Preparaty wzmacniające serce mogą stanowić wsparcie dla zdrowia serca osób starszych. Jednak ważne jest zrozumienie, że same preparaty nie są wystarczające i nie zastąpią zdrowego stylu życia. Kluczowym elementem jest wprowadzenie zrównoważonego stylu życia, który obejmuje odpowiednią dietę, regularną aktywność fizyczną, odpowiedni sen, redukcję stresu oraz unikanie palenia tytoniu i spożywania alkoholu w nadmiernych ilościach. Umiarkowane spożycie alkoholu przez niektórych badaczy jest uważane za korzystne dla zdrowia serca, ponieważ może przyczynić się do podwyższenia poziomu lipoproteiny o wysokiej gęstości (HDL), znanego również jako “dobry cholesterol”, ale najnowsze badania twierdzą, że bezpieczną, tygodniową dawką alkoholu jest równe zero. Czym wzmocnić serce w inny sposób u seniorów? Czy istnieją dobre leki lub suplementy diety na serce [1]?

Czym wzmocnić serce u seniora – zastosowania witamin

Bez dostarczenia odpowiednich składników trudno oczekiwać, że mięsień sercowy będzie pracował prawidłowo. Jedną z grup są zdecydowanie witaminy. Witaminy mają bardzo szerokie działanie, tak więc nic dziwnego, że mogą wzmocnić serce u człowieka. Które witaminy warto wziąć pod uwagę?

• witaminy z grupy B, a zwłaszcza tiamina;
• ryboflawina — pomaga w utrzymaniu prawidłowego metabolizmu żelaza i stanu czerwonych krwinek;
• witamina B5 i B12 – wspierają w prawidłowej produkcji erytrocytów oraz przyczyniają się do utrzymania prawidłowego metabolizmu homocysteiny;
• kwas foliowy — pomaga w prawidłowej syntezie aminokwasów i w prawidłowej produkcji krwi;
• witamina C — wspiera syntezę kolagenu w celu zapewnienia prawidłowego funkcjonowania m.in. naczyń krwionośnych;
• witamina D — korzystnie wpływa na prawidłowe funkcjonowanie mięśni;
• witamina E — wraz z witaminą C i ryboflawiną pomagają w ochronie komórek przed stresem oksydacyjnym [1,2].

Głog na serce dla seniora – czy jest dobry?

Głóg to znana już od czasów starożytnych roślina wykazująca liczne właściwości prozdrowotne i lecznicze. Czy głóg jest dobry na serce dla seniorów? Zarówno owoce, liście oraz kwiaty głogu wykazują korzystne działanie na układ sercowo – naczyniowy. Zdrowotne działanie głogu wynika w zawartych w nim związkom bioaktywnym. Głównie są to glikozydy. Substancje te pomagają sercu wydajniej pracować. Zawarte w głogu flawonoidy i procyjanidyny sprawiają, że serce staje się mocniejsze, ale jednocześnie zmniejszają częstotliwość skurczów. Z tego powodu głóg jest polecany szczególnie osobom cierpiącym na nadciśnienie [1,2].

Jakie są dostępne preparaty wzmacniające serce dla osób starszych?

Wiele jest suplementów diety na wzmocnienie serca, które warto stosować, oczywiście w zestawieniu z wartościową dietą. Preparaty te dostępne są w postaci tabletek (Molekin Cardio, Asparaginian CardioDuo), kapsułek (Doppelherz Aktiv Na serce EPA + DHA), lub płynów (ApiCard, Biovital Zdrowie Plus, Cardiamid z kofeiną, Doppelherz Energovital Tonik K). Z racji dużej dostępności form, każdy dobierze coś dla siebie, a poniżej przedstawiamy krótki opis preparatów.

ApiCard, płyn doustny

O produkcie

• preparat zawiera mleczko pszczele, miód oraz wyciąg z głogu;
• zalecana dawka dla osoby dorosłej to 1 łyżka stołowa 2 razy dziennie;
• produkt zawiera składniki naturalne. Powstające w czasie przechowywania osad i zmętnienie nie stanowią wady wyrobu.

Biovital Zdrowie Plus, płyn

O produkcie

• skład produkty został opracowany dla diabetyków;
• gęsty ekstrakt z owoców głogu wspiera ukrwienie i odżywianie organizmu;
• witamina C i E wspomagają ochronę komórek organizmu przed działaniem wolnych rodników;
• zalecane spożycie to 30 ml (2 łyżki stołowe) dziennie.

Cardiamid z kofeiną, krople doustne

O produkcie

• suplement diety zawierający w swoim składzie kofeinę, witaminę B6 oraz naturalne wyciągi roślinne z owoców głogu, korzenia żeń-szenia i nasion guarany;
• produkt zawiera składniki naturalnego pochodzenia, które mogą być przyczyną pojawienia się opalizacji i osadu;
• zalecana dawka to 2 ml płynu (40 kropli) 2 razy dziennie;
• dostępne również tabletki;
• nie zaleca się stosowania u osób z nadciśnieniem tętniczym.

Doppelherz Energovital Tonik K, płyn doustny

O produkcie

• preparat zawiera 17% obj. alkoholu;
• dawka leku (20 ml) zawiera 2,8 g alkoholu, co odpowiada 70 ml piwa (5% obj.) lub 30 ml wina (12 % obj.);
• należy stosować doustnie po 20 ml 3-4 razy na dobę, podczas posiłków i przed snem;
• za jego działanie odpowiadają tradycyjnie stosowanie zioła: głóg, melisa, rozmaryn i kozłek lekarski. 

Doppelherz Aktiv Na serce EPA + DHA, kapsułki

O produkcie

• preparat nie zawiera glukozy ani glutenu;
• zawiera kwasy tłuszczowe omega-3 (EPA i DHA), które wspierają funkcjonowanie serca;
• zalecana dawka to 1 kapsułka dziennie, najlepiej przed spożyciem posiłku;
• dla ułatwienia połykania, kapsułkę można spożyć z łyżką jogurtu.

Asparaginian CardioDuo, tabletki

O produkcie

• preparat magnezowo-potasowy, przeznaczony dla osób dorosłych;
• wzbogacony o wyciąg z głogu, żelazo, witaminę C, witaminę E i 8 witamin z grupy B;
• zalecana dawka to 1 tabletka 2 razy dziennie.

Molekin Cardio, tabletki

O produkcie

• preparat zawiera witaminę D, która pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu układu odpornościowego oraz w prawidłowej pracy mięśni, w tym mięśnia sercowego;
• wyciąg z owoców głogu wspomaga pracę serca i krążenie krwi;
• zalecana dawka to 1 dawka 1 raz dziennie.

Podsumowanie

Wzmocnienie serca naturalnymi metodami jest kluczowe dla utrzymania prawidłowego funkcjonowania układu sercowo-naczyniowego. W niektórych przypadkach regularna aktywność fizyczna, redukcja stresu czy zmiany w nawykach żywieniowych mogą prowadzić do długotrwałej poprawy zarówno zdrowia serca, jak i ogólnego samopoczucia. Jak wzmocnić serce w takich przypadkach? Często z pomocą przychodzą preparaty wzmacniające serce, jednak należy postępować z nimi ostrożnie, szczególnie w przypadku łączenia ich z innymi lekami, ponieważ może dochodzić do wystąpienia niebezpiecznych dla zdrowia i życia interakcji lekowych. Zdecydowanie warto wdrożyć produkty spożywcze bogate w witaminy z grupy B, a jeśli to nie pomoże to, można spróbować suplementów z tymi witaminami i głogiem.

Trzeba pamiętać, że preparaty na uspokojenie działają jedynie objawowo, nie wyeliminują przyczyny, a jedynie maskują objawy. W rzeczywistości więc, ich podawanie może przykryć rzeczywisty problem na jaki cierpi dziecko. Pobudzenie, nadmierna ruchliwość czy problemy z koncentracją mogą być chociażby objawem zespołu nadpobudliwości psychoruchowej (ADHD), nadczynności tarczycy czy chorób pasożytniczych. Warto więc w przypadku tych objawów, jeżeli trwają przez dłuższy czas, udać się do lekarza po diagnozę [1].

Jakie składniki może zawierać syrop dla dzieci na uspokojenie?

W dzisiejszym świecie dzieci są narażone na wiele bodźców, w związku z tym są one często nadmiernie pobudzone i trudno je wyciszyć. W aptekach znajduje się wiele syropów dla dzieci, które mogą mieć działanie wyciszające i uspokajające. Mają one w składzie liczne substancje czynne, m.in.:

• koszyczek rumianku – poprawia samopoczucie, wycisza oraz korzystnie wpływa na układ pokarmowy;
• kwiatostan lipy – pomaga utrzymać zdrowy sen i poprawia nastrój;
• owoc róży – wspiera równowagę psychiczną oraz ułatwia zasypianie;
• korzeń kozłka – ma działanie uspokajające, poprawia jakość snu, działa rozkurczowo na mięśnie gładkie i wiatropędne;
• owoc głogu – pomaga w prawidłowym trawieniu, poprawia funkcjonowanie naczyń krwionośnych, obniża ciśnienie krwi, w medycynie ludowej stosowany jest na bezsenność i uspokojenie;
• ziele męczennicy – ma działanie rozkurczowe na mięśnie gładkie, uspokajające, obniżające ciśnienie krwi i obniżające stres;
• szyszki chmielu – mają działanie uspokajające i poprawiające jakość snu w przypadku bezsenności;
• liść melisy – działa uspokajająco i zmniejsza bóle głowy;
• korzeń arcydzięgla – ma działanie przeciwlękowe, uspokajające, antydepresyjne, zmniejszające objawy wyczerpania, antybakteryjne, przeciwpierwotniakowe i przeciwgrzybicze;
• hydroksyzyna – dostępna jest w preparatach na receptę, zmniejsza napięcie nerwowe, niepokój, lęki i działa nasennie [1,2].

