Co to są drgawki gorączkowe?

Drgawki gorączkowe to napady drgawek związane z gorączką. Występują u dzieci między 6. miesiącem a 5. rokiem życia przy temperaturze powyżej 38 ºC. Są zjawiskiem dość częstym w populacji pediatrycznej, gdyż występują u 5% dzieci. Drgawki gorączkowe u dziecka to forma łagodnego napadu padaczkowego, ale u dzieci zdrowych, prawidłowo rozwijających się, u których nie wystąpiły wcześniej stany padaczkowe ani inne objawy neurologiczne. Pojawiające się drgawki to wynik nieprawidłowej reakcji układu nerwowego (który nie jest jeszcze odpowiednio ukształtowany) na wysoką temperaturę. Zrozumienie mechanizmu powstawania drgawek gorączkowych pomaga rodzicom lepiej przygotować się na sytuację, gdy gorączka u ich dziecka gwałtownie wzrasta. Warto wiedzieć, że drgawki gorączkowe nie są oznaką poważnej choroby neurologicznej, a jedynie przejściową reakcją niedojrzałego mózgu na podwyższoną temperaturę ciała. Jak wyglądają takie drgawki u dziecka [1]?

Jak wyglądają drgawki gorączkowe u dziecka?

Zwykle drgawki gorączkowe u dzieci przypominają napad padaczki. Dziecko jest wtedy nieprzytomne, to znaczy nie ma z nim kontaktu, występują uogólnione drgawki całego ciała (tułów, kończyny). Niekiedy jednak nazwa drgawki bywa myląca, ponieważ nie obserwuje się charakterystycznych ruchów (wyrzutów kończyn, tułowia), a jedynie zesztywnienie, prężenie, zasinienie i ślinotok. Drgawki przy gorączce u dziecka mogą przybierać różne formy, dlatego rodzice powinni zwracać uwagę na wszelkie niepokojące objawy towarzyszące wysokiej temperaturze. Podczas napadu dziecko może także przewracać gałkami ocznymi, mieć sztywne ciało lub wykonywać niekontrolowane ruchy. Objawy te mogą być bardzo przerażające dla opiekunów, jednak zazwyczaj ustępują samoistnie po kilku minutach. Warto o tym pamiętać, ponieważ tak również mogą wyglądać drgawki gorączkowe [1].

Jakie są rodzaje drgawek gorączkowych?

Czy istnieje jakiś podział drgawek przy gorączce? Można wyróżnić drgawki proste i złożone. Drgawki gorączkowe proste są od początku uogólnione, trwają krócej niż 10 minut (najczęściej 2-3 minuty) i nie powtarzają się w ciągu 24 godzin. Stanowią one około 70-75% wszystkich przypadków drgawek gorączkowych u dzieci. Jeśli powtórzą się więcej niż 1 raz w ciągu doby, nazywane są wtedy drgawkami prostymi “plus”. Innym rodzajem drgawek gorączkowych są drgawki złożone, które nie obejmują całego ciała (tylko na przykład jedną kończynę). Ich czas trwania jest dłuższy niż 10 min i pojawiają się częściej niż 1 raz w ciągu całego stanu gorączkowego. Drgawki złożone wymagają szczególnej uwagi lekarskiej, ponieważ mogą wskazywać na potrzebę przeprowadzenia dodatkowych badań diagnostycznych. Rozróżnienie między tymi typami drgawek gorączkowych jest istotne dla dalszego postępowania medycznego i oceny ryzyka nawrotu.

Drgawki przy gorączce u dziecka – co robić?

Co robić jeśli u twojego dziecka pojawiły się drgawki przy gorączce? Przede wszystkim zachować spokój — nie panikować. Następnie należy ułożyć dziecko na boku, najlepiej na miękkim podłożu i koniecznie zadbać o to, by w pobliżu nie było przedmiotów, o które dziecko mogłoby się uderzyć. Pozycja na boku zapobiega zachłyśnięciu się śliną lub wymiocinami. Ważne, aby podczas napadu nie podawać dziecku nic doustnie (żadnych płynów ani leków), a po ustąpieniu napadu podać dziecku lek przeciwgorączkowy (ibuprofen lub paracetamol, np. Nurofen dla dzieci, Ibuprom dla dzieci, Paracetamol Hasco, Efferalgan) najlepiej w postaci czopka doodbytniczego. Postępowanie przy drgawkach gorączkowych u dziecka powinno być spokojne i przemyślane – nigdy nie próbuj otwierać dziecku ust siłą ani wkładać niczego między zęby. Należy pamiętać, że dziecko, u którego wystąpiły drgawki gorączkowe po raz pierwszy w życiu, musi być zbadane przez lekarza, który zdecyduje o ewentualnej hospitalizacji i/lub diagnostyce w celu wykluczenia innych przyczyn drgawek. Warto również zanotować czas trwania napadu oraz jego przebieg, aby przekazać te informacje lekarzowi.

