Co może wywołać zapalenie zatok u dzieci i jakie są jego objawy?

Zapalenie zatok to dość częste schorzenie, które pojawia się u dzieci już od najmłodszych lat. Najczęściej do zapalenia błony śluzowej dochodzi w obrębie zatok przynosowych. Zapalenie zatok zwykle wywoływane jest przez bakterie, jednak mogą powodować je także wirusy lub czynniki alergiczne, które istnieją w środowisku przez cały rok. Najczęstsze objawy zapalenia zatok u dzieci to katar z wodnistą wydzieliną lub zatkaniem, ból w okolicy czoła, który nasila się przy pochylaniu oraz stan podgorączkowy (lub gorączka) i ogólne rozbicie. Objawy zapalenia zatok nie są dość specyficzne i często można pomylić je ze zwykłym przeziębieniem. Z drugiej strony zapalenie zatok bywa efektem długo trwającej i nieleczonej infekcji górnych dróg oddechowych. Jak poradzić sobie z zatkanymi zatokami u dzieci? Które tabletki na zatoki bez recepty będą najlepsze [1]?

Jakie tabletki na zatoki bez recepty będą najlepsze dla dzieci?

Nawet około 10% infekcji górnych dróg oddechowych kończy się bakteryjnym zapaleniem zatok, które najczęściej wymaga terapii antybiotykiem. Jednak sporo z jesiennych chorób manifestuje się bólem zatok i zatkanym nosem, którego przyczyną jest, np. infekcja wirusowa. W tym przypadku antybiotyki są nieskuteczne i lepiej zastosować inne tabletki na zatoki bez recepty. Jaki jest cel tabletek na zatoki dla dzieci? W zależności od zastosowanej substancji chcemy osiągnąć efekt przeciwzapalny i przeciwbólowym oraz obkurczyć przekrwioną śluzówkę, a także zmniejszyć wydzielanie śluzu lub uprościć jego usuwanie. W dalszej części artykułu przedstawiamy i omawiamy najlepsze tabletki na zatoki bez recepty [2].

Pseudoefedryna i ibuprofen

Klasyczne tabletki na zatoki bez recepty, które są często polecane w aptekach, zawierają ibuprofen i pseudoefedrynę (Apselan Plus, Ibuprom Zatoki, Acatar Zatoki, Nurofen Zatoki, Infex Zatoki). Istnieją także tabletki na zatoki bez recepty, które zawierają samą pseudoefedrynę (np. Apselan, Sudafed, Pseudoephedrine Espefa). Ibuprofen działa przeciwzapalnie i przeciwbólowo, dlatego będzie korzystnym wyborem, jeśli dziecko boli głowa i ma gorączkę. Pseudoefedryna dodawana jest jako substancja udrożniająca nos i zatoki. Obkurcza naczynia krwionośne, przez co redukuje wysięk z nosa i zmniejsza obrzęk, co poprawia oddychanie [3].

Ibuprom Zatoki, tabletki powlekane

O produkcie

• lek dostępny bez recepty;
• można stosować u dzieci od 12. roku życia;
• występuje w opakowaniach o różnej wielkości;
• nie zawiera laktozy;
• przeciwwskazany u kobiet w ciąży i karmiących piersią;
• długotrwałe stosowanie może uzależniać.

Infex Zatoki, tabletki powlekane

O produkcie

• lek dostępny bez recepty;
• można stosować u dzieci od 15. roku życia;
• występuje w opakowaniach o różnej wielkości;
• nie zawiera laktozy;
• przeciwwskazany u kobiet w ciąży i karmiących piersią;
• długotrwałe stosowanie może uzależniać;
• tańszy niż lider rynku.

Apselan, tabletki powlekane

O produkcie

• lek dostępny bez recepty;
• do stosowania od 12. roku życia;
• nie zawiera laktozy;
• przeciwwskazany u kobiet w ciąży i karmiących piersią;
• długotrwałe stosowanie może uzależniać.

Jak stosować tabletki na zatoki z pseudoefedryną i ibuprofenem dla dzieci? Według informacji zawartej w ulotce można je podawać dzieciom od 12. roku życia, ale bezpieczna dawka pseudoefedryny, która można podać nawet 6-latkowi to 30 mg jednorazowo. Jeśli chodzi o ibuprofen, to należy kierować się dawkowaniem, które wynosi 10 mg na kilogram masy ciała. Z tego wynika, że takie tabletki można podawać od 6. roku życia dzieciom, które ważą przynajmniej 20 kg (maksymalnie 3 razy na dobę po 1 tabletce) [4].

