Nowy rok to zawsze czas zmian – również w świecie medycyny. W styczniu 2025 roku na rynku pojawiło się wiele nowych leków, które mogą pomóc pacjentom lepiej kontrolować swoje choroby. Są to oczywiście zamienniki już dostępnych substancji, ale im większy wybór, tym lepiej. Pacjent i lekarz mają wtedy większe możliwości co do doboru konkretnego preparatu, np. pod względem ceny lub dostępności albo formy podania. Zaczniemy od leków dostępnych bez recepty, które kupisz w każdej aptece. Następnie zobaczymy co nowego słychać w kwestii leków stosowanych w chorobach sercowo-naczyniowych, urologicznych, oddechowych, a nawet tak poważnych schorzeniach jak stwardnienie rozsiane. Wspomnimy także o nowych preparatach dostępnych wyłącznie w szpitalach. Sprawdźmy, co nowego przyniósł początek roku!

Leki bez recepty – nowości, które warto znać

Na początek zacznijmy od styczniowych nowości bez recepty. Niektóre dolegliwości można leczyć samodzielnie, bez konieczności wizyty u lekarza. Jeśli szukasz czegoś na przeziębienie, bóle zatok lub chrypkę, warto sprawdzić nowe opcje dostępne bez recepty. Masz podrażnione gardło? Herbion Porost Islandzki (suchy wyciąg z porostu islandzkiego) pomoże złagodzić ból i chrypkę, przynosząc ulgę podczas infekcji. Zatkane zatoki? Ibunoven ZATOKI (ibuprofen + pseudoefedryna) łączy działanie przeciwbólowe i udrażniające nos, co ułatwia oddychanie i pomaga szybciej wrócić do formy. A jeśli potrzebujesz środka do odkażania ran, Symplisept (octenidyna + fenoksyetanol) to nowy preparat w formie żelu, który skutecznie dezynfekuje i przyspiesza gojenie drobnych urazów.

Zdrowe serce i lepsze krążenie – nowe leki dla pacjentów kardiologicznych

Nadciśnienie, zaburzenia lipidowe i inne choroby sercowo-naczyniowe to niestety plaga dzisiejszych czasów. Nazywa się je chorobami cywilizacyjnymi. Jednak pocieszający jest fakt, że lekarze dysponują szerokim wachlarzem możliwości leczenia tych schorzeń. Dla pacjentów z podwyższonym cholesterolem dostępne są nowe zamienniki klasycznych leków. Atorvastatin Teva B.V. (atorwastatyna) obniża poziom złego cholesterolu, pomagając chronić serce, natomiast Coatoris (ezetymib + atorwastatyna) łączy dwa składniki i działa na dwa sposoby – zmniejszając wchłanianie oraz produkcję cholesterolu. Osoby z nadciśnieniem mogą skorzystać z nowej terapii skojarzonej – Nesyrgy (nebiwolol + amlodypina), która skuteczniej obniża ciśnienie krwi. Dla pacjentów po zawale serca pojawił się także Tiscard (tikagrelor), zmniejszający ryzyko kolejnych problemów sercowo-naczyniowych.

Cukrzyca – nowe opcje dla lepszej kontroli

Kolejna choroba cywilizacyjna to cukrzyca. Niestety coraz częściej się ją diagnozuje. Po części wynika to z naszego stylu życia. Nie dbamy o siebie, jemy śmieciowe jedzenie, nie ćwiczymy. Oczywiście czasami nawet pomimo idealnego stylu życiu możemy zapaść na cukrzycę, ale warto pamiętać, że to jak żyjemy, ma ogromny wpływ na rozwój choroby. A co słychać w kwestii zamienników, które pojawiły się w styczniu 2025? Pacjenci z cukrzycą typu 2 mogą teraz sięgnąć po Diptivil (wildagliptyna), który wspiera naturalne mechanizmy regulujące poziom cukru we krwi. Alternatywą jest Jamesi Novum (sitagliptyna + metformina), które łączy dwie dobrze znane substancje, wspierając skuteczniejszą kontrolę glikemii.

Ulga w oddychaniu – nowe inhalatory dla astmatyków i pacjentów z POChP

Nie zabrakło także nowości związanych z leczeniem chorób układu oddechowego. Osoby z astmą i przewlekłą obturacyjną chorobą płuc mają do dyspozycji nowe preparaty. Airiam (beklometazon + formoterol) otwiera drogi oddechowe i redukuje stan zapalny, natomiast Bromiduo (fenoterol + ipratropium) działa szybko, przynosząc ulgę w duszności. Długotrwałe wsparcie zapewnia Nuodil (tiotropium), który poprawia komfort oddychania przez cały dzień.

Problemy z pęcherzem i prostatą – nowe rozwiązania

Jakie nowości przyniósł styczeń w kwestiach urologicznych? Pacjenci cierpiący na nadreaktywny pęcherz mogą skorzystać z Mirabegron Teva (mirabegron), który pomaga kontrolować częstomocz i nagłe parcia na mocz. To dobrze, że pojawia się coraz więcej zamienników tej substancji, gdyż do tej pory nie było ich dużo. Niestety preparat oryginalny ma dość dużą cenę, co dla niektórych stanowiło poważną przeszkodę. Mężczyźni zmagający się z objawami powiększonej prostaty mogą natomiast sięgnąć po Tamsulosin Medical Valley (tamsulozyna), który ułatwia oddawanie moczu i łagodzi dolegliwości.

Zdrowie psychiczne – nowe leki na depresję, lęki i inne schorzenia

Choroby układu nerwowego to bardzo szeroka i skomplikowana dziedzina medycyny. Z tego też względu gama nowo wprowadzanych zamienników popularnych substancji rośnie z miesiąca na miesiąc. Dla osób z depresją dostępne są nowe preparaty, takie jak Abrix (wortioksetyna), który stosuje się w ciężkiej depresji z zaburzeniem koncentracji oraz Bucidar (bupropion), który ma podobne wskazania. W terapii stanów lękowych może pomóc Alprazolam Grindeks (alprazolam), który działa szybko, ale wymaga ostrożności, gdyż może uzależniać.

W kwestii zaburzeń układu nerwowego coraz częściej słyszy się o ADHD. Dotyka ona dzieci jak i dorosłych. Wzrost diagnozy tego schorzenia wynika pewnie z samoświadomości pacjentów i chęci uzyskania poprawnej diagnozy. Jednak niestety wpływa to na wzrost popytu na konkretne leki, za czym nie idzie wzrost podaży. Z tego powodu w aptekach coraz częściej można spotkać braki w lekach na ADHD. Dobrze, że pojawiają się nowe zamienniki. Dzieci powyżej 6. roku życia z ADHD mogą teraz skorzystać z preparatu Kamaptin (atomoksetyna), który poprawia koncentrację i zmniejsza nadpobudliwość, ułatwiając funkcjonowanie w codziennym życiu.

Pojawiły się także zamienniki dotyczące terapii u pacjentów ze stwardnieniem rozsianym. Pacjenci z rzutowo-remisyjną postacią stwardnienia rozsianego (RRMS) mogą skorzystać z Dimethyl fumarate Sandoz (fumaran dimetylu), który zmniejsza częstość rzutów i spowalnia postęp choroby. Natomiast osoby z rzutowo-ustępującą postacią (RRMS) mogą sięgnąć po Teriflunomide Aurovitas (teryflunomid), który pomaga kontrolować chorobę.

Nowości dotyczące innych leków

Oprócz powyższych pojawiło się także sporo nowych leków z innych grup. Dla pacjentów z jaskrą pojawił się Dorzolamidum+Timololum Misom Labs (dorzolamid + tymolol), skutecznie obniżający ciśnienie wewnątrzgałkowe i chroniący nerw wzrokowy przed dalszym uszkodzeniem. Kobiety starające się o dziecko mogą teraz sięgnąć po Prolutex (progesteron), który wspiera organizm w terapii wspomaganego rozrodu, zwiększając szanse na powodzenie leczenia. Osoby cierpiące na alergie mogą wypróbować Bellix Allergy (bilastyna), który działa szybko i nie powoduje senności. Alternatywnie LECIX (lewocetyryzyna) sprawdzi się zarówno w alergiach sezonowych, jak i przewlekłych. Pacjenci cierpiący na neuropatię lub bóle nerwowe mogą teraz skorzystać z Invitaxon (benfotiamina + pirydoksyna + cyjanokobalamina), który wspiera układ nerwowy i pomaga łagodzić dolegliwości bólowe.

Nowe leki w szpitalach – skuteczniejsze leczenie w lecznictwie zamkniętym

Na sam koniec warto wspomnieć o preparatach stosowanych w sytuacjach krytycznych i wysoce zaawansowanej diagnostyce. Można je podawać jedynie w lecznictwie zamkniętym. W szpitalach pojawiły się dwa istotne nowe leki. Argipressin Farmak (argipresyna) jest stosowany w leczeniu ciężkiego niedociśnienia u pacjentów w stanie krytycznym, natomiast Radelumin 2000 MBq/ml (radioznacznik PSMA) wspiera diagnostykę nowotworów prostaty, umożliwiając precyzyjne obrazowanie zmian nowotworowych.

Podsumowanie

Początek roku przyniósł wiele nowości, które mogą znacząco wpłynąć na komfort życia pacjentów. Jeśli któryś z tych leków brzmi jak rozwiązanie dla Ciebie, warto skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą, aby dowiedzieć się, czy będzie odpowiedni. Nowe możliwości leczenia to krok w stronę lepszej kontroli zdrowia i większej wygody dla pacjentów!

Choroby zakrzepowo-zatorowe, takie jak zakrzepica żył głębokich czy zatorowość płucna, wymagają skutecznych rozwiązań. Bardzo dobrze, że na rynku pojawia się coraz więcej produktów ze skutecznymi substancjami leczniczymi od nowych producentów. Avoclod, zawierający apiksaban w dawkach 2,5 mg i 5 mg, jest doskonałym wyborem zarówno w profilaktyce, jak i leczeniu tych powikłań. Lek pomaga również pacjentom z migotaniem przedsionków, zmniejszając ryzyko udarów.

Kolejna nowość jest wykorzystywana w leczeniu pierwotnej małopłytkowości immunologicznej ważnym przełomem jest Eltrombopag Krka, który wspiera produkcję płytek krwi i zmniejsza ryzyko krwawień. Dzięki dawkom 25 mg, 50 mg i 75 mg można precyzyjnie dostosować terapię do potrzeb pacjenta. Podobną skuteczność w zapobieganiu i leczeniu zakrzepicy wykazuje Rivaroxaban Polpharma, dostępny w dawkach 10 mg, 15 mg i 20 mg.