Przegląd syropów na uspokojenie dla dzieci bez recepty

W aptekach można spotkać wiele syropów, które wyciszają i uspokajają dzieci. Przy wyborze preparatu, w pierwszej kolejności trzeba zwrócić uwagę na to, od którego roku życia można go bezpiecznie zastosować u dziecka. W drugiej kolejności należy sprawdzić skład, czy dany preparat nie zawiera substancji mogących mieć zły wpływ na dziecko, takich jak np. etanol czy cukier. W razie problemów z wyborem preparatu, warto skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą. Przykładowe preparaty przedstawiono poniżej.

Tulleo dla dzieci, płyn

O produkcie 

• w 10 ml płynu znajduje się 100 mg wyciągu z liści melisy, 100 mg wyciągu z koszyczków rumianku, 100 mg wyciągu z kwiatostanu lipy i 100 mg wyciąg z kwiatów róży stulistnej;
• preparat jest zarejestrowany jako suplement diety, nie wykazuje więc działania leczniczego;
• może być stosowany od 3. roku życia;
• suplement diety pomaga dziecku wyciszyć się i łatwiej zasnąć [4].

Neospasmina, syrop

O produkcie 

• w 100 g syropu zawarte jest 18 g wyciągu płynnego złożonego (1:1) z owocu głogu i korzenia kozłka;
• zawiera nie więcej niż 10% etanolu oraz sacharozę;
• ze względu na zawartość alkoholu nie może być stosowany przez dzieci poniżej 6. roku życia, stosowanie u starszych dzieci należy skonsultować z lekarzem;
• jest głównie zalecany osobom dorosłym, w dawce nie większej niż 40 ml;
• jest to produkt leczniczy, będzie więc miał działanie lecznicze w przeciwieństwie do suplementów diety;
• produkt leczniczy ma działanie uspokajające i ułatwiające zasypianie [5].

Valused, płyn doustny

O produkcie 

• 100 g preparatu zawiera 45 g nalewki z ziela męczennicy, 36 g nalewki z szyszek chmielu i 4,5 g intraktu z korzenia kozłka lekarskiego;
• jest to produkt leczniczy, ma więc udowodnione działanie lecznicze;
• zawiera 55-65 % (v/v) etanolu;
• może być stosowany dopiero powyżej 12. roku życia oraz przez osoby dorosłe;
• preparat działa uspokajająco i ułatwia zasypianie [6].

Melisal forte, syrop

O produkcie 

• 100 g syropu zawiera 10 g wyciągu płynnego złożonego z liścia melisy, kwiatostanu głogu i korzenia arcydzięgla;
• zarejestrowany jako produkt leczniczy, przez co będzie miał działanie lecznicze w przeciwieństwie do suplementów diety;
• zawiera 0,4% etanolu, dlatego nie może być stosowany przez młodsze dzieci;
• może być stosowany od 12. roku życia i przez osoby dorosłe;
• zmniejsza stany napięcia nerwowego i ułatwia zasypianie [7].

Syrop na uspokojenie dla dzieci na receptę

Popularnym syropem na uspokojenie, podawanym dzieciom z przepisu lekarza, jest syrop z hydroksyzyną np. Hydroxyzinum Hasco czy Hydroxyzinum VP. Jest to lek uspokajający, przeciwlękowy i przeciwhistaminowy. Co ważne, nie wpływa on na czynności kory mózgowej, natomiast jego działanie uspokajające jest związane z hamowaniem aktywności ośrodków podkorowych. Syrop z hydroksyzyną stosowany w stanach lękowych łagodzi uczucie zagrożenia, niepokoju i zmniejsza napięcie mięśniowe. Dodatkowo ułatwia zasypianie i zmniejsza ilości nocnych wybudzeń. Ponieważ jest to lek na receptę, jego dawkowanie ustala lekarz. Lek ten nie powinien być stosowany na własną rękę, bez kontroli lekarza.

Czy występują syropy uspokajające dla niemowląt?

Również niemowlęta mogą być niespokojne i pobudzone, najczęściej jest to spowodowane kolkami niemowlęcymi. Syropy stosowane wewnętrznie nie są dla nich raczej polecane i powinny być stosowane jedynie na wyraźne zalecenie lekarza pediatry. Częściej stosowane są preparaty zewnętrzne, w postaci dodatków do kąpieli czy aromaterapii, zawierające np. olejki eteryczne. Należy je jednak stosować z zachowaniem szczególnej ostrożności, a ich użycie skonsultować wcześniej z pediatrą. Ich użycie w niewłaściwy sposób może spowodować więcej niekorzystnych skutków ubocznych, niż przynieść korzyści. 

Podsumowanie 

Bez recepty dostępnych jest wiele syropów na uspokojenie. Niestety duża część z nich zawiera alkohol etylowy, przez co nie może być stosowana przez młodsze dzieci. Przy wyborze preparatu należy zwrócić na to uwagę. Dodatkowo, zawsze warto w pierwszej kolejności szukać produktów leczniczych, a nie suplementów diety. Ważne są również składniki zawarte w syropie. Analizując te trzy kwestie, każdy rodzic jest w stanie znaleźć idealny preparat dla swojej pociechy. 

Kac to nieprzyjemne następstwo nadmiernego spożycia alkoholu, które może znacząco obniżyć Twoją wydajność i samopoczucie. Objawia się osłabieniem, zmęczeniem, pragnieniem, bólem głowy, a często również nadwrażliwością na dźwięki i światło. Niektórym mogą dokuczać także problemy żołądkowo-jelitowe, takie jak nudności, wymioty czy biegunka.

Ale skąd właściwie bierze się kac? Głównym winowajcą jest aldehyd octowy, substancja powstająca w organizmie podczas rozkładu alkoholu etylowego (etanolu) – głównego składnika napojów procentowych. Po spożyciu alkoholu, wątroba przekształca etanol w aldehyd octowy za pomocą enzymu dehydrogenazy alkoholowej (ADH). Aldehyd octowy jest jednak toksyczny dla organizmu, dlatego szybko ulega przekształceniu do mniej szkodliwego kwasu octowego dzięki działaniu kolejnego enzymu – dehydrogenazy aldehydowej (ALDH). Na tym etapie kluczową rolę odgrywa glutation, naturalny kofaktor ALDH, który jest niezbędny do prawidłowego działania tego enzymu. Etanol jest stopniowo unieczynniany, ale tempo tego procesu zależy od wielu czynników, zwłaszcza od ilości spożytego alkoholu [1-3].

Czy witamina C pomaga na kaca?

Uważa się, że niskie spożycie witaminy C wpływa na poziom glutationu, a tym samym na zdolność organizmu do rozkładu aldehydu octowego. To sugeruje, że witamina C może wspomagać walkę z kacem, przyspieszając ten proces i łagodząc jego objawy.

Glutation to peptyd składający się z aminokwasów: glicyny, kwasu glutaminowego oraz cysteiny. Tym samym oprócz przyjmowania witaminy C, warto sięgnąć po produkty bogate w te aminokwasy, takie jak jajka, pestki, płatki owsiane, kasza gryczana czy soczewica [2].

Jaką witaminę C na kaca stosować?

Twój organizm nie jest w stanie samodzielnie wytwarzać witaminy C, dlatego musisz ją dostarczać z zewnątrz. Na rynku dostępnych jest wiele preparatów z witaminą C w różnych formach, takich jak proszek, tabletki musujące czy kapsułki [1]. Jeśli zależy Ci na szybkim działaniu, rozważ preparaty do przyrządzania płynu do picia (jak tabletki musujące), które są szybko przyswajalne. Warto również pomyśleć o preparatach złożonych, które oprócz witaminy C zawierają inne mikroelementy, ponieważ spożycie dużej ilości alkoholu może prowadzić do ich nadmiernej utraty. Poniżej przedstawiamy przykładowe produkty zawierające witaminę C:

Ascorvita, tabletki musujące

O produkcie

• zarejestrowany jako lek, co jest gwarantem jakości i bezpieczeństwa;
• wygodna postać tabletki musującej;
• proste dawkowanie;
• 1 opakowanie zawiera 20 tabletek musujących — wystarcza na 20 dni stosowania;
• produkt nie zawiera cukru, może być stosowany przez diabetyków;
• nie stosować u dzieci poniżej 12. roku życia;
• nie stosować w kamicy nerkowej;
• zawiera aspartam — nie stosować u chorych na fenyloketonurię;
• należy zachować ostrożność, stosując lek w ciąży i w trakcie karmienia piersią;
• lek nie ma wpływu na zdolność prowadzenia pojazdów mechanicznych.