Czy warto stosować te leki? Ibuprom z pewnością zadziała przeciwzapalnie, a pseudoefedryna doraźnie poprawi oddychanie. Jednak nie można ich stosować przy przewlekłych problemach. Nadużywanie może pogorszyć problemy i spowodować, np. katar z odbicia. Na pseudoefedrynę powinny uważać osoby z chorobami serca (nadciśnienie, tachykardia). Międzynarodowe rekomendacje nie zalecają rutynowego wdrażania pseudoefedryny do leczenia stanów zapalnych zatok o podłożu bakteryjnym u dzieci i dorosłych [1,5].

Tabletki ziołowe na zatoki

Kolejną grupą tabletek na zatoki dla dzieci są tabletki ziołowe na zatoki. Są one bezpieczne do stosowania nawet u osób, które cierpią na choroby sercowo-naczyniowe lub są uczulone na pseudoefedrynę albo ibuprofen. Do klasycznych tabletek ziołowych na zatoki zaliczany Soledum forte, Sinupret, Sinupret extract, RenoPuren Zatoki MAX, Sinulan forte, Sinulan Duo forte, Zatoxin, Sinuspax, Cosinus, Zatogrip forte 12+. Najczęstsze wyciągi ziołowe, które w nich znajdziemy, pochodzą z takich roślin, jak eukaliptus, werbena, dziewanna, goryczka żółta, tymianek, pierwiosnek i bez czarny. Każda z roślin różni się nieco swoim działaniem, ale ich głównym celem jest upłynnienie zalegającej wydzieliny oraz lekkie działanie wykrztuśne, co pomaga pozbyć się złogów, odetkać nos i zredukować obrzęk, ból oraz nadmierny wyciek [6].

Soledum fortekapsułki, 200 mg

Lek dostępny bez recepty

O leku

• stosowany wspomagająco przy zapaleniu zatok oraz w chorobach zapalnych dróg oddechowych;
• jako jedyny na rynku zawiera czysty 1,8-cyneol wyizolowany z olejku eukaliptusowego¹;
• do stosowania powyżej 12. roku życia;
• działa przeciwzapalnie, wykrztuśnie, zmniejsza produkcję śluzu, a jednocześnie działa rozkurczowo na oskrzela, co łagodzi kaszel;
• działa przeciwwirusowo, przeciwbakteryjnie i przeciwgrzybiczo;
• może być stosowany u osób z chorobą wrzodową, astmą i POChP;
• działanie produktu potwierdzone badaniami klinicznymi i laboratoryjnymi.

1. Dane pobrane z rejestru produktów leczniczych: https://rejestry.ezdrowie.gov.pl/rpl/search/public, stan na dzień: 23.05.2025.

 

Wskazania

Wskazaniem do stosowania preparatu jest ostre zapalenie zatok przynosowych i jamy nosowej, ostre zapalenie oskrzeli oraz kaszel mokry.

Skład

Produkt złożony jest z cyneolu.

Dawkowanie

W przypadku ostrych stanów zapalnych podaje się zazwyczaj jedną kapsułkę preparatu Soledum forte 3 razy na dobę. W stanach przewlekłych bądź podczas kontynuacji terapii dawkę zmniejsza się do jednej kapsułki dwa razy dziennie.
Jeśli dolegliwości utrzymują się powyżej 7 dni bądź pojawią się takie objawy jak zaburzenia oddychania, gorączka, ropne lub krwawe odkrztuszanie, należy skonsultować się z lekarzem.

To jest lek. Dla bezpieczeństwa stosuj go zgodnie z ulotką dołączoną do opakowania. Nie przekraczaj maksymalnej dawki leku. W przypadku wątpliwości skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.

Sinupret, tabletki drażowane

O produkcie

• lek dostępny bez recepty;
• zawiera ziołowe składniki stosowane w leczeniu zatok i kataru;
• zawiera laktozę;
• do stosowania od 6. roku życia;
• występuje w opakowaniach o różnej wielkości;
• występuje w wersji o większym stężeniu składników aktywnych (Sinupret extract), co sprawia, że można stosować mniejszą ilość tabletek;
• dostępny w wersji płynnej dla młodszych dzieci;
• bezpieczny do dłuższego stosowania;
• małe, łatwe do połknięcia tabletki.

Zatoxin, tabletki powlekane

O produkcie

• suplement diety;
• w swoim składzie zawiera ekstrakty roślinne m.in. z kwiatu dziewanny, ziela werbeny czy korzenia lukrecji;
• oprócz składników roślinnych na zatoki, zawiera beta-glukany poprawiające odporność;
• nie zawiera laktozy;
• bezpieczny przy dłuższym stosowaniu.

Inne tabletki na zatoki dla dzieci

Pacjenci często kupują preparaty wieloskładnikowe na leczenie zatok, które zawierają paracetamol, pseudoefedrynę i dekstrometorfan (Gripex, Gripex Max, Gripblocker Express, Grypostop). Substancją, która może tutaj działać doraźnie, jest jedynie pseudoefedryna, a paracetamol może zmniejszyć dolegliwości bólowe. Dekstrometorfan nie powinien być stosowany, jeśli dziecko nie cierpi na suchy kaszel, bo to substancja o działaniu przeciwkaszlowym.