Nie można pominąć Ticagrelor Olpha, leku z tikagrelorem w dawkach 60 mg i 90 mg, który stosowany z kwasem acetylosalicylowym pomaga pacjentom po ostrym zespole wieńcowym lub zawale serca, zmniejszając ryzyko kolejnych zdarzeń sercowych.

Nowe leki w listopadzie w 2024 działające na układ nerwowy

Pacjenci zmagający się z depresją czy stanami lękowymi często potrzebują leków, które pomagają im wrócić do codziennej aktywności. Citalopram Medreg to sprawdzony preparat wykorzystywany w leczeniu depresji, który dzięki dawce 20 mg stabilizuje nastrój i łagodzi objawy lękowe. Z kolei osoby cierpiące na zaburzenia lękowe, fobie społeczne czy ciężką depresję mogą skorzystać z Sertraline Medical Valley, dostępnego w dawkach 50 mg, 100 mg i 150 mg. Nowe produkty z klasycznymi substancjami leczniczymi zwiększają dostępność preparatów dla pacjentów.

Jeśli chodzi o inne schorzenia, to listopad 2024 przyniósł nowy preparat stosowany w leczeniu stwardnienia rozsianego. To Dimethyl fumarate MSN, kapsułki dojelitowe w dawkach 120 mg i 240 mg, które zmniejszają nasilenie rzutów choroby i wspierają pacjentów w kontrolowaniu objawów. Z kolei Pregabalin Medreg, dostępny w dawkach 75 mg i 150 mg, pomaga osobom z bólem neuropatycznym, lękiem uogólnionym oraz padaczką.

Nowe możliwości w onkologii i immunologii

Leczenie zaawansowanego raka prostaty zyskało nowoczesne wsparcie w postaci Enzalutamide STADA, dostępnego w dawkach 40 mg i 80 mg. Lek ten stanowi przełom w terapii nowotworów opornych na tradycyjne metody i w ostatnich miesiącach coraz więcej producentów decyduje się na poszerzenia swojego portfolio o ten lek.

W przewlekłej białaczce szpikowej z chromosomem Philadelphia zastosowanie znalazł Nilotinib Viatris, kapsułki w dawkach 50 mg, 150 mg i 200 mg, które pomagają kontrolować przebieg choroby.

Pacjenci z opornym na leczenie szpiczakiem mnogim mogą skorzystać z preparatów takich jak Pomalidomide Grindeks i Pomalidomide Sandoz w dawkach od 1 mg do 4 mg. Te leki wspierają układ odpornościowy w walce z nowotworem.

Leczenie nadciśnienia i chorób serca

Nadciśnienie to choroba cywilizacyjna, jednak najnowsze metody terapii pozwalają zminimalizować jej negatywne skutki. W walce z nadciśnieniem ważną nowością jest IPAM, łączący peryndopryl, indapamid i amlodypinę. To kompleksowe rozwiązanie umożliwia skuteczne obniżenie ciśnienia i ochronę układu sercowo-naczyniowego. Kolejną opcją jest Jospiten, zawierający lerkanidypinę w dawkach 10 mg i 20 mg, który pomaga pacjentom skutecznie kontrolować ciśnienie krwi.

W grupie nowych leków na nadciśnienie pojawiły się także preparaty łączące w sobie różne substancje czynne. Kanpiduo, łączący kandesartan (8 mg lub 16 mg) z indapamidem (2,5 mg), to innowacyjny lek, który skutecznie obniża ciśnienie krwi. Tolurindo, zawierający telmisartan (40 mg lub 80 mg) oraz indapamid (1,5 mg), jest kolejną opcją dla pacjentów wymagających kompleksowego podejścia w leczeniu nadciśnienia tętniczego.

Uzupełnieniem terapii jest Nebivolol Medreg, dostępny w dawce 5 mg, który wspiera funkcjonowanie serca poprzez zmniejszenie szybkości jego bicia, zapewniając jednocześnie skuteczne obniżenie ciśnienia.

Wsparcie w cukrzycy i chorobach przewodu pokarmowego

Cukrzyca typu 2, jedno z najczęściej diagnozowanych schorzeń metabolicznych, wymaga precyzyjnej kontroli. IRUKA, metformina w tabletkach o przedłużonym uwalnianiu (500 mg, 750 mg, 1000 mg), pomaga pacjentom utrzymać właściwy poziom glukozy we krwi. Dodatkowe wsparcie zapewnia Jazeta Novum, zawierająca sitagliptynę w dawkach 25 mg, 50 mg i 100 mg, która wspiera regulację glikemii.

Dla osób cierpiących na chorobę wrzodową czy refluks dostępny jest Pantoprazol PHARMLINE, który w formie proszku do sporządzania roztworu do wstrzykiwań w dawce 40 mg szybko łagodzi objawy i wspiera regenerację przewodu pokarmowego.

Nowe terapie okulistyczne

Problemy ze wzrokiem, takie jak jaskra czy stany zapalne, są coraz lepiej leczone dzięki nowoczesnym preparatom. Tipifree Combi, krople łączące trawoprost i tymolol, skutecznie obniżają ciśnienie wewnątrzgałkowe, chroniąc nerw wzrokowy przed uszkodzeniem. Infladrop, zawierający bromfenak, działa przeciwzapalnie, przynosząc ulgę pacjentom z różnymi dolegliwościami okulistycznymi.

Inne ważne nowości

Rok 2024 przyniósł także nowe rozwiązania dla pacjentów z problemami wątroby i alergiami. Hepadetox, zawierający tymonacyk w dawce 200 mg, wspiera regenerację wątroby, szczególnie w przypadkach stłuszczenia czy uszkodzenia toksycznego. Flazena, spray do nosa z azelastyną i flutikazonem, przynosi ulgę w alergicznym nieżycie nosa, a Elfluelda – szczepionka przeciw grypie – jest szczególnie polecana dla seniorów.

Nie zabrakło także nowości w medycynie estetycznej. Relfydess, toksyna botulinowa typu A, znalazła zastosowanie w wygładzaniu zmarszczek oraz terapii niektórych schorzeń neurologicznych.

Leki bez recepty (OTC)

Dla osób szukających ulgi w codziennych dolegliwościach pojawiły się nowe preparaty bez recepty. Diclofenac Dr.Max, żel z diklofenakiem, łagodzi ból i obrzęki w przypadku urazów miejscowych. Levosol, krople doustne z lewodropropizyną, skutecznie działają przeciwkaszlowo. Natomiast Sedistress Forte, tabletki powlekane z wyciągiem z ziela męczennicy, oferują naturalne wsparcie w stanach napięcia nerwowego i stresu.

Podsumowanie

Nowe leki wprowadzone w 2024 roku stanowią istotny krok naprzód w leczeniu wielu chorób. Od terapii zakrzepicy i chorób przewlekłych, przez wsparcie w onkologii i neurologii, aż po nowoczesne preparaty okulistyczne i leki OTC – każdy z tych produktów zwiększa szanse na lepsze życie pacjentów. Innowacje te nie tylko poprawiają skuteczność leczenia, ale także dają nadzieję na jeszcze bardziej zaawansowane terapie w przyszłości.

Trzeba pamiętać, że preparaty na uspokojenie działają jedynie objawowo, nie wyeliminują przyczyny, a jedynie maskują objawy. W rzeczywistości więc, ich podawanie może przykryć rzeczywisty problem na jaki cierpi dziecko. Pobudzenie, nadmierna ruchliwość czy problemy z koncentracją mogą być chociażby objawem zespołu nadpobudliwości psychoruchowej (ADHD), nadczynności tarczycy czy chorób pasożytniczych. Warto więc w przypadku tych objawów, jeżeli trwają przez dłuższy czas, udać się do lekarza po diagnozę [1].

Jakie składniki może zawierać syrop dla dzieci na uspokojenie?

W dzisiejszym świecie dzieci są narażone na wiele bodźców, w związku z tym są one często nadmiernie pobudzone i trudno je wyciszyć. W aptekach znajduje się wiele syropów dla dzieci, które mogą mieć działanie wyciszające i uspokajające. Mają one w składzie liczne substancje czynne, m.in.:

• koszyczek rumianku – poprawia samopoczucie, wycisza oraz korzystnie wpływa na układ pokarmowy;
• kwiatostan lipy – pomaga utrzymać zdrowy sen i poprawia nastrój;
• owoc róży – wspiera równowagę psychiczną oraz ułatwia zasypianie;
• korzeń kozłka – ma działanie uspokajające, poprawia jakość snu, działa rozkurczowo na mięśnie gładkie i wiatropędne;
• owoc głogu – pomaga w prawidłowym trawieniu, poprawia funkcjonowanie naczyń krwionośnych, obniża ciśnienie krwi, w medycynie ludowej stosowany jest na bezsenność i uspokojenie;
• ziele męczennicy – ma działanie rozkurczowe na mięśnie gładkie, uspokajające, obniżające ciśnienie krwi i obniżające stres;
• szyszki chmielu – mają działanie uspokajające i poprawiające jakość snu w przypadku bezsenności;
• liść melisy – działa uspokajająco i zmniejsza bóle głowy;
• korzeń arcydzięgla – ma działanie przeciwlękowe, uspokajające, antydepresyjne, zmniejszające objawy wyczerpania, antybakteryjne, przeciwpierwotniakowe i przeciwgrzybicze;
• hydroksyzyna – dostępna jest w preparatach na receptę, zmniejsza napięcie nerwowe, niepokój, lęki i działa nasennie [1,2].

Przegląd syropów na uspokojenie dla dzieci bez recepty

W aptekach można spotkać wiele syropów, które wyciszają i uspokajają dzieci. Przy wyborze preparatu, w pierwszej kolejności trzeba zwrócić uwagę na to, od którego roku życia można go bezpiecznie zastosować u dziecka. W drugiej kolejności należy sprawdzić skład, czy dany preparat nie zawiera substancji mogących mieć zły wpływ na dziecko, takich jak np. etanol czy cukier. W razie problemów z wyborem preparatu, warto skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą. Przykładowe preparaty przedstawiono poniżej.

Tulleo dla dzieci, płyn

O produkcie 

• w 10 ml płynu znajduje się 100 mg wyciągu z liści melisy, 100 mg wyciągu z koszyczków rumianku, 100 mg wyciągu z kwiatostanu lipy i 100 mg wyciąg z kwiatów róży stulistnej;
• preparat jest zarejestrowany jako suplement diety, nie wykazuje więc działania leczniczego;
• może być stosowany od 3. roku życia;
• suplement diety pomaga dziecku wyciszyć się i łatwiej zasnąć [4].

