Cukrzyca jest jedną z najczęstszych chorób cywilizacyjnych, na którą w Polsce choruje ponad 3 mln osób, z czego około 25% nie jest tego świadomych. Obecnie przyjmuje się, że ciągły monitoring glikemii (CGM) zwiększa jakość życia, ponieważ umożliwia podejmowanie świadomych decyzji dotyczących leczenia cukrzycy w wyniku bardziej zoptymalizowanej kontroli glikemii.

Czym jest sensor do pomiaru cukru, czyli system CGM?

System CGM to inaczej system ciągłego pomiaru poziomu cukru we krwi. To system, który pozwala na śledzenie poziomu cukru we krwi w czasie rzeczywistym. Jest to zaawansowana technologia stosowana najczęściej przez osoby z cukrzycą, aby lepiej kontrolować glikemię, a co za tym idzie – indywidualnie dostosowywać dawki insuliny zgodnie z bieżącym poziomem cukru. Główne urządzenie systemu CGM to sensor do pomiaru cukru [1,2].

Jak działa sensor do pomiaru cukru i system ostrzegawczy?

O ile hipoglikemia pojawiająca się w nocy w większości przypadków nie obudzi pacjenta, to może go obudzić system. Co istotne, alarm może dotyczyć nie tylko już istniejącej hipoglikemii. Sensor do pomiaru cukru jest w stanie zaalarmować pacjenta nawet wtedy, kiedy glikemia jest jeszcze dobra, ale analiza ostatnich trendów zmian wskazuje, że w perspektywie kolejnych kilkunastu czy kilkudziesięciu minut może się pojawić hipoglikemia [1,2].

To samo dotyczy wzrostu glikemii. W takiej sytuacji również pacjent z pewnym wyprzedzeniem może zostać poinformowany, że jest wyraźna tendencja zwyżkowa, jeżeli chodzi o stężenie glukozy, i ma czas, by się zastanowić, co może być tego przyczyną – pominięcie dawki insuliny czy zbyt mała dawka [1,2].

Czym jest system FGM?

To system do monitorowania glikemii wymagający skanowania sensora (zbliżenia czytnika do sensora). Jest to zatem sposób pomiaru, który wymaga minimalnego, ale  jednak zaangażowania pacjenta (FGM; flash glucose monitoring). I właśnie z tego powodu, że transfer danych z sensora do czytnika w tym przypadku nie odbywa się w sposób automatyczny, nie jest to system CGM. Czasownik „to flash” oznacza „błysnąć”, „mignąć” i faktycznie trzeba błysnąć czytnikiem przed sensorem, żeby możliwy był odczyt glikemii [1,2].

Jak często sensory do pomiaru cukru dokonują pomiaru?

System FGM mierzy glikemię w płynie śródtkankowym 4 razy w ciągu godziny, przez 24 godziny na dobę, ale tak jak wspomniano wyżej — odczyt wartości glukozy następuje dopiero w momencie zbliżenia czytnika do sensora [2].

W przypadku systemu CGM pomiar glukozy odbywa się automatycznie co 5 minut (12 razy w ciągu godziny) przez 24 godziny na dobę. Wyniki pomiarów z sensora są automatycznie przekazywane do czytnika. Transfer danych odbywa się dzięki technologii Bluetooth [2].

Jak założyć sensor do pomiaru cukru?

Jak założyć sensor do pomiaru cukru i czy jest to proste? Sensory typu CGM umieszcza się z reguły w dolnej partii brzucha, w całości aplikując je pod skórę. Zabieg ten jest prosty i stosunkowo mało dyskomfortowy, a do jego wykonania służy specjalne urządzenie. Z zewnątrz, na powierzchni ciała pozostaje plaster z mocowaniem, do którego przyczepia się transmiter.

Jeśli zaś chodzi o sensor typu FGM to jest on umieszczany na ramieniu, nieco powyżej łokcia. Do tego celu również używa się aplikatora, który przyciska się mocno do ciała. Na zewnątrz pozostaje większa część urządzenia, kształtem oraz wielkością przypominająca 5-złotową monetę i zawierająca w sobie także transmiter. Pod skórą ulokowane zostaje niewielkie, elastyczne włókno o długości 5 mm i grubości zaledwie 0,4 mm. W obu przypadkach czynności te można wykonać samodzielnie, bez pomocy innych osób.