Rutinoscorbin Witamina C Forte, kapsułki o przedłużonym uwalnianiu

O produkcie

• zarejestrowany jako lek, co jest gwarantem jakości i bezpieczeństwa;
• proste dawkowanie;
• dość duża kapsułka do połknięcia;
• nie wolno stosować leku u dzieci poniżej 6. roku życia;
• lek należy stosować ostrożnie u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek;
• pacjenci z  zaburzeniami związanymi z nietolerancją fruktozy, zespołem złego wchłaniania glukozy–galaktozy lub niedoborem sacharazy–izomaltazy, nie powinni przyjmować tego leku;
• nie stwierdzono wpływu leku na zdolność prowadzenia pojazdów mechanicznych;
• należy zachować ostrożność, stosując u kobiet ciężarnych i karmiących piersią.

C-Vitum Long Active, kapsułki o przedłużonym uwalnianiu

O produkcie

• produkt zarejestrowany jako suplement diety. Suplementy diety nie podlegają ścisłej kontroli, jak leki;
• brak informacji dotyczącej przeciwwskazań, działań niepożądanych i interakcji;
• brak informacji o wpływie na zdolność prowadzenia pojazdów;
• brak informacji o stosowaniu przez kobiety ciężarne i karmiące piersią;
• produkt przeznaczony tylko dla dorosłych;
• proste dawkowanie;
• 1 opakowanie zawiera 30 kapsułek;
• nie stosować u osób mających predyspozycje do tworzenia kamieni nerkowych lub chorujących na kamice nerkową.

Ibuvit Witamina C 1000, tabletki wielowarstowe

O produkcie

• produkt zarejestrowany jako suplement diety. Suplementy diety nie podlegają ścisłej kontroli, jak leki;
• w jednej tabletce znajduje się 1000 mg witaminy C;
• zalecana porcja to 1 tabletka na dobę;
• produkt ma postać trójwarstwowych tabletek, które mają zapewnić trójfazowe uwolnienie substancji czynnej (szybkie, normalne oraz opóźnione) i zwiększyć przyswajalność suplementu diety;
• preparat jest zalecany od 12. roku życia.

Olimp Gold-Vit C 1000 Forte, kapsułki

O produkcie

• produkt zarejestrowany jako suplement diety. Suplementy diety nie podlegają ścisłej kontroli, jak leki;
• jedna tabletka zawiera 1000 mg witaminy C;
• w skład preparatu wchodzą także biflawonoidy cytrusowe;
• charakteryzuje się szybkim wchłanianiem i wysoką biodostępnością witaminy C;
• Dostępny w opakowaniach po 30 i 60 tabletek.

Ile witaminy C stosować na kaca?

Zalecane dzienne spożycie witaminy C wynosi od 45 do 100 mg, ale w warunkach niedoboru i wzmożonego zapotrzebowania (tak jak w przypadku spożycia dużych ilości alkoholu) można krótkotrwale zwiększyć tę dawkę do 1000 mg dziennie. Pamiętaj jednak, aby nie przekraczać zalecanych dawek i stosować preparaty zgodnie z wytycznymi producenta. Nadmiar witaminy C może być bowiem szkodliwy i przyczynić się m.in. do powstawania kamieni nerkowych oraz problemów żołądkowo-jelitowych [10,11].

Podsumowanie

Jeśli zmagasz się z kacem, witamina C może być Twoim sprzymierzeńcem, wspomagając rozkład aldehydu octowego i łagodząc objawy. Wybierz odpowiedni preparat, dostosowany do Twoich potrzeb, ale pamiętaj, aby nie przekraczać zalecanych dawek. Stosowanie witaminy C zgodnie z wytycznymi może pomóc Ci szybciej wrócić do formy po przyjęciu.

Odmrożenia są odwracalnymi uszkodzeniami tkanek powstającymi pod wpływem niskiej temperatury. Zatrzymuje ona przepływ krwi w naczyniach krwionośnych, co ma, chociażby wpływ na mięśnie czy skórę. Szybciej do odmrożenia dochodzi, jeżeli jest się zmęczonym, głodnym lub pod wpływem alkoholu. Również wiatr i zwiększona wilgotność (np. przemoczone buty) ma wpływ na szybsze powstawanie odmrożeń [1].

Odmrożenia dzieli się według ich stopnia nasilenia:

• I stopień — występuje uczucie drętwienia, zaczerwienienie, może być obrzęk, powstaje w wyniku czasowych zaburzeń krążenia i ostrego stanu zapalnego;
• II stopień — charakteryzuje go powstawanie pęcherzy zawierających płyn surowiczy (może być z domieszką krwi), mogą pozostać przebarwienia skóry i obrzęki na skórze nawet przez długi czas;
• III stopień — dochodzi do martwicy skóry, czasami nawet głębiej zlokalizowanych tkanek, powstają długo gojące się rany, które po oddzielaniu się martwiczych części goją się przez ziarninowanie;
• IV stopień- podobnie jak III stopień dotyka całych części ciała np. palców czy kości, często nie da się uratować zaatakowanej części ciała [1-3].

Jakie są przyczyny odmrożeń?

Odmrożenia powstają głównie przez następujące czynniki:

• suche, zimne powietrze (nawet mocno ujemne temperatury) są znacznie rzadziej przyczyną odmrożeń niż nawet wyższe temperatury, ale z towarzyszącym silnym wiatrem i dużą wilgocią;
• najbardziej narażone są obwodowe części ciała jak nos, uszy czy palce (zarówno nóg jak i rąk);
• brak ruchu (który wytwarza ciepło) oraz zbyt ciasne i przemoczone obuwie;
• głód i zmęczenie;
• nadużywanie alkoholu lub stosowanie niektórych narkotyków zaburza prawidłowe odczuwanie i reagowanie na zimno;
• wiek (starsi ludzie mają z reguły mniej wydolne krążenie);
• niedokrwistość lub cukrzyca;
• neuropatie obwodowe [1-3].

Jakie są objawy odmrożeń?

Do głównych objawów odmrożeń należą:

• przed faktycznym odmrożeniem organizm wysyła znaki ostrzegawcze w postaci pieczenia i szczypania danej części ciała;
• skóra staje się bolesna i zaczerwieniona, w przypadku poważnych odmrożeń zaczyna robić się blada i dochodzi do zaburzeń czucia;
• jeżeli dojdzie do sinofioletowego zabarwienia skóry, koniecznie trzeba jak najszybciej zadzwonić po pogotowie lub udać się do najbliższego oddziału ratunkowego [1,2].

Profilaktyka, czyli jak uniknąć odmrożeń?

Aby uniknąć odmrożeń, należy pamiętać o następujących wskazówkach:

• należy nosić ciepłą i suchą odzież, która zapewnia właściwą izolację i umożliwia parowanie potu;
• ubierać się na tzw. cebulkę, czyli pod wierzchnie okrycie założyć kilka luźnych warstw ubrań;
• palce rąk i nóg są szczególnie narażone na odmrożenia, dlatego należy nosić grube rękawiczki i skarpety;
• uszy i głowa powinny być chronione (organizm traci tą drogą duże ilości ciepła);
• ruszać się, co poprawi krążenie krwi, w przeciwieństwie do pozycji stojącej;
• posmarować osłonięte części ciała, takie jak twarz tłustym kremem [1-3].

Pierwsza pomoc w przypadku odmrożenia — jak leczyć odmrożenia?

Gdy wystąpi u Ciebie ryzyko odmrożenia, w trakcie działań nie zapomnij o poniższych aspektach:

• jak najszybciej należy przywrócić krążenie krwi w odmrożonej części ciała;
• stopniowo ogrzać odmrożone części ciała np. podczas kąpieli najpierw w temperaturze 25–30°C, a następnie powoli zwiększyć ją aż do 38–40°C;
• po kąpieli można odmrożone miejsca delikatnie potrzeć niewielką ilością 70% alkoholu etylowego do momentu, gdy skóra stanie się różowa;
• w kolejnym etapie powinno się założyć jałowy  opatrunek z grubą warstwą waty;
• jeżeli odmrożenie jest poważne, po udzieleniu pierwszej pomocy pacjent powinien być jak najszybciej przetransportowany do szpitala;
• wskazane jest również spożywanie ciepłych napojów i wodnistych pokarmów przez pacjenta;
• jeżeli chodzi o odmrożenia od II stopnia i  powyżej lekarz najczęściej aplikuje pacjentowi surowicę przeciwtężcową [1-3].

Czym można smarować odmrożenia?

Preparaty na odmrożenia są stosowane, gdy dochodzi do uszkodzenia skóry pod wpływem niskiej temperatury. Właściwe leczenie odmrożeń pozwala zapobiegać powstawaniu trwałych zmian na skórze. Stosowane są głównie maści i kremy regenerujące skórę i zapobiegające powstawaniu zakażenia. Trzeba zaznaczyć, że tego typu preparaty są najskuteczniejsze w przypadku niezbyt poważnych odmrożeń [3].

Jaka jest najlepsza maść na odmrożenia?

W zależności od złożoności odmrożenia czy ryzyka wdania się zakażenia najlepsze będą różne rodzaje maści, czy żeli. Jeżeli występuje ryzyko zakażenia, to warto użyć preparatu z antybiotykiem, takiego jak np. Altabactin. Regenerację z kolei przyspieszają preparaty typu Maść Tranowa czy Urazo Terapia krem z żywokostem.

Altabactin maść na rany, oparzenia i odmrożenia, lek bez recepty

Skład

• 1 g maści zawiera 250 j.m. bacytracyny cynkowej i 5 mg siarczanu neomycyny.