Neospasmina, syrop

O produkcie 

• w 100 g syropu zawarte jest 18 g wyciągu płynnego złożonego (1:1) z owocu głogu i korzenia kozłka;
• zawiera nie więcej niż 10% etanolu oraz sacharozę;
• ze względu na zawartość alkoholu nie może być stosowany przez dzieci poniżej 6. roku życia, stosowanie u starszych dzieci należy skonsultować z lekarzem;
• jest głównie zalecany osobom dorosłym, w dawce nie większej niż 40 ml;
• jest to produkt leczniczy, będzie więc miał działanie lecznicze w przeciwieństwie do suplementów diety;
• produkt leczniczy ma działanie uspokajające i ułatwiające zasypianie [5].

Valused, płyn doustny

O produkcie 

• 100 g preparatu zawiera 45 g nalewki z ziela męczennicy, 36 g nalewki z szyszek chmielu i 4,5 g intraktu z korzenia kozłka lekarskiego;
• jest to produkt leczniczy, ma więc udowodnione działanie lecznicze;
• zawiera 55-65 % (v/v) etanolu;
• może być stosowany dopiero powyżej 12. roku życia oraz przez osoby dorosłe;
• preparat działa uspokajająco i ułatwia zasypianie [6].

Melisal forte, syrop

O produkcie 

• 100 g syropu zawiera 10 g wyciągu płynnego złożonego z liścia melisy, kwiatostanu głogu i korzenia arcydzięgla;
• zarejestrowany jako produkt leczniczy, przez co będzie miał działanie lecznicze w przeciwieństwie do suplementów diety;
• zawiera 0,4% etanolu, dlatego nie może być stosowany przez młodsze dzieci;
• może być stosowany od 12. roku życia i przez osoby dorosłe;
• zmniejsza stany napięcia nerwowego i ułatwia zasypianie [7].

Syrop na uspokojenie dla dzieci na receptę

Popularnym syropem na uspokojenie, podawanym dzieciom z przepisu lekarza, jest syrop z hydroksyzyną np. Hydroxyzinum Hasco czy Hydroxyzinum VP. Jest to lek uspokajający, przeciwlękowy i przeciwhistaminowy. Co ważne, nie wpływa on na czynności kory mózgowej, natomiast jego działanie uspokajające jest związane z hamowaniem aktywności ośrodków podkorowych. Syrop z hydroksyzyną stosowany w stanach lękowych łagodzi uczucie zagrożenia, niepokoju i zmniejsza napięcie mięśniowe. Dodatkowo ułatwia zasypianie i zmniejsza ilości nocnych wybudzeń. Ponieważ jest to lek na receptę, jego dawkowanie ustala lekarz. Lek ten nie powinien być stosowany na własną rękę, bez kontroli lekarza.

Czy występują syropy uspokajające dla niemowląt?

Również niemowlęta mogą być niespokojne i pobudzone, najczęściej jest to spowodowane kolkami niemowlęcymi. Syropy stosowane wewnętrznie nie są dla nich raczej polecane i powinny być stosowane jedynie na wyraźne zalecenie lekarza pediatry. Częściej stosowane są preparaty zewnętrzne, w postaci dodatków do kąpieli czy aromaterapii, zawierające np. olejki eteryczne. Należy je jednak stosować z zachowaniem szczególnej ostrożności, a ich użycie skonsultować wcześniej z pediatrą. Ich użycie w niewłaściwy sposób może spowodować więcej niekorzystnych skutków ubocznych, niż przynieść korzyści. 

Podsumowanie 

Bez recepty dostępnych jest wiele syropów na uspokojenie. Niestety duża część z nich zawiera alkohol etylowy, przez co nie może być stosowana przez młodsze dzieci. Przy wyborze preparatu należy zwrócić na to uwagę. Dodatkowo, zawsze warto w pierwszej kolejności szukać produktów leczniczych, a nie suplementów diety. Ważne są również składniki zawarte w syropie. Analizując te trzy kwestie, każdy rodzic jest w stanie znaleźć idealny preparat dla swojej pociechy. 

Obydwie substancje należą do selektywnych inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI). Są to bardzo popularne leki wykorzystywane w leczeniu depresji. Są to silne substancje, dostępne jedynie na receptę. Ich używanie powinno być kontrolowane przez lekarza, a pacjent pod żadnym pozorem nie powinien samodzielnie modyfikować ich dawkowania [1,2]. 

Jakie działanie ma sertralina i fluoksetyna?

Jak wspomniano, obydwa leki należą do grupy SSRI. Tego typu leki blokują transport serotoniny do komórek nerwowych, przez co jej stężenie w ośrodkowym układzie nerwowym rośnie. Serotonina jest neuroprzekaźnikiem będącym ważną cząsteczką dla prawidłowego funkcjonowania organizmu, jest bardzo ważna w regulacji nastroju. Istnieją jednak drobne różnice w mechanizmie działania tych dwóch substancji. Fluoksetyna nie wiąże się z receptorami takimi jak receptory adrenergiczne, serotoninergiczne, muskarynowe, histaminowe, dopaminergiczne czy GABA. Z kolei sertralina w niewielkim stopniu wiąże się z tymi receptorami, przez co działanie tych dwóch substancji oraz potencjalne działania niepożądane różnią się nieznacznie od siebie [1,2]. 

Jakie skutki uboczne ma fluoksetyna i sertralina?

Fluoksetyna i sertralina należą do tej samej grupy preparatów, dlatego część działań niepożądanych będzie podobna. Obie substancje mogą powodować m.in. bezsenność, bóle i zawroty głowy, nudności, nadmierną potliwość czy zaburzenia seksualne. Z kolei fluoksetyna częściej może powodować zaburzenia koncentracji, epizody maniakalne, stany euforii, omamy, łysienie czy krwawienia z przewodu pokarmowego. Z kolei sertralina może prowadzić do senności, suchości błon śluzowych, tachykardi, zapalenia trzustki czy zaparć. W przypadku obydwu substancji należy pamiętać, aby nie odstawiać ich nagle, bo może to prowadzić do wielu nieprzyjemnych skutków, zwanych efektem odstawienia [1,2]. 

Kiedy stosuje się obie substancje?

Zarówno fluoksetyna jak i sertralina są stosowane w leczeniu depresji i zaburzeń depresyjnych. Fluoksetyna częściej jest wykorzystywana do leczenia zaburzeń obsesyjno-kompulsyjnych i bulimii. Z kolei sertralina jest stosowania w leczeniu stanów lękowych, fobii społecznych czy obsesyjnych myśli np. na temat swojego ciała [1,2].

Jak wygląda dawkowanie sertraliny i fluoksetyny?

Dawkę zawsze ustala lekarz i należy jej przestrzegać. Nie powinno się samodzielnie zwiększać lub zmniejszać dawki, bo może to doprowadzić do poważnych działań niepożądanych. Fluoksetyna może być stosowana u dzieci od 8. roku życia. Najczęściej stosuje się 10 mg dziennie, a po pewnym czasie stosowania lekarz może zalecić zwiększenie dawki do 20 mg na dobę. Z kolei u dorosłych leczenie rozpoczyna się z reguły od 20 mg dziennie. Na podstawie efektów działania leku, lekarz może zalecić zwiększenie dawki do nawet 60 mg na dobę (co jest jednocześnie dawką zwykle stosowana w przypadku bulimii) [1].

Sertralina może być stosowana przez dzieci od 6. roku życia, w zależności od wieku i wskazań, w dawce od 25 mg do 50 mg na dobę (dawka początkowa od 12 lat). Lekarz może jednak zalecić stopniowe zwiększanie leku do maksymalnej dawki 200 mg dziennie. Powinno się ją stosować raz dziennie, rano lub wieczorem popijać szklanką wody [2].

Porównanie profilów bezpieczeństwa fluoksetyny i sertraliny

Obie substancje mają różne profile bezpieczeństwa. Przyjrzyjmy im się bliżej.

Ciąża i karmienie piersią

Ponieważ tych leków nie można samodzielnie odstawiać, pacjentka planująca ciążę lub w niej będąca powinna być pod stała kontrola lekarza. Powinien on ocenić ryzyko i korzyści płynące ze stosowania tych leków. Tym bardziej że mogą one prowadzić do powstania groźnych wad płodu (szczególnie w ostatnich trzech miesiącach ciąży). Podobnie w przypadku karmienia piersią, nie jest zalecane stosowanie tych preparatów [1,2]. 

Prowadzenie pojazdów

Preparaty zawierające te substancje mogą niekorzystnie wpływać na prowadzenie pojazdów. Mogą one prowadzić do zaburzenia równowagi, osłabienia refleksu czy zawrotów głowy. Należy zachować szczególną ostrożność podczas ich stosowania i prowadzenia pojazdów [1,2]. 

Interakcje z alkoholem

Nie należy łączyć tych leków z alkoholem. Spożycie alkoholu podczas terapii może prowadzić do nadmiernej senności, zaburzeń koncentracji czy zawrotów głowy [1,2]. 

Stosowanie u seniorów, przy zaburzeniach czynności nerek, lub wątroby

Dane literaturowe nie wskazują na konieczność zmiany dawki tych leków u pacjentów w podeszłym wieku lub cierpiących na zaburzenia nerek. Niemniej jednak tacy pacjenci powinni zachować szczególną ostrożność i zgłaszać lekarzowi niezwłocznie wszystkie niepokojące objawy [1,2]. 

Lekarz może zdecydować o zmniejszeniu dawek fluoksetyny u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby. Może on zdecydować np. o zwiększeniu odstępów czasowych pomiędzy kolejnymi dawkami, dla przykładu 20 mg na dobę co drugi dzień. Podobnie mniejsze dawki sertraliny lub dłuższe odstępy pomiędzy podaniami zaleca się w przypadku sertraliny i pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby [1,2]. 

Drogi podania i zamienniki fluoksetyny

Fluoksetyna na rynku występuje w formie preparatów doustnych, a dokładniej tabletek i kapsułek w dawkach 10 lub 20 mg. W aptekach można znaleźć następujące preparaty:

• kapsułki: Fluoksetyna Egis, Seronil, Fluoxetin Polpharma, Fluxemed, Andepin, Fluoxetin Aurovitas;
• tabletki: Fluoksetyna, Bioxetin, Seronil; Fluoxetine Vitabalans.

Drogi podania i zamienniki sertraliny

Sertralina występuje pod postacią tabletek w dwóch dawkach, 50 i 100 mg. W aptekach można znaleźć sertralinę pod następującymi nazwami handlowymi: Sertralina Krka, Asertin, Asentra, Setaloft, Zoloft, Sertagen, Zotral, Sertranorm, Miravil czy Sertraline Aurovitas.

