Co to są elektrolity?

Elektrolit to jony rozpuszczone w wodzie, które są obdarzone ładunkiem elektrycznym. Wyróżniamy jony o ładunku dodatnim (kationy) oraz te o ładunku ujemnym (aniony). Do najbardziej istotnych dla organizmu człowieka kationów należą przede wszystkim: sód, potas, magnez, wapń. Wśród anionów warto zwrócić szczególną uwagę na aniony chlorkowe. Elektrolity są niezbędne, ponieważ pozwalają utrzymać homeostazę, czyli równowagę w organizmie człowieka. Odpowiadają m.in. za:

• przewodzenie impulsów nerwowych;
• prawidłową pracę mózg;
• kurczliwość mięśni;
• pracę mięśnia sercowego;
• regulację przepływu wody między komórkami w organizmie [1].

Co powinny zawierać najlepsze elektrolity dla dorosłych?

Elektrolity w ludzkim organizmie to przede wszystkim związki chloru, magnezu, potas, wapnia i siarki i inne. W organizmie człowieka występują w postaci soli, to znaczy połączone są z innymi substancjami. Najczęściej są to związki wymienione poniżej i to właśnie one powinny być zawarte w elektrolitach do picia dla dorosłych:

• chlorek sodu, czyli składnik kuchennej soli;
• chlorek potasu;
• wodorowęglan wapnia lub sodu;
• siarczki, cytryniany. 

Jakie są rodzaje i przyczyny odwodnienia?

Odwodnienie to zmniejszenie objętości płynu w organizmie. Klinicznie zostało podzielone na 3 rodzaje: izotoniczne, hipotoniczne i hipertoniczne. 

Odwodnienie izotoniczne

W tym przypadku spada poziom płynów w przestrzeni zewnątrzkomórkowej, natomiast w przestrzeni wewnątrzkomórkowej jest on niezmienny. Utracie ulegają zarówno woda jak i elektrolity. Przyczyną mogą być m.in.:

• intensywne wymioty;
• biegunki;
• utrata pełnej krwi w wyniku krwotoku;
• ucieczka płynów ustrojowych do światła przewodu pokarmowego (np. w przypadku niedrożności jelit).

Objawy, jakie towarzyszą odwodnieniu izotonicznemu:

• suchość skóry i zmniejszenie jej elastyczności;
• spadek ciśnienia tętniczego;
• ogólne osłabienie;
• apatia;
• zwolnienie reakcji na bodźce zewnętrzne.

W skrajnych przypadkach może prowadzić do uszkodzenia funkcji nerek, a nawet śpiączki [1,3].

Odwodnienie hipertoniczne

Odwodnienie to wynika z niedostatecznej podaży wody, utraty samej wody, bez elektrolitów lub utraty płynów hipotonicznych. Pozostałe elektrolity powodują wzrost ciśnienia osmotycznego płynu zewnątrzkomórkowego, a w wyniku tego woda przesuwa się z przestrzeni śródkomórkowej do zewnątrzkomórkowej. Do odwodnienia hipertonicznego może dojść w przypadku:

• osób, u których występuje zmniejszone spożycie wody, a więc starszych, które nie odczuwają pragnienia, u niemowląt, nieprzytomnych po urazach, u chorych z zaburzeniami ośrodka pragnienia;
• utraty wody przez płuca u osób hiperwentylowanych;
• podczas utraty hipotonicznego płynu: przez skórę u osób gorączkujących z nadmiernym wydzielaniem potu, w wyniku moczówki prostej, podczas wodnistej biegunki.

W przypadku tego rodzaju odwodnienia dominują przede wszystkim objawy wynikające z odwodnienia komórek układu nerwowego oraz te wynikające z hipowolemii (zmniejszenie objętości płynu w łożysku naczyń):

• uczucie pragnienia, suchość skóry;
• trudności w koncentracji;
• niepokój, splątanie, omamy;
• gorączka pochodzenia mózgowego;
• zwiększenie gęstości moczu [1,3].