Stosowanie

• Lek należy stosować  2 lub 3 razy dziennie smarując cienką warstwą zmienione chorobowo miejsce na skórze (maksymalnie przez 7 dni).

Wskazania

• Miejscowe leczenia bakteryjnych zakażeń małych powierzchni skóry (niewielkie rany, zakażenie skóry w przebiegu odmrożeń i oparzeń).

O produkcie

• neomycyna ogranicza biosyntezę białka w komórce bakteryjnej, a bacytracyna ma działanie bakteriobójcze;
• nie należy stosować maści na duże powierzchnie skóry czy w ciężkich uszkodzeniach skóry;
• kobiety w ciąży lub karmiące piersią  powinny skonsultować się lekarzem, lub farmaceutą przed zastosowaniem preparatu (neomycyna przenika przez barierę łożyska i może prowadzić do uszkodzenia słuchu u płodu);
• leku nie wolno stosować u dzieci poniżej 12 roku życia ze względu na ryzyko wchłaniania się substancji czynnych do krwi i związanego z tym działania nefrotoksycznego lub ototoksycznego [4].

Maść tranowa Hasco, lek bez recepty

Skład

• 1 g maści zawiera 0,4 g tranu ((Oleum Jecoris Aselli)

Stosowanie

• Osoby dorosłe mogą wcierać maść raz lub 2 razy na dobę na chorobowo zmienioną skórę.

Wskazania

• Preparat ułatwia gojenie w przebiegu np. oparzeń, odleżyn czy odmrożeń.

O produkcie

• nie należy stosować maści na otwarte rany i znacznie uszkodzoną skórę;
• dzieci, kobiety w ciąży lub karmiące piersią powinny skonsultować się z lekarzem przed zastosowaniem leku;
• lek należy chronić od światła (olej może się utleniać pod wpływem światła) [5].

Urazo Terapia, krem z żywokostem, kosmetyk

Skład

• Pełny skład kosmetyku to: Aqua, Paraffinum Liquidum, Glyceryl Stearate, Petrolatum, Glycerin, Propylene Glycol, C12-15 Pareth-2, Cetyl Alcohol, Menthol, Stearic Acid, Symphytum Officinale Root Extract, Parfum, Camphor, Paraffin, Cera Microcristallina, Phenoxyethanol, Palmitic Acid, Ethylhexylglycerin, Triethanolamine, D-Limonene, Linalool. Składnikami aktywnymi preparatu są wyciąg z żywokostu, mentol i kamfora.

Stosowanie

• Kosmetyk należy wmasowywać ok. 2-3 cm kremu 3 razy dziennie.

Wskazania

• pielęgnacja i masaż miejsc po złamaniach kości oraz na skórę po usunięciu opatrunku gipsowego;
• jest pomocny w trakcie rehabilitacji pourazowej i podczas rekonwalescencji po złamaniach kości, oparzeniach czy odmrożeniach.

O produkcie

• może być stosowany już powyżej 3 roku życia;
• przyspiesza regenerację tkanek;
• daje uczucie ulgi i odprężenia;
• nie wolno smarować uszkodzonej skóry;
• brak informacji na temat stosowania u kobiet w ciąży i karmiących;
• zdecydowanie słabsze działanie niż maści będące lekami np. maści tranowej [6].

Czy odmrożenia znikają?

Odmrożenie (oczywiście zależnie od stopnia) znikają z reguły powoli. Najczęściej występujące odmrożenia niższych stopni z reguły znikają  po upływie 2-3 tygodni. Przez ten czas miejsca, w których doszło do odmrożenia, stają się wrażliwe na działanie niskich temperatur. Należy pamiętać, że każde kolejne marznięcie w tych miejscach może łatwiej powodować obrzęki i swędzenie.

Zdecydowanie łatwiej można sobie poradzić ze świeżymi odmrożeniami. A jaką maść można zastosować na stare odmrożenia ? Nie ma specjalnych maści na ten typ zmian skórnych, trzeba stosować te same preparaty, a w razie problemów udać się do dermatologa. Trzeba pamiętać, że odmrożenia wyższych stopni mogą goić się zdecydowanie dłużej, zostawiać blizny, a w przypadku odmrożeń IV stopnia często nie da się uratować zaatakowanej części ciała.

Podsumowanie

Niskie temperatury w połączeniu z dużą wilgotnością i działaniem wiatru mogą prowadzić do powstania odmrożeń. Szczególnie podatne na to są wystające części ciała, takie jak uszy, nos czy palce. Aby im zapobiegać, należy dbać o odpowiedni ubiór oraz zabezpieczyć twarz, chociażby tłustym kremem. Jeżeli dojdzie do odmrożenia, to w zależności od jego stopnia, może być konieczna interwencja lekarska. W mniej groźnych odmrożeniach z reguły wystarczy ogrzanie się, kąpiel i użycie podstawowych maści dostępnych bez recepty, które przyspieszą regenerację skóry.

Kaszel suchy charakteryzuje się brakiem zalegającej wydzieliny w drogach oddechowych. Pacjenci natomiast często uskarżają się na uczucie łaskotania/drapania w okolicach gardła. Kaszel nieproduktywny często rozpoczyna się od chrząkania i delikatnego pokasływania — taki odruch niweluje odczuwany dyskomfort w gardle. Suchy kaszel ma charakter napadowy i nie zależy od pory dnia. Zazwyczaj występuje w pierwszych dniach trwania infekcji [2].

Kodeina na suchy kaszel. Jakie inne leki można stosować?

W celu łagodzenia suchego kaszlu można stosować dwie grupy leków:

• hamujące czynność ośrodka oddechowego — tzw. leki ośrodkowe: kodeina, dekstrometorfan, butamirat;
• hamujące przekazywanie impulsów w zakończeniach nerwowych dróg oddechowych — tzw. leki obwodowe: głównie lewodropropizyna [3,4].

Dlaczego kodeina jest stosowana na suchy kaszel?

Kodeina jest pochodną morfiny o ośrodkowym działaniu przeciwkaszlowym. Hamuje odruch kaszlowy, zmniejszając częstość napadów. Związek ten wykazuje również działanie uspokajające oraz przeciwbólowe — w wyniku licznych przemian metabolicznych w organizmie może być przekształcana do przeciwbólowej morfiny. Maksymalne stężenie kodeiny po podaniu doustnym występuje w ciągu 1-2 godzin od przyjęcia dawki leku. Efekt przeciwkaszlowy utrzymuje się 4-8 godzin. Wskazaniem do jej stosowania jest leczenie nieproduktywnego (bez odkrztuszanej wydzieliny) kaszlu [5].

Kodeina na kaszel — kto może ją stosować?

Tytułowa substancja aktywna nie powinna być stosowana przez:

• dzieci poniżej 12. roku życia;
• kobiety ciężarne i karmiące piersią;
• pacjentów chorych na astmę oskrzelową, mukowiscydozę, chorobę alkoholową;
• pacjentów uzależnionych od opioidów lub przyjmujących jednocześnie inhibitory MAO (rasagilina, selegilina) [5].

Jakie skutki uboczne może powodować kodeina?

Kodeina po przyjęciu doustnym może powodować następujące działania niepożądane:

• bardzo często (u 1 pacjenta na 10): nudności, wymioty, zaparcia, zawroty głowy, sedacja;
• niezbyt często (u 1-10 pacjentów na 1000): świąd, pokrzywka, wysypka, zaburzenia nastroju, zatrzymanie moczu, senność, kołatanie serca, bóle głowy, zmniejszenie łaknienia, nadmierna potliwość i inne [5].

Czy po kodeinie można prowadzić samochód?

Kodeina może powodować upośledzenie sprawności psychofizycznej, dlatego pacjenci przyjmujący leki z tym związkiem aktywnym nie powinni prowadzić pojazdów ani obsługiwać maszyn [5].

Jakie leki z kodeiną można podać na suchy męczący kaszel?

Kodeina w niższych dawkach jest dostępna bez recepty, z kolei preparaty o większej zawartości tej substancji czynnej wymagają przepisu lekarza (składnik złożonych leków przeciwbóólowych). Jest dostępna w formie doustnych tabletek oraz syropów. Kodeina jest często także składnikiem dodatkowym leków przeciwbólowych, gdyż nasila ich działanie.

Tabletki z kodeiną bez recepty

Kodeina może występować jako składnik leków złożonych na kaszel m.in. w formie doustnych tabletek. Są one dostępne bez recepty. Wśród nich wyróżnia się poniższe produkty:

Thiocodin, tabletki

O produkcie

• lek dostępny bez recepty;
• zawiera substancje czynne o potwierdzonej skuteczności terapeutycznej – kodeinę (15 mg) i sulfogwajakol (300 mg);
• nie stosować u dzieci poniżej 12. roku życia;
• nie stosować u kobiet w ciąży oraz u kobiet karmiących piersią;
• lek zawiera kodeinę, w związku z czym należy sprawdzić, czy inne stosowane leki nie zawierają kodeiny, aby uniknąć uzależnienia;
• u osób uprawiających sport lek może powodować pozytywny wynik testów antydopingowych;
• podczas stosowania leku Thiocodin, nie należy prowadzić pojazdów mechanicznych.