Podsumowanie

Fluoksetyna i sertralina są jednymi z najczęściej stosowanych leków przeciwdepresyjnych z grupy SSRI. Pomimo, że są one dosyć skuteczne, to niosą za sobą potencjalne działania niepożądane i pod żadnym pozorem nie wolno samodzielnie przerywać lub modyfikować terapii. Efekt odstawienia może być groźny dla zdrowia pacjenta. 

Zaburzenia psychiczne rozumiane jako depresja, ale również stany lękowe, nerwica natręctw czy zespół stresu pourazowego są często spotykane w społeczeństwie. Można rzec, że depresja coraz bardziej pretenduje do choroby cywilizacyjnej. To bardzo poważne schorzenie, które bardzo mocno obniża jakość życia i uniemożliwia normalne funkcjonowanie. Jednak depresję i inne zaburzenia da się skutecznie leczyć, ale ważna jest dobra farmakoterapia i szybkie wykrycie choroby. Nieleczone zaburzenia mogą prowadzić nawet do śmierci. Tytułowe substancje stosuje się do leczenia zaburzeń psychicznych. Co jest lepsze? Sertralina czy escitalopram? Jak stosować te leki? Jakie skutki uboczne mogą mieć sertralina i escitalopram [1]?

Jak działa escitalopram i sertralina?

Działanie escitalopramu i sertraliny związane jest z ilością serotoniny w pewnych obszarach układu nerwowego, tj. w synapsach, czyli połączeniach pomiędzy komórkami nerwowymi. Serotonina to neuroprzekaźnik, który odpowiada za regulację nastroju i działania naszego układu nerwowego. Jeśli jej ilości są fizjologiczne, to wszystko działa prawidłowo. Niestety czasami dochodzi do spadku poziomu serotoniny, co powoduje m.in. obniżenie nastroju, takie jak depresja [2,3].

Sertralina i escitalopram to leki z grupy inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI). Z racji tego, że te substancje blokują wychwyt zwrotny, czyli tak jakby ponowne wchłanianie neuroprzekaźnika przez jeden neuron, to jej stężenie w szczelinie między synapsami wzrasta i silniej oddziałują na docelowe receptory. Jest to wykorzystywane w leczeniu wielu zaburzeń psychicznych związanych z osłabieniem działania receptorów wskutek zmniejszenia ilości serotoniny. Serotonina dodatkowo w niewielkim stopniu wpływa na wychwyt zwrotny noradrenaliny i dopaminy, a escitalopram nie prezentuje takiego działania [2,3].

Escitalopram i sertralina – skutki uboczne

Jakie są skutki uboczne sertraliny, a jakie escitalopramu? Skutki działania tych substancji są bardzo podobne, dlatego omówimy je razem. Przy stosowaniu SSRI najczęściej pacjenci skarżą się na ból i zawroty głowy, nudności i wymioty, biegunki, zmęczenie, nadmierne pocenie się, drżenie mięśni, wysuszone usta i wzrost masy ciała. Zdarzają się także zaburzenia seksualne, do których najczęściej należy obniżone libido i opóźniony wytrysk [4].

Najczęściej wspomniane działania niepożądane pojawiają się na początku terapii. Zwykle po około 3 tygodniach ustępują. Jest to okres, jaki musi upłynąć, aby lek zaczął całkowicie i prawidłowo działać. Porównując obie substancje, zaburzenia seksualne częściej obserwuje się przy sertralinie niż escitalopramie [4].

Kiedy stosować escitalopram i sertraline?

Kiedy stosować sertralinę, a kiedy escitalopram? Wskazania do podawania tych leków są dość podobne i różnią się nieznacznie. Sertralinę i escitalopram stosuje się w leczeniu epizodów depresji o dużym nasileniu. Obie substancje znajdują zastosowanie w leczeniu lęku napadowego (z agarofobią lub nie). Za pomocą tych SSRI leczy się także fobię społeczną oraz zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne. Escitalopram znajduje zastosowanie w leczeniu uogólnionych zaburzeń lękowych, a sertralina przy terapii zespołu stresu pourazowego [2,3,5,6].

Leki stosuje się także w zaleceniach off-label, czyli poza zatwierdzonymi wskazaniami. W przypadku sertraliny można podawać ją przy zaburzeniach związanych z objadaniem się, bulimią psychiczną i zaburzeniach dysmorficzych ciała. Sertralinę stosuje się także w leczeniu przedwczesnego wytrysku [2].

Dawkowanie i czas działania

Sertralinę podaje się raz na dobę – rano lub wieczorem, chociaż jeśli pacjent doświadcza senności po zażyciu leku, to lepiej brać go na wieczór. Leczenie rozpoczyna się od dawki 50 mg. Jeśli pacjent tego wymaga, to dawkę można zwiększać o 50 mg w odstępach 1-tygodniowych. Dawka maksymalna to 200 mg na dobę. Długość leczenia jest uzależniona od stanu chorego, jednak w epizodach depresji o dużym nasileniu powinno trwać przynajmniej 6 miesięcy. Działanie leku rozpoczyna się po tygodniu stosowania, jednak aby uzyskać pełny efekt, należy zwykle poczekać 2 lub 3 tygodnie [2,5].

Escitalopram również podaje się rano lub wieczorem. Terapię najczęściej rozpoczyna się od 10 mg (rzadziej od 5 mg). W przypadku braku zadowalającego efektu dawkę zwiększa się maksymalnie do 20 mg na dobę – z zachowaniem tygodniowego odstępu pomiędzy zmianami. Lek rozpoczyna swoje działanie pomiędzy 1. a 2. tygodniem stosowania, ale do osiągnięcia maksymalnego efektu należy poczekać dłużej (około 4 tygodnie). Dawka maksymalna to 20 mg na dobę [3,6].

Bezpieczeństwo sertraliny i escitalopramu

Przedstawiliśmy skutki uboczne sertraliny i escitalopramu, ale jak wygląda ich profil bezpieczeństwa? Czy można podawać je kobietom w ciąży? Co jest lepsze dla seniorów? Sertralina czy escitalopram? Na te pytania odpowiemy w dalszej części artykułu.

Sertralina i escitalopram należą do kategorii C prezentowanej przez FDA w kwestii stosowania u kobiet w ciąży. Oznacza to, że powinny być stosowane jedynie wtedy, kiedy korzyści ze stosowania są większe niż z jego braku. Stosowanie tych leków w ciąży powinno zostać przedyskutowane z lekarzem prowadzącym. Można rozważyć zmniejszenie dawek. Leki przenikają przez łożysko, dlatego istnieje ryzyko wystąpienia, np. zespołu odstawiennego u dzieci po porodzie. Przy terapii sertraliną i escitalopramem należy obserwować dzieci po urodzeniu [2,3,5,6].

Sertralina jest bezpieczna podczas karmienia piersią i jeden z leków I wyboru z grupy SSRI. Escitalopram przenika do mleka matki w większych ilościach, jednak również nie ma przeciwwskazań do przerwania terapii podczas karmienia piersią. W tym przypadku można rozważyć zmniejszenie dawki [2,3,5,6].

Oba leki mogą wpływać na zdolność prowadzenia maszyn i obsługi pojazdów. Mogą wystąpić takie problemy jak senność lub zawroty głowy. Są one jednak najczęściej obserwowane jedynie na początku terapii lub podczas modyfikacji dawek. W tym okresie należy zachować szczególną ostrożność. Przy dobrze ustawionej terapii, jeśli pacjent nie doświadcza skutków ubocznych, można prowadzić pojazdy [2,3,5,6].

Sertralina i escitalopram u pacjentów w podeszłym wieku (powyżej 65. roku życia) mogą wywołać hiponatremię. W przypadku escitalopramu obserwuje się także nieco słabsze wydalanie leku u pacjentów powyżej 50. roku życia. Z tego względu zaleca się rozpoczynanie dawki od 5 mg i stosowanie dawki maksymalnej 10 mg [2,3,5,6].

Escitalopram i sertralina powinna być stosowana z ostrożnością u pacjentów z niewydolnością wątroby. Zaleca się stosowanie mniejszych dawek. Jeśli chodzi o niewydolność nerek, to nie trzeba modyfikować dawek sertraliny. Jeśli pacjent stosuje escitalopram, to nie jest wymagana modyfikacji terapii przy niewielkiej lub umiarkowanej niewydolności. Natomiast przy poważnej niewydolności nerek z klirensem kreatyniny poniżej 20 ml/min wymagane jest zmniejszenie dawki [2,3,5,6].

Nie istnieją udowodnione interakcje pomiędzy escitalopramem i sertraliną a spożywaniem alkoholu. Natomiast podczas picia alkoholu może dojść do nasilenia zawrotów głowy, zmęczenia i spadku koncentracji, dlatego nie zaleca się picia alkoholu podczas terapii [2,3,5,6].

Dostępne leki z escitalopramem

Escitalopram występuje w formie leków do podawania doustnego. Możemy tu wyróżnić klasyczne tabletki powlekane do połykania. Dostępne są także tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej, które możemy ssać, gryźć lub połknąć. Będą dobrą alternatywą dla osób, które mają problemy z połykaniem. Dostępne dawki stałych postaci leków do 5 mg, 10 mg, 15 mg i 20 mg. Escitalopram występuje także w formie kropli doustnych o stężeniu 20 mg/ml.

Dostępne leki z sertraliną

Sertralina dostępne jest jedynie w formie doustnej. Występuje jako tabletki powlekane. Dostępne dawki leku to 50 mg i 100 mg.

Jakie są zamienniki escitalopramu i sertraliny?

W aptekach istnieje wiele zamienników leków z escitalopramem i sertraliną. W tabeli 1. oraz 2. przedstawiamy wybrane zamienniki sertraliny i escitalopramu.

Podsumowanie

Co jest lepsze: escitalopram czy sertralina? Oba leki są skuteczne w leczeniu ciężkich epizodów depresji i innych zaburzeń psychicznych. Profil bezpieczeństwa leków jest podobny, ale kobiety karmiące piersią powinny stosować sertralinę, jeśli jest to możliwe. Działania niepożądane leków również są podobne, jednak lepiej wypada tutaj escitalopram z racji mniejszej rejestracji zaburzeń seksualnych. W badaniach porównawczych, które biorą pod uwagę wiele czynników na prowadzenie wysuwa się escitalopram, chociaż tutaj dużo zależy od kwestii osobniczych. Ważne jest, aby stosować leki regularnie i przez zalecany czas. Na początku terapii zdarzają się wymienione w artykule działania niepożądane, ale zwykle po około 3-4 tygodniach ustępują. Jest to też czas, w którym omawiane leki zaczynają w pełni działać.

