Czym jest woskowina w uchu?

Woskowina jest potrzebna w uchu i nie stanowi problemu. Dopiero jej nagromadzenie i powstanie twardych czopów może stanowić pewien dyskomfort. Woskowina występuje w uchu naturalnie. Ma ona chronić ucho przed bakteriami, grzybami, wodą czy kurzem. Ma również za zadanie smarować ucho, zbierać martwy naskórek i wypychać go w kierunku ucha zewnętrznego, gdzie następuje proces jego samooczyszczenia [1]. 

Woskowina w uchu – jakie daje objawy?

Najczęściej zatkane ucho jest spowodowane przez zalegającą w nim woskowinę. Podobne uczucie może także występować przy nadmiarze wody w uchu, (np. wskutek pływania lub prysznica) czy fizycznego uszkodzenia ucha zewnętrznego. Najczęściej pojawia się:

• pogorszenie słuchu, co oczywiście jest odwracalne po wyczyszczeniu uszu;
• ból i swędzenie ucha;
• uczucie pełności w uszach (zatkania);
• ból i zawroty głowy;
• trzaski i szumy uszne;
• jeżeli zatkaniu ucha towarzyszy infekcja może wystąpić również wyciek płynu z ucha i jego zaczerwienienie [2].

Czop woskowinowy – dlaczego się tworzy?

Nadmierna produkcja woskowiny może doprowadzić do jej nagromadzenia w kanale słuchowym. Jest to szczególnie częste u osób noszących aparat słuchowy. Woskowina trudniej wydostaje się z ucha ze względu na umiejscowienie aparatów słuchowych. Może to być także spowodowane przez czyszczenie uszu przy pomocy patyczków higienicznych. Nie usuwają one nadmiaru woskowiny, tylko wręcz przeciwnie, popychają ją w głąb ucha. W efekcie woskowina zbiera się w jednym miejscu, twardniejąc tworzy tzw. czop woskowinowy. Z tego względu korzystanie z patyczków, zatyczek do uszu, słuchawek czy aparatów słuchowych, może uniemożliwiać naturalne wypadnięcie woskowiny i tworzyć czop woskowinowy [1].

Co jeszcze może spowodować zatkanie ucha?

Oprócz nadmiaru woskowiny, może być wiele innych przyczyn zatkanego ucha. Do najważniejszych należą: 

• różnica ciśnień np. podczas lotu samolotem;
• zaciśnięcie przewodu Eustachiusza w przebiegu infekcji lub alergii;
• gromadzący się w uchu płyn, w którym wirus lub bakteria zaczynają się namnażać  – zapalenie ucha środkowego lub wewnętrznego jest niezwykle bolesne i z reguły wymaga antybiotykoterapii;
• ciało obce w uchu (np. kawałek wacika do czyszczenia uszu) – gdy dostanie się głębiej może uszkodzić błonę bębenkową i spowodować nawet utratę słuchu [2].

Jak odetkać zatkane ucho w prosty sposób?

Jeżeli zatkanie ucha nie wynika z powstania czopu woskowego, a jest jedynie efektem np. zmiany ciśnienia w samolocie, to można spróbować kilka prostych i szybkich sposobów jego odetkania, takich jak np.:

• przełykanie śliny – podczas przełykania śliny mięśnie automatycznie pracują, aby otworzyć przewód Eustachiusza, co umożliwia wyrównanie ciśnienia w uchu środkowym, powodując uczucie “kliknięcia”;
• podobny efekt do przełykaniu śliny ma chociażby żucie gumy lub ssanie twardego cukierka;
• podobnie działa ziewanie, nawet pozorne, czyli otworzenie szeroko ust podczas wdechu i wydechu;
• manewr Valsalvy, który polega na głębokim oddechu i jednoczesnym zaciśnięciu palców na nosie przy zamkniętych ustach;
• manewr Toynbee’a polegający na zaciśnięciu nosa palcami podczas połykania;
• do odetkania uszu może prowadzić również gorący prysznic przez co najmniej 5 do 10 minut. (para wodna dostaje się do kanału słuchowego) [1,3].