Neoazarina, tabletki

O produkcie

• lek dostępny bez recepty;
• w swoim składzie zawiera kodeinę (10 mg) oraz sproszkowane ziele tymianku (316 mg);
• można stosować od 12. roku życia;
• nie należy stosować leku u kobiet w ciąży i karmiących piersią;
• nie stosować dłużej niż 7 dni, ze względu na ryzyko uzależnienia kodeiną;
• lek nasila działanie alkoholu etylowego;
• lek może upośledzać zdolność do prowadzenia pojazdów mechanicznych.

Dobry syrop na kaszel suchy dla dorosłych z kodeiną

Podobnie jak w przypadku tabletek, kodeina występuje również jako jedna z substancji czynnych w syropach przeciwkaszlowych:

Herbapini, syrop

O produkcie

• lek dostępny bez recepty;
• w jego skład wchodzą: wyciąg płynny z pędów sosny zwyczajnej, nalewka z owoców kopru włoskiego odmiany gorzkiej oraz fosforan kodeiny;
• dawka wynosi (424 mg + 64 mg +3 mg)/5 ml;
• ze względu na obecność kodeiny, długotrwałe stosowanie produktu może prowadzić do uzależnienia – dlatego należy go stosować przez maksymalnie 7 dni i nie przekraczać zalecanej dawki;
• można stosować u młodzieży od 12. roku życia;
• preparat zawiera etanol, którego ilość może wpływać na działanie innych leków;
• kobiety w ciąży nie powinny stosować tego preparatu;
• lek jest przeciwwskazany u kobiet karmiących piersią;
• produkt zawiera sacharozę;
• należy unikać stosowania leku przy zaburzeniach dróg żółciowych.

Thiocodin, syrop

O produkcie

• lek dostępny bez recepty;
• zawiera substancje czynne o potwierdzonej skuteczności terapeutycznej – kodeinę i sulfogwajakol;
• dawka wynosi (15 mg + 300 mg)/10 ml;
• podobnie jak inne syropy zawierające kodeinę może być stosowany od 12 roku życia;
• podobnie jak w przypadku innych syropów z tym składnikiem, należy zachować szczególną ostrożność i stosować go ściśle według zaleceń;
• zawiera dodatkowo sulfogwajakol, co ułatwia odkrztuszanie wydzieliny;
• lek ma smak truskawkowy.

Sirupus Pini compositus, syrop

O produkcie

• lek dostępny bez recepty;
• również jak Thiocodin i Herbapini zawiera kodeinę i może być używany od 12 roku życia;
• zawiera także dodatkowe ekstrakty roślinne pomocne w przypadku nieżytów górnych dróg oddechowych;
• lek ma identyczny skład co syrop Herbapini, o bardzo zbliżonej dawce;
• Sirupus Pini Compositus będzie miał bardzo podobne środki ostrożności oraz przeciwwskazania co opisane powyżej syropy z kodeiną.

Czy kodeina jest szkodliwa?

Kodeina, będąca opioidem, może — ale nie musi — być szkodliwa, podobnie jak inne substancje opioidowe. W przypadku stosowania kodeiny mogą występować działania niepożądane, takie jak senność, zaparcia, nudności, wymioty i zmniejszenie oddychania. Istnieje również ryzyko uzależnienia fizycznego i psychicznego przy długotrwałym stosowaniu. Kodeina może być także niebezpieczna w przypadku nieodpowiedniego dawkowania lub stosowania w połączeniu z innymi substancjami, takimi jak alkohol czy środki uspokajające.

Ważne jest, aby zawsze stosować kodeinę zgodnie z zaleceniami lekarza i unikanie jej nadużywania. Jeśli masz jakiekolwiek obawy lub pytania dotyczące bezpieczeństwa stosowania kodeiny, zalecam skonsultowanie się z lekarzem lub farmaceutą.

Kto nie powinien stosować kodeiny na suchy kaszel?

Niektóre osoby nie powinny stosować kodeiny z powodu ryzyka wystąpienia szkodliwych skutków ubocznych lub powikłań. Przeciwwskazaniami do stosowania kodeiny są:

• osoby uczulone na kodeinę lub jakikolwiek inny składnik preparatu;
• pacjenci z astmą oskrzelową lub niewydolnością oddechową, ze względu na możliwość nasilenia tych stanów;
• osoby z niedoczynnością tarczycy, ponieważ kodeina może wpływać na funkcjonowanie tarczycy;
• pacjenci z chorobami nerek lub wątroby, ze względu na ryzyko zwiększenia obciążenia tych narządów;
• osoby z mokrym kaszlem, gdyż kodeina działa głównie na suchy kaszel.

W przypadku tych grup pacjentów kodeina może być niebezpieczna lub niewskazana. W celu ustalenia, czy bezpieczne jest stosowanie kodeiny, zawsze należy skonsultować się z lekarzem.

Domowe sposoby na suchy kaszel. Czym się wspomagać?

Suchy kaszel może być uciążliwy, dlatego warto poznać niefarmakologiczne metody, które mogą przynieść ulgę. Oto kilka takich sposobów:

• nawilżanie powietrza – utrzymanie odpowiedniego poziomu wilgotności w pomieszczeniu może złagodzić podrażnienia gardła i zmniejszyć intensywność kaszlu suchego. Można zastosować nawilżacz powietrza lub umieścić miskę z wodą w pobliżu źródła ciepła;
• picie ciepłych płynów – spożywanie ciepłych napojów, takich jak herbata z miodem, może pomóc złagodzić podrażnione gardło i zmniejszyć kaszel suchy. Dodatek miodu może również przynieść ulgę dzięki swoim właściwościom łagodzącym i antybakteryjnym;
• inhalacje parowe – wdychanie pary z gorącej wody może pomóc w nawilżeniu dróg oddechowych i złagodzić kaszel. Można dodać do wody olejki eteryczne o działaniu łagodzącym, takie jak olejek eukaliptusowy lub olejek miętowy;
• mieszanki ziołowe – niektóre ziołowe mieszanki, takie jak herbatki ziołowe z dziurawcem czy szałwią, posiadają właściwości łagodzące i mogą pomóc w łagodzeniu kaszlu suchego. Należy jednak skonsultować się z zielarzem lub farmaceutą, aby wybrać odpowiednią mieszankę.

Warto pamiętać, że niefarmakologiczne metody mogą przynieść ulgę w przypadku łagodnego kaszlu suchego. W przypadku trwającego, uporczywego lub nasilającego się kaszlu zawsze warto skonsultować się z lekarzem.

Podsumowanie

Kodeina to skuteczny lek na suchy, męczący kaszel, jednak jej stosowanie wymaga ostrożności. Lek ten hamuje odruch kaszlowy i łagodzi napady kaszlu, ale nie jest odpowiedni dla dzieci poniżej 12. roku życia, kobiet w ciąży oraz osób z pewnymi schorzeniami. Warto pamiętać o możliwych skutkach ubocznych, takich jak senność czy zaparcia, oraz o ryzyku uzależnienia przy długotrwałym stosowaniu. Jeśli kodeina nie jest wskazana, rozważ inne leki na kaszel lub niefarmakologiczne metody, takie jak nawilżanie powietrza, inhalacje czy ciepłe napoje z miodem. Pamiętaj, aby w razie wątpliwości zawsze skonsultować się z lekarzem.

Bursztyn kojarzy się większości ludzi z piękną biżuterią i ozdobnymi wyrobami. Oko cieszą nie tylko różne kształty i kolory, ale najbardziej inkluzje znajdujące się wewnątrz. We wnętrzu „kamienia” znaleźć można wszystko. Od kawałków roślin, ziarenek piasku i drobnych kamieni, po piękne okazy owadów.

Amber był od wieków ceniony. Już na początku naszej ery (III w.) rozwijały się w Europie warsztaty obróbki sukcynitu. Taką nazwą określa się bursztyn, posiadający dużą zawartość kwasu bursztynowego.

Ten wartościowy „kamień” przyczynił się do utworzenia europejskich szlaków handlowych. Chęć posiadania z niego wyrobów, cechowała nie tylko władców i zamożnych kupców. Również ludzie mniej zamożni chcieli posiadać, choć mały kawałek jantara. Przypisywano mu już wtedy wiele cennych właściwości [1].

Właściwości bursztynu

Dawniej uważano, że amber posiada właściwości magiczne. Tworzono z niego amulety chroniące przed chorobami, złymi duchami i wszelkiemu nieszczęściu, które człowieka mogło spotkać.

W razie choroby, kamienie bursztynowe kładziono w okolice chorego miejsca. Wierzono, że takie działanie przyniesie ulgę. Palono je też, aby odstraszać złe moce i oczyszczać powietrze.

Farmakopea Polska I, opisuje bursztyn jako surowiec, nalewkę, kwas bursztynowy i olej [2]. Badania nad bursztynem potwierdziły, że główną substancją działającą jest kwas bursztynowy i jego sole — sukcyniany.

Co to jest nalewka?

Nalewki (Tincturae) są płynną postacią leków. Otrzymuje się je na drodze wytrawiania różnymi metodami suchych surowców roślinnych. Można też rozpuścić gotowe wyciągi suche. Rozpuszczalnikiem jest z reguły 70% alkohol etylowy. Procentowość alkoholu dobiera się w zależności do właściwości fizykochemicznych poszczególnych surowców, z których nalewka ma być wykonana [4].  Wymagania jakościowe nalewek mających działanie lecznicze, opisuje Farmakopea Polska. Nalewka lecznicza powinna posiadać odpowiednią ilość substancji czynnej oraz właściwe stężenie rozpuszczalnika [5].