Sensory do pomiaru cukru dostępne w Polsce

Na polskim rynku dostępnych jest obecnie pięć systemów do monitorowania poziomu glukozy we krwi, niewymagające nakłuwania opuszki palca:

• FreeStyle Libre (FGM), Abbott;
• Dexcom G6 (CGM-RT), Dexcom;
• Guardian,(CGM-RT), Medtronic;
• Enlite (CGM-RT), Medtronic;
• Eversense (CGM-RT), Ascensia [1].

Refundacja sensorów do pomiaru cukru – jak to wygląda?

Czy sensory do pomiaru cukru podlegają refundacji? Od 1 stycznia 2023 roku częściowej refundacji podlegają wszystkie wyżej wymienione systemy monitorowania glikemii. Najpowszechniejszy ze względu na warunki refundacji jest FGM, którego aktualnie jedynym przedstawicielem jest FreeStyle Libre 2 (FSL2). W ramach refundacji można go przepisać wszystkim chorym na cukrzycę leczonym za pomocą intensywnej insulinoterapii (≥ 3 wstrzyknięć insuliny). Jest to jedyny system, którego refundacja jest możliwa u chorych na cukrzycę typu 2 i jest on najczęściej stosowany w Polsce i na świecie.

Gdzie kupić sensor do pomiaru cukru?

Gdzie kupić sensor do pomiaru cukru? Czy dostanę go w aptece? Zarówno FGM, jak i CGM mogą być przepisane przez szeroki zakres specjalistów, np. chorób wewnętrznych, endokrynologii, diabetologii, medycyny rodzinnej czy ginekologii i położnictwa. Aby kupić sensor pomiaru cukru z refundacją, pacjent musi posiadać ważne zlecenie na zaopatrzenie w wyroby medyczne, które zrealizuje w aptece ogólnodostępnej.

Jaka jest cena sensorów do pomiaru cukru?

Cena sensora do ciągłego pomiaru glikemii mieści się w przedziale od 150 do 250 złotych, co uzależnione jest od konkretnego urządzenia. Należy jednak pamiętać, że akcesoria podlegają częstej wymianie. Jeden czujnik, w zależności od modelu, użytkuje się przez okres od 10 do 14 dni. Jeśli mówimy o koszcie monitoringu glikemii z refundacją, w znacznej większości przypadków poziom odpłatności pacjenta wynosi 30% – NFZ pokrywa 70% kosztów. Wyjątkiem jest poziom odpłatności przy zakupie sensora Freestyle Libre u diabetyków poniżej 18. roku życia — w tej grupie pacjentów odpłatność wynosi 20%. Opcja ta nie jest dostępna dla wszystkich, a jedynie dla wybranej i ściśle określonej grupy pacjentów, których również obejmują limity.

Od 1 stycznia 2024 roku nastąpiło kilka zmian dotyczących kryteriów refundacji systemu ciągłego monitorowania stężenia glukozy FreeStyle Libre 2. Pacjent musi dopłacić (zgodnie z powyższym) 20% lub 30% wartości sensora, którego cena wynosi 255 zł. Oznacza to, że w przypadku 20% dopłaty, koszt sensora dla pacjenta to 51 zł, a przy 30% dopłacie koszt wynosi 76,50 zł. Liczba sensorów objętych refundacją nadal pozostaje ograniczona do 13 sztuk w okresie każdych kolejnych 6 miesięcy.

Podsumowanie

Sensor do pomiaru cukru to nowoczesna technologia, która znacząco poprawia jakość życia osób z cukrzycą, umożliwiając stały monitoring glikemii. W Polsce dostępne są systemy CGM i FGM, które różnią się sposobem działania i częstotliwością pomiarów. Dzięki częściowej refundacji NFZ pacjenci mogą korzystać z tych rozwiązań przy znacznie obniżonych kosztach. Przy wyborze sensora warto zwrócić uwagę na funkcjonalność, miejsce zakładania i cenę, aby dopasować go do swoich potrzeb. Niezależnie od systemu, regularne korzystanie z sensorów pomaga lepiej kontrolować cukrzycę i unikać powikłań.