,

Jak leczyć zakażenie układu moczowego u dziecka?

Data publikacji:

Ostatnia aktualizacja:

Jak leczyć ZUM u dziecka?

ZUM, czyli zakażenie układu moczowego, jest jedną z najbardziej powszechnych dolegliwości u dzieci. Uważa się, że w pierwszym roku życia dotyczy częściej chłopców aniżeli dziewczynek, natomiast w okresie nastoletnim jest z kolei bardziej powszechna wśród młodych kobiet. Jak leczyć ZUM u dziecka?
Jak leczyć ZUM u dziecka?

Jak rozpoznać zakażenie układu moczowego u dziecka?

Rozpoznanie zakażenia układu moczowego u starszych dzieci nie powinno nastręczyć trudności opiekunom. Wśród typowych symptomów wymienia się tzw. objawy dyzuryczne polegające na trudnościach w oddawaniu moczu. Objawom tym mogą towarzyszyć kłucie, pieczenie i świąd, parcie na pęcherz, a także częstomocz. Niekiedy pojawia się także ból brzucha, jak również biegunka, wymioty, krwiomocz oraz stan podgorączkowy.

U niemowląt i małych dzieci objawy zakażenia układu moczowego są często niespecyficzne. Maluch może gorączkować (u wielu dzieci do 2. roku życia to jedyny objaw!), może być niespokojny, a także niechętnie przyjmować pokarm. Warto więc zwracać uwagę na zmiany zapachu, zabarwienia oraz przejrzystości moczu [1,2].

Jak pobrać próbkę moczu u dziecka?

Aby stwierdzić ZUM, niezbędne jest przeprowadzenie badania laboratoryjnego. U dzieci, które kontrolują oddawanie moczu, jest to relatywnie proste. Próbkę zbieramy do jałowego pojemnika, nie zapominając o wcześniejszym umyciu zarówno narządów płciowych, jak i ich okolic wodą z mydłem.

Z kolei w przypadku niemowląt i małych dzieci pobranie próbki moczu może okazać się nieco karkołomnym wyzwaniem. Można oczywiście zastosować dostępne w aptekach samoprzylepne woreczki (naklejane na oczyszczoną i osuszoną skórę okolic intymnych), jednak w praktyce to rozwiązanie nie jest najlepsze. Pamiętajmy o tym, że jeśli uda nam się “złapać” odrobinę moczu do woreczka, nie mamy gwarancji co do tego, czy próbka nie uległa zanieczyszczeniu drobnoustrojami obecnymi na skórze w warunkach fizjologicznych. Poza tym mocz z woreczka może zostać przekazany do badania ogólnego, natomiast nie nadaje się do badania mikrobiologicznego (posiewu).

Jedną z najlepszych metod jest tzw. clean catch, czyli mocz zbierany “na czysto” do jałowego kubeczka. Aby zwiększyć szansę na pobranie próbki, możemy podawać dziecku wodę lub mleko bądź np. wykonywać delikatny masaż okolicy lędźwiowej malucha. Przyda się oczywiście pomoc drugiej osoby, która w odpowiednim momencie pobierze próbkę [2,3].

Zakażenie układu moczowego u dziecka — jak je leczyć?

Zgodnie z zaleceniami Polskiego Towarzystwa Nefrologii Dziecięcej niemowlęta do ukończenia trzeciego miesiąca życia mające ZUM powinny być hospitalizowane. Bakterie, które są przyczyną tej infekcji, mogą bowiem rozprzestrzenić się w organizmie. Aby pozbyć się przyczyny, stosuje się antybiotyki podawane parenteralnie, czyli poza przewodem pokarmowym, np. dożylnie lub domięśniowo.

Dzieci powyżej trzeciego miesiąca życia wymagają hospitalizacji jedynie w przypadku ciężkiego przebiegu zakażenia układu moczowego. Jeśli natomiast ich stan ogólny jest dobry, maluch może pozostać w domu. Leczenie opiera się oczywiście na antybiotykoterapii — leki podaje się doustnie lub pozajelitowo. Niekiedy stosowana bywa tzw. terapia sekwencyjna, która polega na podawaniu antybiotyków parenteralnie, a w kolejnych dniach kuracji doustnie.