Odwodnienie hipotoniczne

Dochodzi do niego najczęściej podczas utraty płynów izotonicznych, wyrównywane piciem napojów hipotonicznych (np. herbaty bez cukru). Obniża się ciśnienie osmotyczne w przestrzeni zewnątrzkomórkowej i płyny przesuwają się do przestrzeni wewnątrzkomórkowej. Dochodzi więc do zwiększonego zatrzymania wolnej wody i hipotonii płynów na zewnątrz komórki. W przebiegu tego odwodnienia nie występuje uczucie pragnienia, ponieważ nie zostaje pobudzony ośrodek pragnienia. Przyczyny odwodnienia hipotonicznego:

• nadmierna utrata sodu przez nerki (w przebiegu niektórych chorób nerek);
• uzupełnianie strat wody płynami bez elektrolitów.

W przypadku tego rodzaju odwodnienia dominują objawy krążeniowe:

• zawroty głowy;
• tachykardia;
• hipotonia ortostatyczna.

Pojawiają się także objawy ze strony Ośrodkowego Układu Nerwowego:

• bóle głowy, nudności, wymioty;
• zaburzenia świadomości;
• skurcze mięśni, spadek elastyczności skóry;
• stany gorączkowe [1,3].

Jak uzupełnić elektrolity?

Zaburzenia elektrolitowe można wyrównać różnymi sposobami. Należą do nich domowe metody, takie jak picie wody mineralnej lub zwiększone spożycie produktów spożywczych o wysokiej zawartości minerałów, jak również apteczne sposoby, takie jak picie specjalistycznych preparatów elektrolitowych.

Picie odpowiedniej wody

Najprostszym i najbardziej oczywistym sposobem jest dostarczanie do naszego organizmu elektrolitów wraz z wodą oraz pożywieniem. Warto sięgnąć po wodę mineralną, która zawiera je w swoim składzie. W zależności od ich stężenia można wyróżnić wodę:

• bardzo niskozmineralizowane (nie więcej niż 50 mg/l);
• niskozmineralizowane (nie więcej niż 500 mg/l);
• średniozmineralizowane (500-1500 mg/l);
• wysokozmineralizowane (więcej niż 1500 mg/l).

Dla osób narażonych na znaczną utratę elektrolitów zaleca się spożywanie wody średnio lub wysokozmineralizowanej (np. dla sportowców lub podczas letnich upałów) [4].

Żywność bogata w elektrolity

Elektrolity możemy dostarczyć wraz z żywnością, które zawierają wysokie zawartości poszczególnych pierwiastków:

• banany, sok pomidorowy — bogate źródło potasu;
• kakao, gorzka czekolada — źródło magnezu;
• produkty mleczne, sery, jogurty, mleko — zawierają dużo wapnia;
• sól kuchenna — źródło jonów sodowych i chlorkowych.

Elektrolity dla dorosłych z apteki

Na aptecznych półkach można znaleźć liczne preparaty, które pozwolą na uzupełnienie elektrolitów. Występują głównie w formie tabletek musujących do rozpuszczania (np. Litorsal, Plusssz elektrolity, Oryal) lub saszetek do rozpuszczania w wodzie (Orsalit, Stoperan Elektrolity, Dicoflor elektrolity). Preparaty dostępne w aptekach do dokładnie płyny nawadniające lub zwane też inaczej płyny glukozowo-elektrolitowe [5].

Po raz pierwszy taki preparat został stworzony w roku 1969 przez Światową Organizację Zdrowia (WHO). W roku 2006 na podstawie badań  opracowano nowy skład tego płynu, który charakteryzował się zmniejszoną osmolarnością i wyższą skutecznością. Doustny płyn nawadniający znajduje się na wzorcowej liście podstawowych leków Światowej Organizacji Zdrowia i jest obowiązującym standardem w leczeniu ostrej biegunki infekcyjnej u dzieci. Na jego podstawie opracowywane są składy podobnych preparatów dostępnych w aptekach [6].

Na co zwrócić uwagę, kupując dobre elektrolity na wzmocnienie organizmu?

