zesztywniającego zapalenia stawów kręgosłupa oraz wrzodziejącego zapalenia jelita grubego u dorosłych9.
Różnice występują także w zakresie stosowania u dzieci. Barycytynib można podawać już od 2. roku życia (w wybranych wskazaniach), natomiast abrocytynib i upadacytynib są zarejestrowane do leczenia AZS u młodzieży powyżej 12 lat101112.
Mechanizm działania i wpływ na organizm
Wszystkie trzy leki działają poprzez blokowanie wybranych kinaz JAK, ale różnią się nieco wybiórczością działania:
- Abrocytynib wybiórczo hamuje JAK1, co pozwala ograniczać objawy stanu zapalnego przy mniejszym wpływie na inne procesy w organizmie1.
- Barycytynib blokuje zarówno JAK1, jak i JAK2, przez co ma szerszy wpływ na szlaki zapalne, co może przekładać się na większą skuteczność w niektórych schorzeniach, ale też na wyższe ryzyko niektórych działań niepożądanych2.
- Upadacytynib również jest wybiórczym inhibitorem JAK1, przez co jego profil działania jest zbliżony do abrocytynibu, choć zakres wskazań jest szerszy3.
Mechanizm działania każdego z tych leków prowadzi do zmniejszenia produkcji cytokin odpowiedzialnych za rozwój stanu zapalnego, co przekłada się na łagodzenie objawów chorób przewlekłych, takich jak swędzenie, zmiany skórne czy dolegliwości stawowe123.
Pod względem farmakokinetyki, wszystkie leki są dobrze wchłaniane po podaniu doustnym i osiągają maksymalne stężenie we krwi w ciągu kilku godzin. Ich eliminacja z organizmu odbywa się głównie przez metabolizm w wątrobie oraz wydalanie przez nerki131415.
Przeciwwskazania i środki ostrożności – różnice i podobieństwa
Podstawowe przeciwwskazania do stosowania abrocytynibu, barycytynibu i upadacytynibu są bardzo podobne:
- nie wolno ich stosować w przypadku nadwrażliwości na substancję czynną, czynnych ciężkich zakażeń (np. gruźlica), ciężkich zaburzeń czynności wątroby oraz w ciąży161718.
Wszystkie substancje wymagają zachowania ostrożności u osób w podeszłym wieku, z chorobami serca, nowotworami w wywiadzie, zaburzeniami odporności oraz u pacjentów z ryzykiem zakrzepicy żył głębokich czy zatorowości płucnej192021.
Różnice dotyczą szczególnie zakresu zalecanych badań kontrolnych i konieczności monitorowania parametrów krwi oraz lipidów, a także sposobu postępowania w przypadku nieprawidłowych wyników badań222324.
Warto podkreślić, że barycytynib i upadacytynib nie powinny być łączone z innymi silnymi lekami immunosupresyjnymi, a także z innymi inhibitorami JAK, ze względu na ryzyko nadmiernego osłabienia odporności2521.
- Wszystkie leki mogą zwiększać ryzyko zakażeń, zwłaszcza u osób starszych i z cukrzycą.
- Przeciwwskazane są u kobiet w ciąży i karmiących piersią.
- Wymagają monitorowania morfologii krwi, funkcji wątroby i poziomu lipidów.
- Nie należy ich stosować równocześnie z innymi silnymi lekami immunosupresyjnymi.
- U dzieci i młodzieży zakres stosowania i dawkowania jest ograniczony i różni się między substancjami.
Bezpieczeństwo u szczególnych grup pacjentów
Stosowanie abrocytynibu, barycytynibu i upadacytynibu u dzieci, kobiet w ciąży, karmiących piersią, kierowców oraz osób z zaburzeniami funkcji nerek i wątroby wymaga szczególnej ostrożności:
- Dzieci i młodzież: barycytynib może być stosowany już od 2. roku życia (w wybranych wskazaniach), podczas gdy abrocytynib i upadacytynib są zarejestrowane od 12. roku życia w AZS101112.
- Kobiety w ciąży i karmiące piersią: wszystkie trzy substancje są przeciwwskazane w tych grupach262728.
- Kierowcy: leki te nie wpływają lub mają nieistotny wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów293031.
- Pacjenci z zaburzeniami nerek: w przypadku umiarkowanych i ciężkich zaburzeń czynności nerek konieczne jest zmniejszenie dawki abrocytynibu i barycytynibu, natomiast upadacytynib nie wymaga modyfikacji dawki przy łagodnych i umiarkowanych zaburzeniach, ale w ciężkich zaburzeniach zaleca się ostrożność323334.
- Pacjenci z zaburzeniami wątroby: żaden z tych leków nie powinien być stosowany w ciężkich zaburzeniach czynności wątroby323536.
Różnice pojawiają się również w zakresie dawkowania u osób starszych – we wszystkich przypadkach zaleca się stosowanie najniższych skutecznych dawek i ostrożność, ze względu na zwiększone ryzyko powikłań32537.
Abrocytynib i inne inhibitory JAK w praktyce – podsumowanie różnic
| Substancja czynna | Najważniejsze wskazania | Stosowanie u dzieci | Stosowanie w ciąży | Stosowanie u kierowców |
|---|---|---|---|---|
| Abrocytynib | Atopowe zapalenie skóry (od 12 r.ż.) | Od 12 roku życia | Przeciwwskazane | Brak przeciwwskazań |
| Barycytynib | Atopowe zapalenie skóry, reumatoidalne zapalenie stawów, młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów, łysienie plackowate | Od 2 roku życia (wybrane wskazania) | Przeciwwskazane | Brak przeciwwskazań |
| Upadacytynib | Atopowe zapalenie skóry (od 12 r.ż.), reumatoidalne zapalenie stawów, łuszczycowe zapalenie stawów, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa, wrzodziejące zapalenie jelita grubego | Od 12 roku życia (AZS) | Przeciwwskazane | Brak przeciwwskazań |
Abrocytynib i podobne leki – wybór zależny od potrzeb pacjenta
Abrocytynib, barycytynib i upadacytynib mają wspólny mechanizm działania i podobny profil bezpieczeństwa, jednak różnią się zakresem wskazań, grupami wiekowymi, w których mogą być stosowane oraz szczegółami dotyczącymi dawkowania i środków ostrożności. Wybór konkretnego leku zależy od rodzaju choroby, wieku pacjenta, współistniejących schorzeń oraz indywidualnych czynników ryzyka. W przypadku leczenia dzieci i młodzieży oraz osób z zaburzeniami nerek czy wątroby należy szczególnie uważnie dobrać odpowiednią substancję oraz jej dawkę323334.


