Co to są benzodiazepiny?

Potoczna nazwa „benzodiazepiny” (BDZ) oznacza grupę leków o podobnej budowie chemicznej i wspólnym mechanizmie działania, ale o zróżnicowanym czasie działania i metabolizmie. W praktyce klinicznej, z mechanizmu działania tej grupy leków wynika, że wszystkie benzodiazepiny (w tym diazepam i alprazolam) wywierają działanie uspokajające, przeciwlękowe, nasenne, amnestyczne, miorelaksacyjne i przeciwdrgawkowe [1]. 

Kiedy stosuje się benzodiazepiny?

Kliniczne zastosowanie BDZ obejmuje sytuacje od doraźnej interwencji u chorych z epizodem drgawek po terapię osób cierpiących na bezsenność. W psychiatrii używa się tych leków w terapii pacjentów z ostrymi stanami lękowymi, manią, pobudzeniem, objawami związanymi z odstawieniem substancji psychoaktywnych, bezsennością lub katatonią (zespół zaburzeń motorycznych, prowadzący do nadmiernej pobudliwości lub osłupienia). Pomimo tak szerokiego spektrum skuteczności BDZ są przedmiotem dyskusji w związku z ich niewłaściwym stosowaniem, nadużywaniem oraz dużym potencjałem uzależniającym [1]. 

Kto jest narażony na ryzyko uzależnienia?

Tak, niektóre osoby są szczególnie podatne na uzależnienie. Są to na przykład: pacjenci z nieprawidłową osobowością, osoby mające w wywiadzie inne uzależnienia, osoby w stresie koncentrujące się bardziej na emocjach niż na zadaniu, osoby niemające wsparcia społecznego (po przejściach lub ofiary przemocy) i osoby starsze.

Czy diazepam i alprazolam mogą uzależniać?

Tak – zażywanie tych leków nierzadko prowadzi do rozwinięcia uzależnienia, dlatego większość wytycznych i standardów leczenia rekomenduje wykorzystywanie tej grupy preparatów tylko w sytuacjach koniecznych, w jak najmniejszych skutecznych dawkach i przez jak najkrótszy czas. Jeśli chodzi o potencjał uzależniający dwóch wymienionych leków, to alprazolam posiada zdecydowanie większy potencjał uzależniający niż diazepam [2]. 

Co różni diazepam od alprazolamu?

Podstawowe różnice między diazepamem a alprazolamem są następujące [2]:

• diazepam to benzodiazepina długo działająca. Jej okres półtrwania (czas po którym stężenie leku we krwi maleje o połowę) wynosi 32-47 godzin, a jego aktywnych metabolitów aż 100 godzin. Alprazolam natomiast to benzodiazepina o średnim czasie działania. Jej okres półtrwania wynosi od 5-17 godzin. Właśnie dlatego diazepam nie powinien być stosowany u starszych osób. To osoby, które często cechują się dużą zawartością tkanki tłuszczowej, która powoduje, że okres półtrwania diazepamu jest jeszcze dłuższy niż wspomniane 47 godzin. Uważa się, że okres półtrwania diazepamu jest proporcjonalny do wieku pacjenta, który przyjmuje ten lek;
• dawką diazepamu stosowaną w leczeniu bezsenności jest dawka od 2-5 mg, natomiast dawka alprazolamu stosowana w tym samym wskazaniu  wynosi od 0,25-0,5 mg.

Czy można zamienić diazepam na alprazolam?

Takie postępowanie jest dopuszczalne, jednak nie można zrobić tego w sposób 1:1. Należy zastosować odpowiednią dawkę, która będzie dawką równoważną, zgodnie z zasadą, że dawka równoważna 10 mg diazepamu wynosi od 1-1,5 mg alprazolamu [3]. 

Bezpieczeństwo stosowania alprazolamu i diazepamu

Zarówno alprazolam, jak i diazepam, mają pewne ograniczenia w stosowaniu. Poznajmy je.

Czy diazepam i alprazolam można łączyć z alkoholem?

Nie – podczas leczenia tymi lekami nie można spożywać alkoholu.

Stosowanie w ciąży i w czasie karmienia piersią

Podstawowe zasady stosowania leków psychotropowych w ciąży to:

• stosowanie ich w czasie organogenezy (pierwsze 12 tyg. rozwoju płodu) tylko wtedy, gdy lekarz oceni, że korzyści dla mamy znacznie przewyższają ryzyko dla płodu;
• stosowanie najniższej skutecznej dawki;
• odstawienie leków, gdy kobieta jest w remisji choroby, a ryzyko zaostrzenia jest niewielkie;
• zmiana leku na najlepiej zbadany pod kątem bezpieczeństwa przed zajściem w ciążę.

Benzodiazepiny powinny być unikane w trakcie karmienia piersią. Używanie leków sedatywnych przez kobiety może spowodować zmniejszenie  interakcji z dzieckiem lub zaniedbanie jego potrzeb.. Ostatecznie w razie konieczności zaleca się stosowanie benzodiazepin o krótkim czasie półtrwania, na przykład. lorazepam.

Jakie są skutki uboczne diazepamu i alprazolamu?

Skutki uboczne stosowania benzodiazepin to: nasilona senność, uspokojenie i spowolnienie psychoruchowe. Przyjmując więc lek na bezsenność z tej grupy, warto mieć na uwadze, że mogą wystąpić skutki uboczne, które wpływają na wykonywanie codziennych aktywności. Benzodiazepiny, szczególnie w początkowym okresie leczenia, mogą powodować mniej lub bardziej uciążliwe działania niepożądane, takie jak:

• dezorientacja;
• rozdrażnienie:
• problemy z koncentracją;
• zaburzenia lękowe;
• bóle i zawroty głowy;
• zaparcia;
• zaburzenia widzenia.

Jakie są leki zawierające diazepam i alprazolam?

Diazepam dostępny jest w postaci tabletek (Diazepam Grindeks, Relanium), tabletek powlekanych (Neorelium), roztworu do wstrzykiwań (Relanium, Neorelium), mikrowlewka doodbytnicza (Relsed). Alprazolam dostępny jest również w postaci tabletek (Afobam, Alpragen, Alprazolam Aurovitas, Alprox, Xanax, Zomiren) oraz tabletek o przedłużonym uwalnianiu (Xanax SR) i zmodyfikowanym uwalnianiu (Zomiren SR). 

Dla kogo jest zwykła tabletka, a dla kogo tabletka SR?

Zwykła tabletka jest wskazana, gdy potrzebne jest uzyskanie szybkiego efektu przeciwlękowego, a więc kiedy wskazane jest uzyskanie doraźnego działania uspokajającego przed jakimś wydarzeniem lub w jego trakcie, gdy dana osoba chce odzyskać kontrolę nad emocjami i zachowaniem, a także w przerywaniu napadów lęku panicznego. Formulacja o przedłużonym działaniu ma zastosowanie w sytuacjach, kiedy potrzebne jest dłuższe działanie leku, na przykład gdy zakładamy, że ma być stosowany codziennie w okresie wyżej wskazanych 4–6 tygodni. Pozwala to na uniknięcie konieczności podawania dawek leku o zwykłym okresie działania i pogorszeń samopoczucia przy spadku stężenia leku, który może występować pomiędzy poszczególnymi dawkami [3].

Podsumowanie

Benzodiazepiny nie są lekami „na problemy życiowe” i nie powinny być zażywane przewlekle. Ich stosowanie wymaga nie tylko wiedzy lekarza, lecz także świadomości pacjenta. Terapia powinna być prowadzona w porozumieniu z pacjentem, tak aby nie zniknął on z zasięgu współpracy z lekarzem. 

Wszystkie stresujące się lub żyjące w ciągłym napięciu osoby mają zwiększone zapotrzebowanie na magnez. Magnez pełni szereg ważnych dla organizmu funkcji, a jego niedobór może prowadzić np. do:

• zaburzeń snu;
• rozdrażnienia i zdenerwowania;
• problemów z koncentracją;
• zmęczenia fizycznego i psychicznego.

Objawy niedoboru magnezu są więc podobne do objawów pojawiających się w przypadku nadmiernego stresu. Dlatego mówi się, że magnez ma właściwości hamowania nadmiernej reakcji na stres. Niedobór magnezu powoduje jednocześnie charakterystyczne drżenie powieki czy kończyn [1]. 

Jaki magnez wybrać? Podstawowe zasady

Przy wyborze preparatu magnezu trzeba zwrócić uwagę na kilka rzeczy. Pierwszą z nich jest to, czy dany preparat jest lekiem czy suplementem. Trzeba pamiętać, że suplementy mają niższe dawkowanie, nie leczą chorób i nie są przebadane tak, jak leki. Nie oznacza to, że całkowicie należy je skreślić. W pewnych sytuacjach, kiedy nie jest stwierdzony niedobór magnezu, a pacjent chce jedynie suplementować dodatkowo magnez do diety, mogą być one dobrym pomysłem. W większości przypadków warto jednak wybrać produkty lecznicze.

Kolejnym bardzo ważnym czynnikiem przy wyborze konkretnego preparatu jest to, w jakiej formie soli on występuje. Najlepiej jeżeli będą to dobrze przyswajalne cytryniany, chelaty czy mleczan (np. w leku Magvit B6). Węglan, wodorotlenek czy tlenek magnezu charakteryzują się słabą przyswajalnością, dlatego preparaty zawierające te sole nie powinny być wybierane. Preparat powinien również zawierać witaminę B6, która zwiększa przyswajanie magnezu. Warto przy okazji zwrócić uwagę na ilość magnezu w danym preparacie i porównać je z innymi dostępnymi na rynku. Przy wyborze znaczenie może mieć również postać, w jakiej występuje dany preparat np. w przypadku wrzodów żołądka nie powinno się wybierać tabletek niepowlekanych [2,3].

Dobry magnez na nerwy  – jakie zawiera dodatki?

Produkty lecznicze zawierają najczęściej sam magnez z dodatkiem witaminy B6. W przypadku suplementów można znaleźć inne substancje, które będą wskazane w przypadku problemów ze stresem. Są to np.:

• ashwagandha – skutecznie redukuje poziom napięcia i buduje odporność organizmu na stres, dzięki redukcji poziomu kortyzolu we krwi;
• melisa – jest stosowana w przypadkach stanów lękowych, pobudzenia nerwowego, rozdrażnienia czy kołatania serca na tle nerwowym;
• chmiel – ma działanie uspokajające w przypadku słabego lub umiarkowanego napięcia nerwowego, w bólach głowy na tle nerwowym i podczas okresowych problemów ze snem [1,2).

Dobry magnez – lek. Co kupisz w aptece?