Trwałość nalewki

Mimo iż rozpuszczalnikiem jest alkohol etylowy, trwałość nalewek, jest ograniczona. Często wielkocząsteczkowe składniki czynne łączą się ze sobą. W takiej nalewce można zaobserwować wtedy osad na dnie naczynia. Związki czynne, szczególnie te wywierające efekt leczniczy, mogą ulegać adsorpcji na powierzchni osadu. Taka reakcja osłabia działanie nalewki [4].

Nalewka bursztynowa wg przepisu Ojca Klimuszki

1. 50 g nieoszlifowanego bursztynu rozdrobnić delikatnie tak, aby nie spowodować znacznego wzrostu temperatury podczas tej czynności.
2. Zalać 0,5 l spirytusu 95%.
3. Odstawić na 10 dni [6].

Jak działa nalewka bursztynowa?

• Doustne podanie kilku kropli nalewki rozcieńczonej wodą, będzie działało bakteriobójczo w przewodzie pokarmowym. Bursztyn jest naturalnym antybiotykiem (czytaj także: Antybiotyki-9 najczęściej zadawanych pytań).
• Tak podana wspomaga również wydzielanie żółci. Stosowana codziennie w ilości 3 kropli dodanych do wody lub herbaty, wzmocni odporność organizmu. Nalewka bursztynowa działa też uspokajająco (czytaj także: Leki na uspokojenie-bezpieczeństwo stosowania) i obniża ciśnienie krwi (czytaj także: 6 mitów dotyczących nadciśnienia).
• Nalewka działa również bakteriobójczo. Można ją stosować na skórę — pomoże też w szybszym gojeniu ran [6].
• Jej rozgrzewające działanie wykorzystuje się do nacierania klatki piersiowej i pleców podczas przeziębienia, grypy czy zapalenia oskrzeli.
• Stosowana wspomagająco w leczeniu zatok i katarze [7].
• Smarowanie czoła i skroni podczas migreny przynosi to ulgę i przyśpiesza powrót do zdrowia.

Działanie różnych preparatów zawierających bursztyn:

• Wzrost odporności organizmu po długotrwałych chorobach. Takie działanie zapewniają sole kwasu bursztynowego.
• Kwasy poprawiają również sprawność umysłową i koncentrację.
• Jantar działa też przeciwbakteryjnie na bakterie Gram-dodatnie i Gram-ujemnie oraz wykazuje działanie przeciwgrzybicze [3].
• Olejek bursztynowy wcierany w skórę działa przeciwreumatycznie, łagodzi nerwobóle czy bóle mięśni. Przyśpiesza leczenie urazów [7].
• Nieoszlifowany kamień noszony na szyi, przynosi ulgę w chorobach tarczycy i gardła [6].

Ciekawostki historyczne

• 1546 r. Georgius Agricola przeprowadził suchą destylację bursztynu i uzyskał składnik „podobny do soli” o kwaśnym smaku, kalafonię oraz olej bursztynowy
• XVII w. Robert Boyle nazwał po raz pierwszy substancje o kwaśnym smaku kwasem bursztynowym.
• 1728 r. Ephraim Chambers — encyklopedysta pisze: „W czasach epidemii dżumy ci, którzy pracowali przy wydobyciu i obróbce bursztynu w Królewcu — nigdy nie byli zainfekowani”.
• 1858 r. Ludwik Pasteur zwrócił uwagę na lecznicze działanie kwasu bursztynowego.
• 1875 r. N. Lemery również użył określenia kwas bursztynowy, który do tej pory nazywany był sal succini (sól sukcynitowa) lub spirit of amber (duch, energia bursztynu).
• 1877 r. O. Helman lekarz, minerolog, zbadał skład ilościowy kwasu bursztynowego w próbkach bursztynu bałtyckiego.
• 1886 r. noblista Robert Koch — bakteriolog, sprawdził korzystne działanie kwasu bursztynowego na samym sobie.
• Lata 70. XX w. S.S. Sawkiewicz — autorytet w badaniach nad bursztynem stwierdził lecznicze działanie kwasu bursztynowego oraz jego stymulujące działanie na wzrost roślin uprawnych [3].

Nużeniec ludzki (łac. Demodex folliculorum) oraz nużeniec krótki (łac. Demodex brevis) to roztocza, które pasożytują na ludzkiej skórze. Osiągają długość około 0,3 mm. Najczęściej możemy je znaleźć w okolicach brzegów powiek, jednak mogą powodować również zmiany w obrębie gruczołów łojowych. Pomimo że nużeńce są jednymi z najliczniej występujących ektoparazytów na powierzchni ludzkiej skóry, to jednak nie u wszystkich wywołują objawy chorobowe [1,2].

Skąd się bierze nużeniec w oku? Czy jest zaraźliwy?

Mimo tego, że nużeniec towarzyszy nam od długiego czasu, to jednak nadal nie jest to w pełni poznany pasożyt. Uważa się, że najłatwiej się nim zarazić poprzez:

• kontakty międzyludzkie, takie jak całowanie lub przytulanie,
• korzystanie ze wspólnych ręczników,
• współdzielenie kosmetyków do higieny oczu oraz makijażu,
• używanie wspólnej pościeli.

Niektóre badania wskazują, że na dolegliwości spowodowane nużeńcem częściej cierpią osoby, które chorują na trądzik różowaty oraz posiadają deficyty odpornościowe [2,3].

Jak potwierdzić obecność nużeńca?

Oprócz badania wizualnego obecność pasożyta możemy zdiagnozować również za pomocą obrazu mikroskopowego. W tym celu pobiera się od pacjenta kilka rzęs z obu oczu i obserwuje w powiększeniu.

Nużeniec – charakterystyczne objawy

Nużeniec to pasożyt, który wywołuje niejednorodne symptomy choroby. Pacjenci mogą skarżyć się na uczucie ciała obcego w oku, podrażnienia, pieczenia lub kłucie. Chorobie często towarzyszą objawy, które wskazują na zespół suchego oka. Czynnikiem różnicującym będzie stan rzęs. W przypadku obecności nużeńca będą one osłabione oraz z tendencją do wypadania nawet przy lekkim potarciu. Co więcej, brzegi powiek będą pokryte charakterystyczną wydzieliną, która powoduje sklejanie rzęs u podstawy. Podczas obserwacji z bliska będą one wyglądać tak, jakby były pokryte łupieżem [1]. Podobne objawy mogą powodować infekcje bakteryjne. Jednak w ich przypadku wydzielina zwykle rozłożona jest równomiernie na powierzchni włosów. W przypadku nużeńca znajduje się ona głównie u nasady rzęs [2].

Choroby związane z obecnością nużeńców

Wczesna diagnoza oraz poprawna terapia są kluczowe do skutecznego pokonania pasożyta. W takim przypadku choroba nie powinna powodować większych problemów. Jednak nieleczony nużeniec może doprowadzić do wielu poważnych chorób oczu, takich jak:

• zaburzenia funkcjonowania gruczołów Meiboma,
• zapalenie powiek, rogówki lub spojówki,
• gradówka,
• skrzydlik,
• zespół suchego oka [2].

Czego nie lubi nużeniec oczny?

Nużeniec jest problematyczny w eradykacji, gdyż w rzeczywistości nie ma możliwości jego całkowitego wyeliminowania. Według niektórych badaczy jest on traktowany jako nasz komensal. Z tego powodu jedynym sposobem na wyleczenie, jest redukcja jego ilości w obrębie naszych rzęs. Należy tu zaznaczyć, że główne problemy spowodowane są jego nadmierną ilością. W efekcie celem terapeutycznym staje się przywrócenie naturalnego balansu [2].

Pierwszym krokiem powinno być zadbanie o higienę powiek. Jest to istotny etap w trakcie leczenia nużeńca, ale również stanowi prewencyjne działanie przeciwdziałające jego nawrotowi. Do mycia powiek zaleca się stosowanie szamponów i mydeł dla dzieci ze względu na mniejsze ryzyko podrażnienia oczu [4,5]. Kolejną czynnością, na jakiej należy się skupić to zadbanie o prawidłową kondycję gruczołów wydzielniczych skóry powiek. Nadmierna ilość wydzielanego śluzu przez nużeńce może zablokować ujścia gruczołów Meiboma. Z tego względu stosowanie kompresów cieplnych na oczy (Posiforlid) pozwala na rozbicie nadmiernej i zastygłej wydzieliny, a w efekcie ich udrożnienie [6].

Jak leczyć nużeńca w oczach?

Następny etap walki z nużeńcem to zastosowanie przeznaczonych do tego substancji aktywnych. Co ciekawe, nużeniec jest odporny na środki takie jak erytromycyna, 10% jodopowidon lub 75% alkohol etylowy. Niektóre badania wykazały podatność roztocza na olejek kminkowy, szałwiowy, z kopru ogrodowego, czy mięty pieprzowej [2].

Jako ciekawostkę można potraktować terapię z zastosowaniem żelu z pilokarpiny. To substancja stosowana do leczenia jaskry. Związek wywołuje efekt parasympatykomimetyczny. Po kontakcie związku z nużeńcem następuje porażenie układu oddechowego i motorycznego pasożyta. W badaniach pojawiają się również wzmianki o zastosowaniu metronidazolu bądź iwermektyny. Nie są to jednak terapie stosowane na co dzień [5].