Grypostop, tabletki powlekane

O produkcie

• lek dostępny bez recepty;
• paracetamol działa przeciwbólowo na zatoki, a pseudoefedryna odtyka zatkany nos;
• nie stosować, jeśli pacjent nie cierpi na kaszel suchy;
• nie należy stosować przez dłuższy czas;
• występuje w opakowaniach o dwóch wielkościach.

Ostatnia grupa substancji, która wybierana jest przez pacjentów cierpiących na zatkane zatoki to mukolityki, czyli leki, które upłynniają zalegającą wydzielinę i przez to łatwiej ją usunąć. Należą do nich acetylocysteina (ACC, ACC Mini) lub karbocysteina. Badania nie są spójne, co do efektywności tych substancji. Pojedyncze badania wskazują na przydatność obu składników, rozumianą jako szybsze ustępowanie objawów w odczuciu pacjentów, jednak żadne badania o wysokiej jakości nie wskazują zasadności ich stosowania w leczeniu zatok. Natomiast są to bezpieczne leki, które można stosować nawet u dzieci od 2. roku życia. Mogą być przydatne, jeśli zatkany zatokom towarzyszy mokry kaszel. Karbocysteina nie występuje w formie tabletek w dawce odpowiedniej dla dzieci (dostępne jedynie syropy) [7,8].

ACC Mini, tabletki musujące

O produkcie

• lek dostępny bez recepty;
• zawiera laktozę;
• forma tabletek rozpuszczalnych, co ułatwia podanie dzieciom niepotrafiącym połykać tabletek;
• zawiera substancje słodzące;
• smak jeżynowy (dodatek aromatu);
• występuje także w wersji o większym stężeniu substancji czynnej (ACC, ACC Optima).

Zatoki i alergia?

W aptekach znajdziemy też tabletki na zatoki bez recepty, które oprócz pseudoefedryny zawierają substancje przeciwalergiczne, np. tiprolidynę (Acatar Acti-Tabs), loratadynę (Claritine Active) lub cetyryzynę (Cirrus Duo). Co prawda, Są one wskazane do stosowania u dzieci od 12. roku życia, ale czy warto je stosować? Kwestię pseudoefedryny opisaliśmy powyżej, a jeśli chodzi leki przeciwalergiczne – to zależy. Jeśli stan zapalny zatok wywołują czynniki alergiczne, to stosowanie takich leków będzie rozsądne. Jednak tylko doraźnie, gdyż długie stosowanie jest niewskazane ze względu na pseudoefedrynę. Przy braku komponenty alergicznej nie powinniśmy ich stosować [1,5].

Acatar Acti-Tabs, tabletki

O produkcie

• lek dostępny bez recepty;
• zawieraj pseudoefedrynę, która odtyka zatkany nos i tiprolidynę, która działa przeciwalergicznie;
• może powodować senność;
• nie zawiera laktozy;
• przeciwwskazany u kobiet w ciąży i karmiących piersią.

Cirrus Duo, tabletki

O produkcie

• lek dostępny bez recepty;
• zawieraj pseudoefedrynę, która odtyka zatkany nos i cetyryzynę, która działa przeciwalergicznie;
• substancja alergiczna nie powoduje senności;
• zawiera laktozę;
• przeciwwskazany u kobiet w ciąży i karmiących piersią.

Podsumowanie

Jeśli Twoje dziecko zmaga się z problemem zapalenia zatok, tabletki na zatoki mogą pomóc w złagodzeniu objawów, takich jak zatkany nos i ból głowy. Bezpieczne i skuteczne będą tabletki ziołowe, które pomogą zmniejszyć nadmierny wysięk i odetkać zatkany nos Twojego dziecka, a przy tym mogą być stosowane przez dłuższy czas. Natomiast leki bez recepty zawierające pseudoefedrynę i ibuprofen podawaj swojemu dziecku tylko przez kilka dni, ponieważ ich długotrwałe używanie może prowadzić do uzależnienia. Należy także pamiętać, że leki z pseudoefedryną są przeznaczone do stosowania raczej u starszych dzieci. Z kolei leki bez recepty z dodatkiem substancji przeciwalergicznych powinieneś stosować jedynie wtedy, kiedy Twoje dziecko ma stwierdzone alergiczne zapalenie zatok. Zachowaj także ostrożność przy lekach wieloskładnikowych – choć niektóre z nich zawierają substancje wykrztuśne, które mogą pomóc w usunięciu wydzieliny, ich skuteczność nie jest potwierdzona w oficjalnych rekomendacjach.