W przypadku stwierdzonych niedoborów magnezu, np. kiedy jest on spowodowany chociażby nadmiernym stresem, warto wybrać magnez w postaci produktu leczniczego. Na rynku jest kilka preparatów, mają one postać różnych soli, w większości dobrze przyswajalnych, jak chociażby cytrynian czy mleczan.

MAGVIT B6tabletki, 48 mg + 5 mg

Lek dostępny bez recepty

O leku

• Formuła Magvit B6 zostałą opracowana tak, aby magnez uwalniał się w miejscu o najwyższej wchłanialności, co pozwala ograniczyć dawkowanie do 2 tabletek na dobę;^1,2,3
• jedna tabletka zawiera 48 mg jonów magnezu (w postaci mleczanu magnezu) oraz 5 mg witaminy B6;
• przeznaczony do uzupełniania niedoborów magnezu i witaminy B6 oraz jako wsparcie w wybranych zaburzeniach pracy serca i mięśni;
• stosowany profilaktycznie m.in. w stanach przewlekłego zmęczenia fizycznego i psychicznego oraz w okresach zwiększonego wysiłku i stresu;
• witamina B6 zwiększa efektywność wchłaniania magnezu o około 40%, dzięki czemu wspiera utrzymanie prawidłowego poziomu magnezu w organizmie;
• magnez w produkcie Magvit B6 występuje w formie bardzo dobrze przyswajalnej soli organicznej (mleczan magnezu);
• kształt i otoczka tabletki ułatwiają połykanie;
• tabletka dojelitowa łagodna dla żołądka – uwalnia substancje czynne dopiero w jelicie cienkim;
• może być stosowany u dorosłych i młodzieży od 12. roku życia;
• w przypadku kobiet ciężarnych i karmiących piersią lek może być stosowany wyłącznie w porozumieniu z lekarzem;
• dostępny w opakowaniach po 50 tabletek.

1. A. Jabłecka, K. Korzeniowska, A. Skołuda, A. Cieślewicz; Preparaty magnezu Farmacja Współczesna 2011; 4: 29-32
2. J. Masiakowski, Porównanie uwalniania substancji aktywnych z dwóch wybranych preparatów magnezowych przeprowadzone w farmakopealnych warunkach badania preparatów dojelitowych, Terapia i Leki, 2001/XXI/LI/5
3. przy dawkowaniu 1 raz na dobę 2 tabletki lub 2 razy na dobę 1 tabletka

Wskazania

Produkt stosowany jest w leczeniu zmęczenia, stresu, osteoporozy, nadpobudliwości, niewydolności serca, zaburzeń snu, bólu mięśni, niedoboru magnezu, niedobór witaminy b6 oraz nadciśnienia tętniczego.

Dawkowanie

Dla osób dorosłych oraz dzieci w wieku 12 lat i powyżej, zalecane dawkowanie w celach profilaktycznych wynosi 2 tabletki raz na dobę lub 1 do 2 tabletek przyjmowanych dwa razy na dobę. Dla młodszych dzieci należy skonsultować się z lekarzem w celu ustalenia odpowiedniego dawkowania. W przypadku stosowania leku w celach leczniczych, należy przestrzegać wyłącznie zaleceń lekarza.

To jest lek. Dla bezpieczeństwa stosuj go zgodnie z ulotką dołączoną do opakowania. Nie przekraczaj maksymalnej dawki leku. W przypadku wątpliwości skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.

Magnez na stres – przykładowe suplementy diety 

Magnez można znaleźć również w postaci suplementów diety. Tego typu preparaty sprawdzą się doskonale, jeżeli nie jest stwierdzony niedobór magnezu i pacjent chce jedynie uzupełnić dietę o magnez. Dodatkowo występuje w tej grupie wiele preparatów z dodatkami na stres, jak ashwagandha, melisa czy chmiel.

Podsumowanie

Na rynku dostępnych jest bardzo dużo preparatów zawierających magnez. Większość z nich jest suplementami diety, ale dostępne są również produkty lecznicze. W przypadku stwierdzonych niedoborów magnezu zdecydowanie lepszym wyborem są leki. Przy wyborze preparatu kluczowe jest, w jakiej formie soli on występuje. Należy unikać słabo przyswajalnych tlenku czy węglanu magnezu. Jeżeli magnez ma być suplementowany profilaktycznie, ze względu na przewlekły stres, warto wybrać suplementy diety, które zawierają dodatkowe składniki, takie jak ashwagandha, melisa czy chmiel.

Chrom (Cr) jest pierwiastkiem chemicznym występującym na różnych stopniach utlenienia (najczęściej na +3 i +6 stopniu). Chrom na szóstym stopniu utlenienia jest pierwiastkiem toksycznym i działa rakotwórczo (jest używany w przemyśle). Chrom przeznaczony do suplementacji, jest na trzecim stopniu utlenienia. Nazywa się go najczęściej chromem organicznym i jest ważnym dla zdrowia człowieka mikroelementem, regulującym proces metaboliczny węglowodanów, białek i tłuszczy [1].

Jaką rolę pełni chrom w organizmie?

Chrom odgrywa następujące funkcje:

• bierze aktywny udział w regulacji węglowodanowej i lipidowej, poprzez zwiększenie liczby receptorów dla insuliny i aktywacji receptorów insulinowych przez jego fosforylację;
• ma właściwości antyoksydacyjne;
• bierze udział w syntezie licznych kwasów tłuszczowych, witamin i hormonów oraz w wielu reakcjach metabolicznych;
• poprawia funkcjonowanie wątroby czy mięśni szkieletowych;
• może korzystnie wpływać na poziom glukozy w przebiegu cukrzycy (nie jest to do końca udowodnione w badaniach na ludziach);
• kwestionowany jest również korzystny wpływ chromu na spadek cholesterolu;
• może być pomocniczo stosowany w przypadku odchudzania;
• istnieją dowody, że może mieć korzystny wpływ ochronny w przypadku neurodegeneracji w takich schorzeniach, jak depresja czy stany lękowe [2]. 

Ile chromu dziennie należy przyjmować?

Zalecana dzienna dawka chromu dla osób dorosłych wynosi od 50 do 200 µg. Z kolei współczynnik wystarczającego dziennego spożycia określono na poziomie 25 µg dla kobiet i 35 µg dla mężczyzn. W Polsce zarówno niedobór, jak i nadmierne spożycie chromu, występuje stosunkowo rzadko. Badania wykazały, że jego średnia podaż w Polsce wynosi ok. 81µg w przypadku kobiet i 111 µg dla mężczyzn [1,2].

Jakie produkty spożywcze są bogate w chrom?

Jak wspomniano, deficyty chromu w Polsce są rzadkie, jest to związane m.in. z dietą. Produkty, które zawierają spore ilości chromu to m.in.:

• produkty zbożowe;
• sery typu Camembert czy Brie;
• podroby;
• grzyby;
• jaja;
• gruszki, jabłka;
• ostrygi;
• kakao;
• szparagi i suche nasiona roślin strączkowych [2].

O jakiej porze przyjmować chrom?

Przyjmowanie chromu jest zalecane po posiłku, według badań to właśnie wtedy ma miejsce najlepsze wchłanianie chromu. Nie ma za to istotnych zaleceń co do tego, o jakiej porze powinno się przyjmować chrom. Jego wchłanianie odbywa się w jelitach, a jego przyswajalność jest ograniczana przez cukry proste czy cynk lub żelazo.

Dla przykładu u pacjentów z nadmiarem żelaza w organizmie, może wystąpić upośledzenie wiązania chromu, przez co będzie znacznie gorzej się wchłaniał. Z drugiej strony przyswajanie tego pierwiastka zwiększają m.in. glicyna (aminokwas obecny np. w zarodkach pszennych, pestkach dyni, rybach nasionach słonecznika, orzechach czy jajkach), kwas asparaginowy, jak również witamina C [1]. 

Po jakim czasie działa chrom?

Trudno jednoznacznie określić po jakim czasie suplementowany chrom zacznie działać. Wszystko zależy od tego, jak duży niedobór występuje (może powodować nietolerancję glukozy) i czy jego przyswajanie nie jest upośledzone. Nie mniej jednak, pierwsze efekty suplementacji tego pierwiastka nie będą raczej widoczne wcześniej niż po kilku tygodniach od rozpoczęcia terapii [1].

Czy chrom jest bezpieczny?

Nie występuje raczej możliwość przedawkowania chromu wyłącznie z diety.

Można natomiast to zrobić suplementując ten pierwiastek z dodatkowych preparatów. Może to doprowadzić m.in. do ograniczenia przyswajania żelaza i cynku. Jego nadmiar może ponadto wpłynąć na metabolizm wapnia w kościach oraz prowadzić do upośledzenia działania insuliny (niebezpieczne dla osób z cukrzycą). Niemniej jednak nie jest to takie łatwe i sam w sobie chrom jest uważany za bezpieczny. W przypadku jakichkolwiek wątpliwości co do jego poziomu w organizmie najlepiej sprawdzić jego stężenie we krwi, co może być podstawą do jego suplementacji [2].

Przegląd suplementów zawierających chrom – przykładowe preparaty z apteki

Suplementacja chromu powinna być zastosowana po konsultacji z lekarzem, kiedy rzeczywiście istnieje taka potrzeba potwierdzona badaniami. W aptekach można spotkać wiele preparatów zawierających chrom. Przykładowe przedstawiono poniżej [1].

Naturell Chrom Organiczny + B3 tabletki do ssania, suplement diety 

Skład

1 tabletka zawiera 16 mg ekwiwalentu niacyny oraz 200 µg (1,7 mg pikolinianu chromu) chromu.

Wskazania

Pomocniczo w utrzymaniu prawidłowego metabolizmu makroskładników odżywczych i w utrzymaniu prawidłowego poziomu glukozy we krwi.

Stosowanie

Osoby dorosłe mogą stosować 1 tabletkę dziennie po posiłku.

O produkcie

• zawiera substancję słodzącą, a nie ma w swoim składzie cukru;
• może zawierać śladowe ilości skorupiaków, ryb, soi i ich produktów pochodnych;
• nie może być stosowany przez dzieci, kobiety w ciąży i matki karmiące;
• osoby z cukrzycą powinny skonsultować się z lekarzem przed jego użyciem [3].

Bio-Chrom tabletki, suplement diety 

Skład

1 tabletka zawiera 100 µg chromu.

Wskazania

Suplement diety wspomaga utrzymanie prawidłowego poziomu glukozy we krwi i wspiera metabolizm makroskładników.

Stosowanie

Dorośli mogą stosować 1 tabletkę na dobę po posiłku.

