Eugenol – co to?

Eugenol jest oleistą substancją, słabo rozpuszczalną w wodzie, a dobrze rozpuszczalną w olejach, alkoholach czy kwasie octowym. Jest również znany pod chemicznymi nazwami 4-allilogwajakol, (2-metoksy-4-(2-propyleno)fenol lub 2-metoksy-4-allilofenol. Jest on naturalną substancją, będąca głównym składnikiem olejku goździkowego. Warto rozróżnić eugenol od izoeugenolu, który jest obecny np. w jagodlinie wonnym. Izoeugenol, w odróżnieniu od klasycznego eugenolu, posiada woń miękką i słodką. Dodatkowo, nie wykazuje właściwości terapeu­tycznych eugenolu, ale za to jest stosowany w różnych kompozycjach zapacho­wych [1].

Jaka jest zawartość eugenolu w goździkach?

Eugenol jest głównym składnikiem naturalnego olejku goździkowego, gdzie jego zawartość najczęściej waha się od 78% do nawet 95%. Dodatkowo w olejku goździkowym znajdują się acetyloeugenol (do kilkunastu procent) oraz śladowe ilości innych substancji, takich jak salicylan metylu, wanilina, furfural, alkohol benzylowy, benzoesan metylu czy metanol (w tej ilości nie jest toksyczny dla człowieka) [1,2].

Eugenol – gdzie występuje?

Jest on naturalną substancją, będącą głównym składnikiem olejku goździkowego. Można go znaleźć również w innych roślinach, m.in. bazylii, cynamonie, gałce muszkatołowej czy liściach laurowych [2].

Czy eugenol jest szkodliwy?

Eugenol uważany jest za stosunkowo bezpieczną substancję, jest on z reguły dodawany do kosmetyków, suplementów diety czy produktów spożywczych jedynie w niewielkich ilościach. W przypadku, gdy zostanie on wykorzystany w większych ilościach, szczególnie w czystej postaci, może dojść do podrażnienia skóry czy reakcji alergicznych (wyprysk kontaktowy – wysypka w miejscu zetknięcia eugenolu ze skórą).

Z kolei olejek goździkowy może mieć toksyczny wpływ na wątrobę czy zwiększać ryzyko krwawienia. Wspólny Komitet Ekspertów FAO/WHO ds. Dodatków do Żywności ustalił akceptowane dzienne spożycie (ADI) eugenolu na 2,5 mg/kg masy ciała. Co ważne, przyjęcie dawki ok. 10 ml czystego eugenolu może prowadzić do pobudzenia, utraty przytomności, śpiączki czy uszkodzenie wątroby [1,3].

Eugenol – działanie. Jak wpływa na nasz organizm?

Substancja wykazuje szereg działań terapeu­tycznych, które są opisane w wielu badaniach naukowych. Do najważniejszych działań eugenolu należą:

• przeciwbólowe i znieczulające;
• przeciwzapalne;
• przeciwbakteryjne, przeciwwirusowe i przeciwgrzybicze;
• antyoksydacyjne;
• przeciwnowotworowe [2].

Jakie zastosowanie ma eugenol?

Wymienione powyżej działania eugenolu powodują, że znajduje on szereg zastosowań w branżach farmaceutycznej, kosmetycznej czy spożywczej. Do przykładowych zastosowań należą:

• składnik zapachowy kosmetyków, perfum, past do zębów czy mydeł;
• zapewnia właściwości antyseptyczne produktów (najczęściej kosmetyków);
• dodany do kominka zapachowego oczyszcza powietrze z bakterii i roztoczy;
• w połączeniu z tlenkiem cynku jest używany w stomatologii jako składnik wypełnień zębów czy do redukcji bólu np. po ekstrakcji zęba;
• wdychanie olejku goździkowego, (którego głównym składnikiem jest eugenol) podczas inhalacji wspomaga leczenie infekcji układu oddechowego [2,3].

Czy eugenol pomaga na ból zęba?

Medycyna ludowa od zarania dziejów wskazuje olejek goździkowy (zawierający eugenol) jako remedium na bóle zębów czy stany zapalne jamy ustnej. Eugenol ze względu na swoje właściwości przeciwbólowe i odkażające jest z powodzeniem używany w stomatologii. Znajduje się w preparatach służących do znieczulenia miejscowego i wypełniania kanałów korzeni zębowych oraz ubytków w zębach. Często jest również składnikiem płynów i past do zębów zapobiegających próchnicy i chorobom dziąseł. Wacik nasączony olejkiem goździkowym przyłożony do bolącego zęba, łagodzi ból. Z kolei pędzlowanie jamy ustnej rozcieńczonym olejkiem niweluje stany zapalne i leczy owrzodzenia [2,3].

Jakie preparaty znajdują się w aptece?

Eugenol, płyn do zarabiania past ZnOE, wyrób medyczny

Skład

• Zawiera eugenol

Wskazania

• Wyrób medyczny jest przeznaczony do zarabiania past ZnOE w celu czasowego wypełniania ubytków zębów i wypełniania kanałów korzeniowych.

Stosowanie

• Należy aplikować zgodnie z instrukcją obsługi pasty wypełniającej.

O produkcie

• wyrób należy chronić przed światłem słonecznym;
• opakowanie zawiera 10 g płynu;
• należy przechowywać w miejscu niedostępnym dla dzieci (w temperaturze pokojowej) [4].

Etja olejek goździkowy,  kosmetyk

Skład

• 100% naturalny, pozyskiwany z pąków kwiatowych drzewa goździkowego  olejek goździkowy.

Wskazania

• Naturalny środek odstraszający owady, pomocniczo przy terapii reumatyzmu czy infekcji górnych dróg oddechowych.

Stosowanie

• bezpośrednia aplikacja na bolące zęby (przy pomocą wacika do uszu);
• do inhalacji (kominek zapachowy, dyfuzor, rozpylacz w sprayu);
• dodatek do kąpieli;
• do odstraszania owadów;
• w celu moczenia stóp.

O produkcie

• tylko do użytku zewnętrznego;
• należy unikać kontaktu z oczami;
• preparat został przebadany dermatologicznie [5].

Neuro Terapia Nes Pharma żel z extraktem z goździka korzennego, wyrób medyczny

Skład

• Zawiera ekstrakt z goździka korzennego.

Wskazania

• Leczenie, łagodzenie i zapobieganie dolegliwościom bólowym związanym m.in. z dyskopatią kręgosłupa, chorobą zwyrodnieniową stawów, neuralgią czy przy zespołach bólów pourazowych bez złamań.

Stosowanie

• Należy wcierać żel kilka razy dziennie (pasek ok. 2-3 cm żelu) przez kilka dni.

O produkcie

• nie należy stosować na rany z przerwaniem ciągłości skóry;
• przed użyciem powinno się umyć ręce ciepłą wodą i mydłem;
• należy unikać kontaktu z oczami i błonami śluzowymi;
• wyrób medyczny nie został wyprodukowany z zastosowaniem tkanek pochodzenia zwierzęcego [6].

Podsumowanie

Eugenol jest naturalnym związkiem chemicznym o szerokim spektrum zastosowań. Wykazuje m.in. silne właściwości przeciwbakteryjne i przeciwbólowe, dzięki czemu znalazł zastosowanie m.in. w stomatologii. Dodatkowo jest składnikiem licznych kosmetyków. Należy jednak pamiętać, że jak każda substancja, również i eugenol może powodować działania niepożądane. Najczęściej są to niegroźne alergie i podrażnienia w miejscu aplikacji. Jednakże w przypadku przyjęcia bardzo wysokiej dawki może on okazać się niezwykle niebezpieczny.