Długość terapii jest zależna od lokalizacji zakażenia — w przypadku infekcji górnych dróg moczowych (obejmujących nerki i moczowody) leczenie powinno trwać od 7 do 10 dni (wg niektórych wytycznych nawet do 14 dni). Natomiast w przypadku dolnych dróg moczowych (na które składa się pęcherz moczowy oraz cewka moczowa) terapia wynosi od 3 do 5 dni [1, 2, 3].

Leczenie zakażenia górnych dróg moczowych

Tak jak wspomniałam wcześniej, podstawą leczenia jest terapia antybiotykami (mającymi naturalne odpowiedniki) lub chemioterapeutykami (niemającymi naturalnych odpowiedników i otrzymywanymi syntetycznie). W przypadku zakażenia górnych dróg moczowych są to:

  • cefalosporyny — stosowane doustnie: aksetyl cefuroksymu (Ceroxim) i cefiksym (Cetix) oraz stosowane dożylnie/domięśniowo: cefotaksym (Biotaksym), ceftriakson (Biotrakson), ceftazydym (Biotum) oraz cefuroksym (Biofuroksym, Cefuroxim Kabi);
  • penicyliny — podawana dożylnie/domięśniowo ampicylina (może być stosowana wraz z cefalosporyną III gen. i aminoglikozydem, Ampicillin TZF) lub stosowana zarówno pozajelitowo, jak i doustnie amoksycylina z kwasem klawulanowym (Amoksiklav, Augmentin ES);
  • aminoglikozydy — stosowane w iniekcjach dożylnych lub domięśniowych: amikacyna (Biodacyna) oraz gentamycyna (Gentamicin Krka);
  • fluorochinolony (chemioterapeutyki) – cyprofloksacyna podawana doustnie lub dożylnie (Ciprinol, Cipronex) [1, 2, 3].

Leczenie zakażenia dolnych dróg moczowych

W przypadku zakażenia dolnych dróg moczowych również stosuje się antybiotyki oraz chemioterapeutyki. Wśród leków pierwszego wyboru wymienia się przyjmowane doustnie:

  • furazydynę (chemioterapeutyk) znaną pod nazwą furagina (Dafurag, Furazek, Furaginum Teva);
  • trimetoprim (Urotrim, Trimesan);
  • trimetoprim + sulfametoksazol (Bactrim, Biseptol);

Leki doustne, które stosuje się w terapii drugiego wyboru to:

  • cefalosporyny: cefaklor (Ceclor); aksetyl cefuroksymu (Ceroxim, Zinnat); cefiksym (Cetix);
  • penicyliny: amoksycylina (Amotaks, Ospamox); amoksycylina z kwasem klawulanowym (Amoksiklav ES, Augmentin ES, Auglavin PPH, Hiconcil Combi);
  • fluorochinolony: cyprofloksacyna (Ciprinol, Cipronex) [1, 2, 3].

U niemowląt oraz dzieci, u których stosowane są preparaty doustne, preferuje się antybiotyki oraz chemioterapeutyki w zawiesinie. Przed podaniem dziecku leku w zawiesinie należy każdorazowo wstrząsnąć buteleczką, aby substancja czynna równomiernie rozproszyła się w nośniku. Niektóre preparaty są gotowe do użycia (np. Dafurag), inne mają postać proszku lub granulatu, który należy zawiesić w odpowiedniej ilości wody (np. Zinnat, Amotaks). Pamiętajmy o tym, że tego typu leki mają ograniczoną trwałość, najczęściej od 10 do 14 dni po dodaniu wody [4,5].

Bardzo ważny jest również sposób przechowywania preparatu. Niektóre antybiotyki w zawiesinie należy przechowywać w lodówce w temp. 2-8 st. C (np. Augmentin ES), inne zaś można pozostawić w temperaturze pokojowej (zwykle nie wyższej niż 25 st. C). Informacja na ten temat jest zamieszczona w ulotce, a także dosyć często na opakowaniu leku [4,5].