O produkcie

• zawiera drożdże wzbogacone w chrom (ChromoPrecise®);
• produkt jest odpowiedni dla wegetarian [4].

Solgar Chrom Pikolinian 200 µg kapsułki, suplement diety 

Skład

1 kapsułka zawiera 200 µg pikolinianiu chromu (Chromax®).

Wskazania

Wspiera utrzymanie prawidłowego poziomu glukozy we krwi i metabolizm makroskładników.

Stosowanie

W trakcie lub po posiłku należy stosować od 1 do 3 kapsułek dziennie.

O produkcie

• kobiety będące w ciąży i karmiące piersią powinny przed zażyciem suplementu skonsultować się z lekarzem;
• preparat jest koszerny;
• może być stosowany przez wegetarian i wegan;
• suplement diety nie zawiera glutenu, cukru, soli, skrobi, kukurydzy, drożdży, pszenicy, soi, produktów mlecznych, sztucznych substancji przedłużających trwałość, substancji słodzących, aromatów i barwników [5].

Podsumowanie

Chrom jest istotnym pierwiastkiem, potrzebnym do prawidłowego funkcjonowania organizmu człowieka. W Polsce raczej nie występuje jego niedobór. Może on wystąpić w przypadku bardzo restrykcyjnych diet lub upośledzonego wchłaniania spowodowanego np. nadmiarem żelaza w organizmie. W takich przypadkach najlepiej pod nadzorem lekarza rozpocząć jego suplementowanie. Należy jednak robić to w sposób odpowiedzialny, bo o ile z samej diety ciężko jest przedawkować chrom, to w przypadku jego dodatkowej suplementacji już tak.

Z tego artykułu dowiesz się:

• Jakie czynniki najczęściej wywołują napięciowy ból głowy?
• Czym napięciowy ból głowy różni się od migreny?
• Jak radzić sobie z bólem bez leków, korzystając z technik relaksacyjnych i fizjoterapii?
• Po jakie tabletki sięgnąć doraźnie i w jakich dawkach je stosować?
• Dlaczego na początku lepiej unikać preparatów z kofeiną?
• Ile może trwać napięciowy ból głowy i kiedy zgłosić się do lekarza?

Jakie są przyczyny napięciowego bólu głowy?

Napięciowy ból głowy ma charakter samoistny – oznacza to, że w tym przypadku zwykle nie obserwuje się zmian w obrębie poszczególnych struktur mózgu. Wśród głównych przyczyn występowania tej dolegliwości wymienia się m.in.: przewlekły stres, stany lękowe, brak odpowiedniej higieny snu, a nawet zbyt długie przebywanie w pozycji siedzącej. Te i inne czynniki wzmagają napięcie mięśni szkieletowych w rejonie głowy, a to generuje dolegliwości bólowe. Jednak napięciowy ból głowy może równie dobrze wynikać ze zmiany pogody, przegrzania organizmu, a także palenia papierosów czy spożywania alkoholu [2].

Warto dodać, że właśnie ze względu na wrażliwość na aurę pogodową napięciowy ból głowy bywa mylony z tym, co potocznie nazywamy ciśnieniowym bólem głowy. Jeśli więc zastanawiasz się, jaki bywa ciśnieniowy ból głowy – co pomaga na taki dyskomfort, odpowiedź często okazuje się podobna, ponieważ w obu przypadkach najważniejsze jest usunięcie czynnika wyzwalającego i złagodzenie objawów.

Napięciowy ból głowy a migrena

Jak więc widzimy, napięciowy ból głowy może mieć różną etiologię, co bardzo często utrudnia wykluczenie czynnika prowokującego dolegliwości. Kłopotliwe jest również zdiagnozowanie schorzenia. Choć ból jest najczęściej obustronny, u niewielkiego odsetka pacjentów występuje on tylko po jednej stronie (podobnie jak w przypadku migreny). Jednak napięciowy ból głowy (w porównaniu do bólu migrenowego) jest łagodniejszy i zwykle nie towarzyszą mu nudności ani wymioty. To właśnie odróżnia go od migreny, w której ból głowy i mdłości bardzo często występują razem. Ma on charakter uciskowy, natomiast rozpierający ból głowy zdarza się rzadziej (migrena to typowo pulsujący ból); podjęcie aktywności fizycznej nie nasila objawów. Co ważne, w trakcie ataków napięciowego bólu głowy może wystąpić fotofobia (światłowstręt) oraz fonofobia (lęk przed dźwiękami) [2].

Jak leczyć napięciowy ból głowy metodami niefarmakologicznymi?

Jak wspomniałam wcześniej, określenie jednoznacznej przyczyny występowania napięciowych bólów głowy jest bardzo trudne, a niekiedy wręcz niemożliwe. Z tego powodu stosuje się wyłącznie leczenie objawowe, polegające na łagodzeniu symptomów choroby [2].

Częste bóle głowy są silnym czynnikiem stresogennym, a to dodatkowo nasila dolegliwości i utrudnia terapię. Właśnie z tego powodu jednym z pierwszych kroków leczenia mogą być techniki relaksacyjne, które zmniejszają ból lub całkowicie go znoszą [3]. Skuteczny okazuje się tzw. EMG biofeedback, czyli technika rejestrująca poziom napięcia mięśni. Regularny trening działa rozluźniająco i tym samym łagodzi lub eliminuje dolegliwości bólowe [4,5]. Wykazano, że wyraźną ulgę przynosi także akupunktura oraz zabiegi fizjoterapeutyczne [6-8].

Jakie tabletki stosować na napięciowy ból głowy?

Wymienione wyżej techniki relaksacyjne przynoszą ulgę jedynie wtedy, gdy są wykonywane regularnie i przez określony czas. Jednak co robić w przypadku, gdy napięciowe bóle głowy utrudniają normalne funkcjonowanie? W takich sytuacjach warto wiedzieć, co na napięciowy ból głowy pomoże najszybciej – zalecane jest wówczas doraźne leczenie farmakologiczne polegające na przyjęciu jednego z leków analgetycznych przerywających atak:

• paracetamolu w dawce 500-1000 mg (np. Apap);
• ibuprofenu w dawce 200-800 mg (np. Ibumax);
• ketoprofenu w dawce 25-50 mg (np. Ketonal active);
• naproksenu w dawce 375-550 mg (np. Aleve);
• kwasu acetylosalicylowego w dawce 500-1000 mg (np. Aspirin);
• diklofenaku potasowego w dawce 12,5-25 mg (np. Voltaren Acti Forte).

Ibumax, tabletki powlekane

O produkcie

• lek dostępny bez recepty (OTC);
• substancją czynną jest ibuprofen o działaniu przeciwbólowym, przeciwgorączkowym i przeciwzapalnym;
• jedna tabletka zawiera 400 mg ibuprofenu;
• pomaga w bólu o nasileniu słabym do umiarkowanego (m.in. ból głowy, zębów, mięśni, stawów, ból miesiączkowy);
• obniża gorączkę towarzyszącą przeziębieniu, grypie i innym infekcjom;
• przeznaczony dla dorosłych i młodzieży powyżej 12. roku życia;
• dawkowanie to 1 tabletka co 4 godziny; maksymalna dawka dobowa wynosi 1200 mg (3 tabletki na dobę);
• przeciwwskazany w III trymestrze ciąży, a w I i II trymestrze tylko po konsultacji z lekarzem;
• przy krótkotrwałym stosowaniu w małych dawkach zazwyczaj można kontynuować karmienie piersią;
• może być stosowany krótkotrwale, do 3 dni bez konsultacji z lekarzem;
• lek dostępny jest w opakowaniach po 30 i 50 tabletek.

Apap, tabletki powlekane

O produkcie

• lek dostępny bez recepty (OTC);
• substancją czynną jest paracetamol o działaniu przeciwgorączkowym i przeciwbólowym;
• jedna tabletka zawiera 500 mg paracetamolu;
• tabletki powlekane ułatwiają połknięcie;
• nie zawiera laktozy;
• do stosowania powyżej 12. roku życia (i masie ciała powyżej 33 kg);
• bezpieczny dla kobiet w ciąży i karmiących piersią;
• dawkowanie u osób dorosłych to 1-2 tabletki co minimum 4 godziny; maksymalna dawka dobowa to 8 tabletek;
• dla młodszych występuje w wersji jako syrop;
• dostępny w opakowaniach po 12, 24, 50 i 100 tabletek.

Ketonal Active, kapsułki twarde

O produkcie

• lek dostępny bez recepty (OTC);
• substancją czynną jest ketoprofen o działaniu przeciwbólowym, przeciwgorączkowym i przeciwzapalnym;
• jedna kapsułka zawiera 50 mg ketoprofenu;
• wskazany w leczeniu ostrego bólu o lekkim lub umiarkowanym nasileniu, w tym bólu głowy;
• nie stosować u osób poniżej 15. roku życia;
• dawkowanie to 1 kapsułka co 8 godzin;
• nie stosować dłużej niż 5 dni – po tym czasie i braku ustąpienia objawów zalecana konsultacja lekarska;
• bezwzględnie unikać u osób z chorobą wrzodową żołądka i dwunastnicy;
• nie stosować u osób z niewydolnością nerek i wątroby;
• nie stosować podczas ciąży i karmienia piersią;
• występuje w opakowaniach po 10, 20 i 30 tabletek.

Aleve, tabletki powlekane

O produkcie

• lek dostępny bez recepty (OTC);
• substancją czynną jest naproksen o działaniu przeciwbólowym, przeciwgorączkowym i przeciwzapalnym;
• jedna tabletka zawiera 220 mg naproksenu sodowego;
• wskazany w leczeniu słabego i umiarkowanego bólu, w tym bólu głowy;
• może być stosowany od 16. roku życia;
• dawkowanie wynosi 1 tabletkę co 8-12 godzin;
• u niektórych zastosowanie dawki początkowej 440 mg (2 tabletki) a potem po 12 godzinach 220 mg może zwiększyć działanie przeciwbólowe;
• naproksen jest przeciwwskazany w III trymestrze ciąży oraz podczas karmienia piersią;
• w I i II trymestrze także nie należy go stosować, chyba że jest to bezwględnie konieczne;
• dostępny jest w opakowaniach po 12 i 24 tabletki.

Aspirin, tabletki

O produkcie

• lek dostępny bez recepty (OTC);
• substancją czynną jest kwas acetylosalicylowy o działaniu przeciwbólowym, przeciwgorączkowym i przeciwzapalnym (oraz przeciwzakrzepowe w niższych dawkach);
• jedna tabletka zawiera 500 mg kwasu acetylosalicylowego;
• wskazany w leczeniu słabego i umiarkowanego bólu;
• może być stosowany od 12. roku życia;
• dawkowanie u dorosłych to 1-2 tabletki co 4-8 godzin; maksymalna dawka dobowa to 8 tabletek;
• nie należy stosować w III trymestrze ciąży;
• dostępny w opakowaniach po 10 i 100 tabletek.