Aktualnie nużeniec jest najczęściej zwalczany przy użyciu preparatów z olejku z drzewa herbacianego. Oprócz różnych substancji chemicznych w nim zawartych największe znaczenie posiada terpinen-4-ol. W terapii stosujemy rozcieńczone roztwory. Zwykle używa się stężenia od 5% do 50%. 5% olejek może być z powodzeniem stosowany na powieki 2 razy dziennie w formie nasączonych płatków do przecierania powiek. Natomiast olejek 50% używa się najczęściej jedynie w specjalistycznych gabinetach w formie peelingów. Pozytywne efekty terapeutyczne zaobserwowane również po zastosowaniu preparatu złożonego z miodu Manuka wraz z cyklodekstrynowym kompleksem metyloglioksalu [2].

Co kupisz w aptece na nużeńca?

W aptece możemy znaleźć różne postacie preparatów przeznaczonych do walki z nużeńcem:

• chusteczki nasączone płynem
  • Blephademodex (terpinen-4-ol, kwas hialuronowy),
  • Demoxoft Clean (D-pantenol, gliceryna, kwas hialuronowy, kwas mlekowy, ekstrakt z liści aloesu),
  • Softeye Blepha (terpinen-4-ol, kwas hialuronowy),
  • Blephaclean,
  • HexaClean,
• płyny
  • Demoxoft Płyn (D-pantenol, gliceryna, kwas hialuronowy, kwas mlekowy, ekstrakt z liści aloesu),
  • Blephasol,
• żele
  • Demoxoft Plus Lipożel (D-pantenol, gliceryna, kwas hialuronowy, ekstrakt z liści aloesu, olejek z lawendy, terpinen-4-ol).

Analizując skład, do leczenia nużeńca najlepsze będą preparaty, takie jak: Blephademodex, Softeye Blepha oraz seria Demoxoft płyn, wraz z lipożelem. Płyn Blephasol oraz chusteczki Blephaclean i HexaClean można stosować do codziennej higieny brzegów powiek.

Skuteczną terapię może zapewnić zastosowanie płynu oraz żelu Demoxoft. Leczenie powinno trwać przynajmniej 6 tygodni. Po umyciu twarzy i oczu należy nasączyć płatek kosmetyczny płynem i dokładnie przemyć górną i dolną powiekę od zewnątrz do wewnątrz. Ze względów higienicznych do każdego oka używajmy nowego płatka. Tę czynność wykonujemy rano i wieczorem. Dodatkowo na noc należy nanieść i wmasować cienką warstwę lipożelu na górną powiekę — możliwie jak najbliżej rzęs.

Jakie są domowe sposoby na nużeńca w oku?

Oto kilka ogólnych zaleceń dotyczących postępowania w przypadku nużeńca w oku:

1. Nie próbuj samodzielnie usuwać nużeńca: Nie próbuj usuwać nużeńca z oka samodzielnie, ponieważ to może prowadzić do uszkodzenia oka.
2. Unikaj pocierania oka: Staraj się nie pocierać ani nie drapać oka, ponieważ może to powodować podrażnienie i uszkodzenie powierzchni oka.
3. Zakryj oko: Możesz zakryć oko przy użyciu opatrunku lub czystego materiału, aby chronić je przed czynnikami zewnętrznymi.
4. Unikaj substancji drażniących: Unikaj używania kosmetyków lub środków chemicznych w okolicy oka, które mogą zwiększać podrażnienie.
5. Natychmiastowa pomoc medyczna: Skonsultuj się z lekarzem okulistą lub udaj się na pogotowie, aby uzyskać profesjonalną pomoc. Lekarz przeprowadzi odpowiednie badania i postanowi, jak najlepiej postępować w danej sytuacji.

Podsumowanie

Nużeniec ma tendencję do odnawiania się. Po skutecznej terapii pamiętajmy o codziennej higienie brzegów powiek. W celu przeciwdziałania nadmiernemu namnażaniu się pasożyta zaleca się stosowanie specjalistycznych płynów do higieny powiek 1 do 2 razy w tygodniu. Dobrym rozwiązaniem będzie również wymiana pościeli na antyroztoczową. Powinniśmy ją prać w temperaturze około 90°C, co pozwala na zabicie nużeńca.

Trokserutyna (Troxerutinum) to substancja czynna należąca do grupy bioflawonoidów, wykazująca korzystny wpływ na naczynia krwionośne. Najczęściej stosowana jest w leczeniu obrzęków, żylaków oraz innych problemów związanych z niewydolnością żylną. Można ją spotkać w postaci kapsułek twardych, kapsułek miękkich, żeli do stosowania na skórę oraz kropli do oczu¹²³⁴⁵.

Standardowe dawki trokserutyny

• Kapsułki twarde: najczęściej zawierają 200 mg lub 300 mg trokserutyny w jednej kapsułce¹²⁶.
• Kapsułki miękkie: typowo 200 mg trokserutyny w jednej kapsułce³.
• Żele: 20 mg trokserutyny w 1 g żelu⁷⁴⁵.
• Krople doustne: np. 4,7 mg trokserutyny w 1 ml⁸.
• Krople do oczu: 50 mg trokserutyny w 1 ml roztworu⁹.

Przedawkowanie to sytuacja, w której pacjent przyjął większą ilość substancji niż zalecana w ulotce lub przez lekarza. Może ono wynikać z pomyłki, niewłaściwego stosowania lub celowego działania.

Objawy przedawkowania trokserutyny – co może się wydarzyć?

W przypadku trokserutyny stosowanej samodzielnie (np. w kapsułkach, żelach czy kroplach do oczu), nie opisano konkretnych przypadków przedawkowania u ludzi. Oznacza to, że nawet przy przyjęciu większej ilości niż zalecana, objawy toksyczności występują bardzo rzadko lub wcale^{14101115131617}.

Wyjątkiem są preparaty złożone, gdzie trokserutyna występuje razem z innymi substancjami, np. glikozydami nasercowymi, escyną czy alkoholem etylowym. W takich przypadkach objawy przedawkowania mogą pochodzić od tych dodatkowych składników¹⁸.

Najczęstsze objawy przedawkowania (dla preparatów złożonych)

• Ze strony układu krążenia: zaburzenia rytmu serca (arytmia)¹⁸.
• Ze strony przewodu pokarmowego: nudności, wymioty, biegunka¹⁸.
• Ze strony układu nerwowego: ból głowy, senność, zaburzenia widzenia¹⁸.

Dla preparatów jednoskładnikowych (tylko trokserutyna) nie zgłaszano charakterystycznych objawów przedawkowania. W praktyce, nawet w przypadku przyjęcia większej dawki, zaleca się obserwację i leczenie objawowe^10111213.

Co robić w przypadku przedawkowania trokserutyny?

Jeśli dojdzie do przyjęcia zbyt dużej ilości trokserutyny, postępowanie zależy od rodzaju produktu i obecności innych substancji czynnych:

• Preparaty doustne (kapsułki, krople): zaleca się wywołanie wymiotów lub płukanie żołądka oraz leczenie objawowe¹⁰¹¹¹².
• Preparaty złożone (np. z glikozydami nasercowymi, escyną): należy zwrócić uwagę na objawy pochodzące od innych składników i postępować zgodnie z zaleceniami dla danego preparatu. W razie zatrucia glikozydami nasercowymi konieczne jest przywrócenie równowagi wodno-elektrolitowej i uzupełnienie niedoboru magnezu. W ciężkich przypadkach stosuje się wspomaganie oddechowo-krążeniowe, podanie tlenu i atropiny¹⁸.
• Preparaty do stosowania miejscowego (żele): nie opisano przypadków przedawkowania. Produkt przeznaczony jest do stosowania zewnętrznego¹⁹.
• Krople do oczu: brak doniesień o przedawkowaniu, nie jest znane specyficzne postępowanie¹⁵.

W przypadku dużego przedawkowania preparatów złożonych, zaleca się także podanie dużej ilości wody lub mleka oraz zastosowanie węgla aktywowanego¹³.

Przedawkowanie trokserutyny – objawy, postępowanie i hospitalizacja (tabela)

Trokserutyna – bezpieczeństwo stosowania

Trokserutyna, stosowana zgodnie z zaleceniami, charakteryzuje się wysokim profilem bezpieczeństwa. Dotychczasowe dane wskazują, że nawet w przypadku przyjęcia większej ilości substancji, ryzyko wystąpienia poważnych objawów toksycznych jest bardzo niskie. Należy jednak zachować ostrożność w przypadku preparatów złożonych, gdzie obecność innych składników (np. glikozydów nasercowych, alkoholu, escyny) może powodować dodatkowe działania niepożądane i wymagać specjalistycznego postępowania¹⁸¹³.

W przypadku jakichkolwiek wątpliwości lub pojawienia się objawów niepożądanych po zastosowaniu większej dawki trokserutyny, warto skontaktować się z lekarzem.