Bibliografia

  1. Żurowska, Aleksandra, et al. "Zalecenia Polskiego Towarzystwa Nefrologii Dziecięcej (PTNFD) dotyczące postępowania z dzieckiem z zakażeniem układu moczowego." Forum Medycyny Rodzinnej. Vol. 10. No. 4. 2016.
  2. Zalecenia Polskiego Towarzystwa Nefrologii Dziecięcej (PTNFD) dotyczące postępowania z dzieckiem z zakażeniem układu moczowego (2021).
  3. Tkaczyk M., Zakażenia układu moczowego u dzieci w POZ – zastosowanie antybiotyków i chemioterapeutyków, Pediatria po dyplomie (2018).
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Dafurag
  5. Charakterystyka Produktu Leczniczego Augmentin ES

Powiązane produkty

  • DaFurag Max, tabletki, 100 mg
    Lek bez recepty
    tabletki100 mg

Omawiane substancje

  • Amikacyna

    Amikacyna to antybiotyk stosowany w leczeniu zakażeń bakteryjnych. Substancja ta działa na wiele rodzajów bakterii, w tym na te oporne na inne antybiotyki.
    Substancje Syntetyczne i Biologiczne
  • Amoksycylina

    Amoksycylina jest antybiotykiem stosowanym w leczeniu infekcji bakteryjnych. Jest skuteczna w zwalczaniu wielu rodzajów bakterii, w tym tych wywołujących zapalenie gardła, oskrzeli, ucha, zatok i dróg moczowych.
    Substancje Syntetyczne i Biologiczne
  • Cefiksym

    Cefiksym to antybiotyk z grupy cefalosporyn. Cefiksym jest stosowany w leczeniu zakażeń bakteryjnych układu moczowego, dróg oddechowych i skóry.
    Substancje Syntetyczne i Biologiczne
  • Ceftazydym

    Ceftazydym jest antybiotykiem stosowanym w leczeniu zakażeń bakteryjnych. Substancja ta działa na wiele rodzajów bakterii, w tym na te oporne na inne antybiotyki.
    Substancje Syntetyczne i Biologiczne
  • Ceftriakson

    Ceftriakson to antybiotyk stosowany w leczeniu zakażeń bakteryjnych. Substancja ta działa na wiele rodzajów bakterii, w tym na te oporne na inne antybiotyki.
    Substancje Syntetyczne i Biologiczne
  • Cefuroksym

    Cefuroksym jest antybiotykiem należącym do grupy cefalosporyn drugiej generacji. Jest stosowany w leczeniu zakażeń bakteryjnych.
    Substancje Syntetyczne i Biologiczne
  • Cyprofloksacyna

    Cyprofloksacyna to substancja lecznicza z grupy fluorochinolonów, stosowana w leczeniu zakażeń bakteryjnych. Działa bakteriobójczo poprzez hamowanie replikacji DNA bakterii.
    Substancje Syntetyczne i Biologiczne
  • Furazydyna

    Furazydyna to substancja lecznicza stosowana w leczeniu zakażeń bakteryjnych, zwłaszcza układu moczowego i przewodu pokarmowego. Jest skuteczna przeciwko wielu rodzajom bakterii, w tym E. coli, Salmonella i Shigella.
    substancje syntetyczne
  • Gentamycyna

    Gentamycyna jest antybiotykiem stosowanym w leczeniu zakażeń bakteryjnych. Jest skuteczna w zwalczaniu wielu rodzajów bakterii.
    substancje syntetyczne
  • Trimetoprim

    Trimetoprim jest antybiotykiem stosowanym w leczeniu zakażeń bakteryjnych. Substancja ta hamuje syntezę kwasu foliowego, co uniemożliwia rozwój bakterii.
    Substancje Syntetyczne i Biologiczne

Omawiane schorzenia

  • Zakażenia układu moczowo-płciowego

    Zakażenia układu moczowo-płciowego to grupa chorób związanych z infekcją dotykającą organów odpowiedzialnych za produkcję i wydalanie moczu oraz organów płciowych. Mogą powodować ból, gorączkę i trudności w oddawaniu moczu.

Więcej poradników

Wyświetlane poradniki pochodzą z kategorii czytanego artykułu: , .