Voltaren Acti Forte, tabletki powlekane

O produkcie

• lek dostępny bez recepty (OTC);
• substancją czynną jest diklofenak;
• jedna tabletka zawiera 25 mg diklofenaku sodowego;
• wskazany w leczeniu ostrego bólu o słabym lub umiarkowanym nasileniu, w tym bólu głowy;
• do stosowania od 14. roku życia;
• należy przyjmować 1 tabletkę co 4-6 godzin, maksymalnie 3 tabletki na dobę;
• nie stosować dłużej niż 5 dni. Po tym czasie i braku ustąpienia objawów zalecana konsultacja lekarska;
• nie stosować podczas ciąży;
• w czasie karmienia piersią stosować jedynie na zlecenie lekarza;
• występuje w opakowaniach po 20 tabletek;
• dostępny także jako kapsułki.

Dawkę leku należy dostosować w taki sposób, aby była jednocześnie skuteczna i dobrze tolerowana. Pamiętajmy, że zarówno paracetamol, jak i wymienione niżej niesteroidowe leki przeciwzapalne mogą wywoływać szereg działań niepożądanych m.in. ze strony przewodu pokarmowego. Co ciekawe, początkowo nie zaleca się przyjmowania leków złożonych zawierających kofeinę (np. Panadol Extra). Substancja ta co prawda zwiększa efekt działania paracetamolu czy ibuprofenu, ale jednocześnie może nasilać bóle głowy wynikające z długotrwałego stosowania preparatów tego typu. Właśnie dlatego w pierwszej kolejności warto sięgać po preparaty jednoskładnikowe – zawierające sam ibuprofen (np. Ibumax) lub paracetamol (np. Excedrin Sprint) [2,9].

Ile może trwać napięciowy ból głowy?

Napięciowy ból głowy może trwać od 30 minut do kilku dni. Intensywność i czas trwania mogą się różnić w zależności od osoby i okoliczności. Zazwyczaj bóle napięciowe są opisywane jako ciągłe, tępe bóle po obu stronach głowy, którym często towarzyszy uczucie ciężkiej głowy oraz ucisku w okolicy czoła lub tyłu głowy.

Pomimo że napięciowy ból głowy nie jest zazwyczaj tak silny jak migrena, może on znacząco wpłynąć na jakość życia. Zarządzanie stresem, regularne ćwiczenia, odpowiednia postawa ciała, a także odpowiednie nawyki snu mogą pomóc w zapobieganiu. W przypadku częstych lub intensywnych bólów głowy ważne jest, aby skonsultować się z lekarzem, który może zalecić odpowiednie leczenie lub terapię.

Jak zapobiegać atakom bólu napięciowego?

Niekiedy bywa, że napięciowy ból głowy codziennie daje o sobie znać i przybiera postać przewlekłą. Wówczas warto rozważyć wdrożenie terapii profilaktycznej polegającej na przyjmowaniu leków zapobiegających atakom. Leczenie zapobiegawcze opiera się na zażywaniu środków przeciwdepresyjnych. Warto w tym miejscu zaznaczyć, że leki te mają wielokierunkowe działanie i udowodnioną skuteczność, a ich stosowanie nie jest zarezerwowane jedynie dla osób mających problemy natury psychologicznej. I tak substancją leczniczą pierwszego rzutu jest amitryptylina (Amitriptylinum VP). Z kolei lekami drugiego rzutu są mirtazapina (Mirtagen), wenlafaksyna (Alventa) i klomipramina (Anafranil). Badania wykazały także pozytywne efekty podczas stosowania tizanidyny (Sirdalud), czyli leku zmniejszającego napięcie mięśni szkieletowych [2,9].

Podsumowanie

Napięciowy ból głowy to jedna z najczęstszych dolegliwości neurologicznych, która, choć rzadko bywa groźna, potrafi znacząco obniżyć komfort codziennego życia, a jego podłoże bywa złożone: od przewlekłego stresu i wzmożonego napięcia mięśni, przez nieprawidłową postawę ciała, aż po czynniki zewnętrzne, takie jak zmiana pogody. Dlatego w łagodzeniu objawów sprawdzają się zarówno metody niefarmakologiczne (techniki relaksacyjne, EMG biofeedback czy fizjoterapia), jak i doraźnie stosowane leki przeciwbólowe – najczęściej sięgamy po paracetamol (np. Paracetamol Biofarm), ibuprofen (np. Ibumax), ketoprofen (np. Ketonal Active), naproksen (np. Aleve), kwas acetylosalicylowy (np. Aspirin) czy diklofenak (np. Voltaren Acti Forte). Pamiętajmy jednak, że działanie na własną rękę nie zawsze przyniesie oczekiwany rezultat, dlatego jeśli cierpimy na częsty ból głowy, skierujmy swoje kroki do lekarza pierwszego kontaktu bądź specjalisty z zakresu neurologii. Tylko właściwa opieka medyczna (zwłaszcza przy nawracających lub nasilonych dolegliwościach) pozwoli nam zmniejszyć ból lub całkowicie się go pozbyć.

Serotonina spełnia następujące funkcje:

• reguluje perystaltykę i czynność wydzielniczą żołądka, dwunastnicy i jelit;
• wpływa na prawidłowy sen (w połączeniu z melatoniną);
• powoduje skurcz mięśni gładkich oskrzeli, naczyń krwionośnych i macicy;
• wpływa na prawidłowy nastrój;
• umożliwia odczuwanie pozytywnych emocji, szczęścia oraz euforii;
• daje chęć do działania;
• nie dopuszcza do powstania depresji;
• reguluje zachowania takie jak spokój, agresja i impulsywność;
• wpływa na utrzymanie prawidłowego ciśnienia krwi;
• podwyższa próg bólowy, czyli zmniejsza odczucie bólu;
• pomaga w zdrowieniu przez pozytywne nastawienie do terapii i jej efektów.

Jakie są objawy niedoboru serotoniny?

Prawidłowo funkcjonujący organizm nie ma problemu z wytwarzaniem hormonu szczęścia. Nie zawsze jednak poziom serotoniny jest właściwy. Podwyższony poziom objawia się między innymi: pobudzeniem, wzrostem ciśnienia, zwiększoną potliwością, kołataniem serca i pojawieniem się stanów lękowych. Jeżeli poziom spada, pojawiają się nieprzyjemne odczucia takie jak:

• pogorszenie nastroju;
• apatia;
• trudności z zapamiętywaniem i uczeniem się;
• niechęć do działania;
• zmęczenie i przemęczenie;
• nieprawidłowe działanie układu pokarmowego;
• trudności z zasypianiem i snem;
• nieradzenie sobie z trudnościami życia codziennego.

Jak utrzymać właściwy poziom serotoniny?

Wiele czynności życia codziennego, wpływa na utrzymanie właściwego poziomu lub też podwyższenie stężenia hormonu szczęścia. Ze złym stanem zdrowia czy dolegliwościami związanymi z chwilowym jego spadkiem, można spróbować poradzić sobie samemu.

Serotonina powstaje podczas przemian tryptofanu. Aminokwas ten należy dostarczać z pożywieniem, ponieważ nie jest on syntetyzowany w organizmie człowieka. Pokarmy zawierające dużo białka np. mięso, pestki dyni, orzeszki ziemne, mleko, twarogi, soja, nasiona roślin strączkowych itp. zawierają duże ilości tego aminokwasu. Właściwa dieta sprawia, że synteza hormonu szczęścia, może przebiegać prawidłowo.

Nie tylko właściwe odżywianie ma znaczenie w utrzymaniu prawidłowego poziomu naturalnego antydepresantu. Uprawianie sportu, czy nawet chodzenie na spacery, podnosi jego poziom. Podobnie jak słuchanie muzyki, przebywanie w miłym towarzystwie czy spędzanie czasu na ulubionym hobby. Ważne są też właściwe relacje z bliskimi oraz znajomymi.

Serotonina będzie wywoływała wpływ na organizm, jeżeli połączy się ze swoistymi receptorami w komórkach. Osoby, które są dobrze zaadoptowane w społeczeństwie, zadowolone na wielu płaszczyznach życia i myślące pozytywnie, mają duże stężenie receptorów serotoninowych. U osób będących w nieprawidłowych relacjach ze społeczeństwem, agresywnych, zestresowanych itp., ilość receptorów jest zdecydowanie mniejsza. Tym samym pojawiają się symptomy świadczące o niedoborach serotoniny.

Jak podnieść poziom serotoniny?

Nie zawsze możemy sami podnieść sobie poziom hormonu szczęścia. W różnych chorobach a szczególnie w depresji potrzebne jest wspomaganie lekami. Leki z „gotową” serotoniną nie istnieją. Serotonina w tabletkach nie jest produkowana, ale jest wiele leków podwyższających jej poziom. Mają one kilka mechanizmów działania. Głównie są to leki:

• hamujące zwrotny wychwyt serotoniny, czyli zapewniają jej prawidłowe stężenie w synapsach nerwowych (SSRI);
• hamujące enzymy biorące udział w rozkładzie różnych neuroprzekaźników w tym serotoniny, co pozwala na powrót lub utrzymanie właściwego przewodnictwa w układzie nerwowym (inhibitory MAO).

Leki te przepisuje lekarz po dokładnym zapoznaniu się z objawami, jakie zgłasza osoba potrzebująca pomocy.

W aptekach znajdują się suplementy diety, które zawierają tryptofan. Warto po nie sięgnąć w przypadku, gdy zauważymy u siebie zmiany świadczące o spadku poziomu serotoniny. Pamiętać należy, że są to tylko suplementy diety, które nie zastępują prawidłowego odżywiania się. Stosując suplementy z tryptofanem, należy pamiętać o zachowaniu właściwej dawki zalecanej przez producenta.

Jak sprawdzić poziom serotoniny?

W razie wątpliwości związanych z tym, czy poziom hormonu szczęścia jest prawidłowy, czy nie, można zrobić badania. Stężenie poziomu serotoniny bada się, pobierając próbkę krwi. Na badanie takie z reguły kieruje lekarz. Wiele chorób w tym nowotworowe, cechują się zmianami poziomu serotoniny.

Pamiętać trzeba, że wiele leków oraz długotrwała dieta bogata np. w banany, orzeszki, czekoladę, awokado i wiele innych, powoduje zmiany w poziomie tego hormonu. W związku z tym do badania należy się odpowiednio przygotować.