Trokserutyna – bezpieczna substancja, ale zachowaj ostrożność przy preparatach złożonych

Przedawkowanie trokserutyny jest zjawiskiem bardzo rzadkim, a objawy toksyczności po samodzielnej substancji nie zostały opisane w literaturze medycznej. W przypadku preparatów złożonych mogą pojawić się objawy związane z innymi składnikami, dlatego tak ważne jest czytanie ulotki i stosowanie się do zaleceń lekarza. W większości przypadków leczenie polega na łagodzeniu objawów i usuwaniu substancji z organizmu. Hospitalizacja jest konieczna tylko w ciężkich przypadkach, zwłaszcza gdy dojdzie do zaburzeń krążenia czy arytmii. Trokserutyna pozostaje substancją bezpieczną, gdy jest stosowana zgodnie z przeznaczeniem.

Podawanie leków dzieciom wymaga szczególnej ostrożności, ponieważ ich organizm różni się od organizmu osoby dorosłej nie tylko pod względem masy ciała, ale także sposobu wchłaniania, rozkładu i wydalania substancji leczniczych¹². U dzieci niektóre leki mogą działać inaczej, a ryzyko wystąpienia działań niepożądanych lub przedawkowania bywa większe. Dlatego przed zastosowaniem jakiejkolwiek substancji czynnej u najmłodszych należy zawsze sprawdzić, czy jest ona bezpieczna i czy w ogóle można ją stosować w tej grupie wiekowej³.

Zakres stosowania trokserutyny u dzieci

Trokserutyna (Troxerutinum) jest stosowana w leczeniu różnych schorzeń, takich jak przewlekła niewydolność żylna, żylaki, obrzęki czy niektóre choroby oczu. Jednak w przypadku dzieci i młodzieży większość dostępnych preparatów zawierających trokserutynę nie jest przeznaczona do stosowania w tej grupie wiekowej lub nie zaleca się ich używania z powodu braku odpowiednich danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności^1243567.

• Doustne krople zawierające trokserutynę (np. w połączeniu z innymi substancjami czynnymi) nie są przeznaczone do stosowania u dzieci i młodzieży¹.
• Preparaty w postaci żelu do stosowania na skórę nie mają określonego bezpieczeństwa stosowania u dzieci. W niektórych przypadkach nie zaleca się ich używania u osób poniżej 18. roku życia²⁶⁷.
• Kapsułki zawierające trokserutynę nie powinny być stosowane u dzieci. Informacje w ulotkach podkreślają, że produkty te są przeznaczone wyłącznie dla dorosłych⁴³⁸.
• Niektóre produkty złożone (np. kapsułki z trokserutyną i wyciągiem z kasztanowca) nie są zalecane dla młodzieży poniżej 18 lat ze względu na brak danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności⁵⁷.

Dawkowanie trokserutyny u dzieci

Nie ma określonych zaleceń dotyczących dawkowania trokserutyny u dzieci, ponieważ produkty te nie są zalecane do stosowania w tej grupie wiekowej. Brak jest także badań, które pozwoliłyby ustalić bezpieczne dawki dla dzieci lub młodzieży^1243567.
Jeśli dawkowanie jest określone, dotyczy wyłącznie dorosłych lub osób powyżej określonego wieku, najczęściej powyżej 18 lat.

Bezpieczeństwo stosowania trokserutyny u dzieci – przeciwwskazania i środki ostrożności

W przypadku trokserutyny wyraźnie podkreśla się, że nie powinna być stosowana u dzieci. Wynika to głównie z braku danych na temat bezpieczeństwa i skuteczności oraz braku odpowiednich badań klinicznych w tej grupie wiekowej¹⁴³⁵⁶⁷. W przypadku niektórych preparatów żelowych stosowanie jest niezalecane nie tylko u dzieci, ale także u młodzieży poniżej 18 lat⁵⁷.
Ponadto, niektóre postacie leków, takie jak żele czy krople doustne, mogą zawierać dodatkowe składniki (np. alkohol, parabeny, glikol propylenowy), które mogą powodować działania niepożądane, szczególnie u dzieci¹²⁷.

• Kapsułki i żele – nie zaleca się stosowania u dzieci i młodzieży ze względu na brak danych klinicznych⁴³⁶⁵⁷.
• Krople doustne zawierające trokserutynę w połączeniu z innymi substancjami również nie są przeznaczone dla dzieci i młodzieży¹.
• Produkty miejscowe (żele, maści) mogą zawierać substancje pomocnicze, które powodują reakcje alergiczne lub podrażnienia skóry, co jest szczególnie istotne u dzieci²⁷.

Trokserutyna – podsumowanie bezpieczeństwa stosowania u dzieci

Sulfogwajakol należy do grupy leków wykrztuśnych, które ułatwiają usuwanie wydzieliny z dróg oddechowych. W organizmie rozkłada się do gwajakolu, który rozrzedza śluz w oskrzelach, zmniejszając jego lepkość i ułatwiając odkrztuszanie¹². Działa również łagodnie odkażająco i wspiera usuwanie nieprzyjemnego smaku oraz zapachu wydzieliny². W niektórych preparatach występuje jako sól potasowa, co łagodzi jego drażniące działanie na błony śluzowe przewodu pokarmowego¹.

Wskazania do stosowania u dorosłych

Sulfogwajakol stosowany jest głównie w leczeniu kaszlu oraz stanów zapalnych górnych dróg oddechowych. W zależności od formy leku i obecności innych substancji czynnych, wskazania mogą się nieco różnić. Poniżej przedstawiono najczęstsze sytuacje, w których wykorzystuje się sulfogwajakol u dorosłych.

• Stany zapalne górnych dróg oddechowych – sulfogwajakol pomaga rozrzedzić i usunąć wydzielinę, ułatwiając oddychanie podczas infekcji takich jak przeziębienie czy zapalenie gardła³⁴.
• Kaszel – szczególnie przy męczącym, suchym kaszlu lub kaszlu z utrudnionym odkrztuszaniem. Sulfogwajakol jest stosowany zarówno w postaci samodzielnej, jak i w połączeniu z innymi składnikami⁵⁶⁷.
• Suchy, uporczywy kaszel bez odkrztuszania wydzieliny – w preparatach złożonych z kodeiną sulfogwajakol wspiera działanie przeciwkaszlowe i wykrztuśne, szczególnie w przypadkach, gdy kaszel jest męczący i nieproduktywny⁶⁷.
• Nieżyt górnych dróg oddechowych – sulfogwajakol może być stosowany w tradycyjnym leczeniu nieżytów dróg oddechowych, pomagając upłynnić i usunąć wydzielinę⁵.

Wskazania do stosowania u dzieci

Nie wszystkie preparaty z sulfogwajakolem mogą być stosowane u dzieci, a wiek, od którego można podać lek, zależy od formy oraz obecności innych składników.

• Syropy jednoskładnikowe (np. z sulfogwajakolem) – mogą być stosowane u dzieci, jednak zawsze należy zwrócić uwagę na ewentualne ograniczenia wiekowe oraz obecność substancji pomocniczych (np. sacharozy, alkoholu, miodu)³⁴.
• Syropy złożone (np. z tymiankiem, pierwiosnkiem, amonu chlorkiem) – również stosowane są w leczeniu kaszlu i stanów zapalnych u dzieci, jednak nie wszystkie nadają się dla najmłodszych. Przykładowo, nie zaleca się stosowania niektórych syropów u dzieci poniżej 4 lat⁸.
• Preparaty z kodeiną – nie są zalecane u dzieci, zwłaszcza z zaburzeniami układu oddechowego lub innymi chorobami przewlekłymi, ze względu na ryzyko działań niepożądanych i powikłań⁹¹⁰.

Specjalne grupy pacjentów

W niektórych przypadkach konieczne jest zachowanie szczególnej ostrożności podczas stosowania preparatów zawierających sulfogwajakol, zwłaszcza w połączeniu z innymi substancjami czynnymi.

• Osoby starsze – przy stosowaniu preparatów z kodeiną należy zachować ostrożność, ponieważ ryzyko działań niepożądanych, zwłaszcza ze strony układu oddechowego, jest większe. Zaleca się stosowanie najmniejszych skutecznych dawek przez możliwie najkrótszy czas¹¹¹².
• Pacjenci z niewydolnością nerek – w przypadku preparatów z kodeiną należy zachować ostrożność, ponieważ może być konieczna modyfikacja dawkowania lub nawet unikanie stosowania leku¹³¹⁴.

Tabela: Zastosowanie sulfogwajakolu w różnych grupach pacjentów

*Zawsze sprawdź ograniczenia wiekowe danego preparatu oraz obecność substancji pomocniczych.
**Nie zaleca się stosowania u dzieci poniżej 4 lat⁸.

Sulfogwajakol jako wsparcie w leczeniu kaszlu i infekcji dróg oddechowych

Sulfogwajakol to substancja, która od lat wykorzystywana jest w łagodzeniu objawów kaszlu oraz stanów zapalnych górnych dróg oddechowych. Dzięki swojemu działaniu wykrztuśnemu, ułatwia usuwanie wydzieliny i wspiera prawidłowe funkcjonowanie układu oddechowego. Jest dostępny w różnych postaciach i połączeniach z innymi składnikami, co pozwala na dobranie odpowiedniej terapii do wieku i indywidualnych potrzeb pacjenta. Warto jednak pamiętać o różnicach w zastosowaniu u dzieci, osób starszych oraz pacjentów z chorobami przewlekłymi, a także o przeciwwskazaniach związanych z obecnością dodatkowych substancji w preparacie.