Jest duży wybór. Dlatego ułatwię Ci decyzję i opiszę, na co zwróć uwagę przy zakupie. Elektrolity dla dorosłych różnią się :

• składem mikroelementów;
• dodatkami na przykład witaminy D lub glukozy;
• smakiem, są także bezmakowe;
• zawartością cukru, ale możesz wybrać bezcukrowe.

Elektrolity dla dorosłych to najczęściej suplementy diety lub środki specjalnego przeznaczenia żywieniowego. Jeśli wolisz coś pewniejszego, czyli preparaty zarejestrowane jako leki, niżej znajdziesz coś dla siebie.

Ranking elektrolitów dla dorosłych. Co warto kupić w aptece?

Zdrovit Litorsal Senior, saszetki

O produkcie

• suplement diety;
• zawiera komplet elektrolitów i witaminę C;
• z dodatkiem ekstraktu z głogu, który wspiera pracę serca;
• saszetki do rozpuszczania w wodzie;
• nie zawiera glukozy, ale ma fruktozę;
• w składzie substancje słodzące;
• dobry smak;
• występuje także jako tabletki musujące.

Orsalit, saszetki

O produkcie

• żywność specjalnego przeznaczenia medycznego;
• saszetki do przygotowania roztworu;
• zawiera komplet elektrolitów z glukozą;
• nie zawiera glutenu, białka i laktozy;
• dostępny w różnych smakach;
• występuje w wersji dla dorosłych i dla dzieci od 6. miesiąca życia.

Elektrolity Stoperan, saszetki

O produkcie

• żywność specjalnego przeznaczenia medycznego;
• zawiera cukier i substancje słodzące;
• opakowanie zawiera 7 saszetek;
• dostępny jako smak pomarańczowy lub truskawkowy.

Ile razy dziennie stosować elektrolity?

Ilość i częstotliwość stosowania elektrolitów zależy od indywidualnych potrzeb organizmu, stanu zdrowia, poziomu aktywności fizycznej oraz warunków klimatycznych. Zażywanie elektrolitów kilka razy dziennie może być zalecane w szczególnych przypadkach, ale ważne jest, aby robić to zgodnie z zaleceniami producenta elektrolitów, aby uniknąć ryzyka nadmiernego spożycia i potencjalnych skutków ubocznych, takich jak zaburzenia równowagi elektrolitowej.

Jak długo stosować elektrolity dla dorosłych?

Nie znalazłam informacji, jak długo powinieneś stosować elektrolity dla dorosłych. Dlatego przyjmij zdrową zasadę. Pij elektrolity dla dorosłych, jeśli czujesz zmęczenie, słabość. Na przykład w upały lub po dużym wysiłku i oczywiście w trakcie niestrawności z biegunką i wymiotami. Nie ma potrzeby stosowania na stałe, ponieważ elektrolity dostarczasz także z pożywieniem. W tym miejscu ostrzegam szczególnie osoby na diecie bezcukrowej. Większość elektrolitów dla dorosłych ma dużą dawkę cukrów prostych. Dlatego stosuj je, tylko wtedy gdy potrzebujesz, ale kontroluj poziom cukru no i wagę. 

Podsumowanie

Elektrolity są niezbędne dla utrzymania zdrowia i dobrej kondycji fizycznej dorosłych. Zbilansowana dieta, bogata w minerały takie jak magnez, potas, sod i wapń, zazwyczaj dostarcza odpowiednią ilość elektrolitów niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania organizmu. W sytuacjach zwiększonego wysiłku fizycznego, ekspozycji na wysokie temperatury lub w trakcie choroby, możliwe jest zwiększone zapotrzebowanie na elektrolity, co może wymagać ich dodatkowej suplementacji. Ważne jest, aby stosować elektrolity z rozwagą, dostosowując ich ilość do indywidualnych potrzeb i zaleceń medycznych, aby uniknąć ryzyka zaburzeń elektrolitowych i zapewnić optymalne funkcjonowanie organizmu.