Jakie są domowe sposoby na zatkane ucho?

W celu odetkania ucha, w tym z zalegającej woskowiny, można użyć niektórych substancji dostępnych w domu lub łatwo dostępnych w aptece czy sklepie. 

• olej np. oliwkowy lub dziecięcy – olej należy lekko podgrzać (ale nie może być gorący) i wlewać ostrożnie do ucha najlepiej leżąc na boku, by miał chwilę na rozpuszczenie złogów (dobrze wykonać wcześniej test oleju na ręce żeby sprawdzić, czy nie będzie podrażniał skóry);
• nadtlenek wodoru czyli woda utleniona – należy łyżkę wody utlenionej rozcieńczyć z pół szklanki ciepłej wody i wlać do ucha analogicznie jak olej powyżej (może być słyszalne delikatne syczenie po wlaniu roztworu do ucha); woda utleniona jest silnym utleniaczem, mogą wystąpić skutki uboczne, takie jak uszkodzenie błony bębenkowej, przewodu słuchowego czy błędnika; warto skonsultować się z lekarzem przed zastosowaniem tej metody;
• olejek z drzewa herbacianego – ok. 10 kropli olejku z drzewa herbacianego należy zmieszać z 20-30g ciepłej oliwy z oliwek lub ciepłą wodą i analogicznie jak w poprzednich sposobach wprowadzić roztwór do uszu; nie należy zakraplać uszu nierozcieńczonym olejkiem, ponieważ może to wywołać silne podrażnienie skóry;
• irygacja (najbezpieczniej jeżeli przeprowadzi ją laryngolog), która w warunkach domowych polega na wstępnym zmiękczeniu zalegającej woskowiny olejem wlanym do ucha, a następnie za pomocą strzykawki (wypełnioną wodą lub mieszanką z solą fizjologiczna o temperaturze pokojowej) w celu wypłukania zalegającej woskowiny;
• najlepiej unikać samodzielnego wykonywania tak zwanego świecowania uszu (konchowania), czyli metody oczyszczania uszu, polegającej na włożeniu do uszu specjalnej, zapalonej świecy, która ma rozpuścić i usunąć zalegający w nich wosk, wraz z pyłami i bakteriami; metodę oferują różnego rodzaju gabinety kosmetyczne lub medycyny naturalnej, ale brak jest dowodów naukowych na skuteczność tej metody.

Wyżej wymienione metody mogą być niebezpieczne dla zdrowia, jeżeli zostaną wykonane przez osoby niemające pojęcia, jak wykonać je prawidłowo, dlatego nie są zalecane do samodzielnego wykonania. Bezpieczniejszą alternatywą są preparaty do czyszczenia uszu dostępne w aptece lub po prostu wizytą u laryngologa [2,3]. 

Jak usunąć korek z ucha – podsumowanie

Istnieje wiele metod domowych, które służą odetkaniu uszu. Jeżeli uszy są zatkane wskutek np. lotu samolotem,  można spróbować przełykania śliny czy ssania cukierków. Jeżeli jednak w uszach zalega czop woskowinowy i trzeba wypłukać nadmiar woskowiny, może to wymagać bardziej złożonych metod. Unikać należy przede wszystkim takich o nieudowodnionym działaniu, jak chociażby świecowanie uszu. Inne, jak płukanie olejem lub wodą utleniona, mogą przynieść zamierzony efekt. Trzeba pamiętać jednak, że wszelkiego rodzaju płukanie ucha samodzielnie w domu może doprowadzić do perforacji błony bębenkowej.  Szczelina, która powstaje może prowadzić na przedostanie się wody do środkowej części ucha, gdy podczas płukania zostanie wygenerowane zbyt duże ciśnienie. Strumień wody może naruszyć błonę. Dlatego warto dwa razy zastanowić się, czy warto to robić samodzielnie w domowych warunkach.