Czy trzeba wezwać pogotowie kiedy dziecko dostanie drgawek gorączkowych?

Jeśli napad drgawek u dziecka trwa ponad 5 minut, pojawia się senność, sztywność karku, problemy z oddychaniem i zasinienie oraz brak kontaktu z dzieckiem, trzeba natychmiast wezwać pogotowie. Drgawki gorączkowe trwające dłużej niż kilka minut mogą wymagać interwencji medycznej i podania leków przeciwdrgawkowych. Wezwanie pomocy jest również konieczne, gdy jest to pierwszy epizod drgawek przy gorączce u dziecka, gdy drgawki dotyczą tylko jednej strony ciała lub gdy po ustąpieniu napadu dziecko nie odzyskuje przytomności. Szybka reakcja rodziców i odpowiednie postępowanie przy drgawkach gorączkowych może mieć kluczowe znaczenie dla zdrowia dziecka.

Czy drgawki gorączkowe mogą nawracać?

Tak, ale to ryzyko jest największe w ciągu 2 lat od wystąpienia pierwszego takiego zdarzenia. Około 30-40% dzieci, które przeszły jeden epizod drgawek gorączkowych, doświadcza ich ponownie. Najbardziej narażone na ponowne drgawki gorączkowe są dzieci, u których:

• pierwsze wystąpienie drgawek miało miejsce przed 15. miesiącem życia;
• drgawki gorączkowe pojawiły się przy niskiej gorączce;
• pierwsze drgawki były drgawkami złożonymi;
• drgawki gorączkowe pojawiły się bardzo szybko od początku gorączki.

Ciekawym aspektem jest również to, że w tak zwanej grupie ryzyka znajdują się dzieci, których mamy miały w rodzinie przypadki drgawek gorączkowych lub gdy ktoś w rodzinie mamy dziecka chorował na padaczkę [2]. Czynniki genetyczne odgrywają istotną rolę w predyspozycji do występowania drgawek przy gorączce u dziecka. Warto o tym poinformować lekarza prowadzącego, aby mógł odpowiednio ocenić ryzyko nawrotu i zaplanować dalsze postępowanie. Mimo że drgawki gorączkowe mogą się powtarzać, zazwyczaj ustępują samoistnie wraz z dojrzewaniem układu nerwowego dziecka, najczęściej do 5-6 roku życia.

Czy można jakoś zapobiec drgawkom przy gorączce u dziecka?

Czy jest jakiś sposób, aby zapobiec drgawkom gorączkowym u dzieci? Absolutnie nie. Nie ma potwierdzonych naukowo metod, które mogłyby być uznane jako prewencja nawrotu drgawek gorączkowych. Badania wykazały, że nawet regularne podawanie leków przeciwgorączkowych nie zapobiega wystąpieniu drgawek, ponieważ często pojawiają się one na samym początku gorączki, zanim rodzice zdążą zareagować. UWAGA! Pod żadnym pozorem NIE WOLNO podawać profilaktycznie leków przeciwgorączkowych. Takie postępowanie może spowodować wiele działań niepożądanych, w tym doprowadzić do działania toksycznego leków [2]. Najlepszą strategią jest monitorowanie temperatury dziecka podczas infekcji, stosowanie leków przeciwgorączkowych zgodnie z zaleceniami lekarza oraz zachowanie czujności wobec objawów mogących poprzedzać drgawki gorączkowe. Rodzice powinni również wiedzieć, jak prawidłowo postępować w przypadku wystąpienia napadu drgawkowego, aby móc szybko i skutecznie zareagować.

Czy drgawki gorączkowe występują u dorosłych?

Drgawki gorączkowe dotyczą dzieci w wieku od 6. miesięcy do 5. lat. U nastolatków i osób dorosłych mogą wystąpić napady towarzyszące gorączce (mowa w tym przypadku o dreszczach, które są zjawiskiem naturalnym). Pojawienie się napadu drgawkowego w przebiegu gorączki w późniejszym wieku wymaga wykonania dodatkowych badań diagnostycznych i może sugerować padaczkę [3]. Drgawki przy gorączce u starszych dzieci czy dorosłych mogą wskazywać na infekcję ośrodkowego układu nerwowego, taką jak zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, lub inne poważne schorzenia neurologiczne. Dlatego tak ważne jest, aby każdy przypadek drgawek gorączkowych występujących poza typowym przedziałem wiekowym był dokładnie zbadany przez specjalistę. Wczesna diagnostyka i odpowiednie leczenie mogą zapobiec poważnym powikłaniom zdrowotnym.

Podsumowanie

Drgawki gorączkowe u dzieci to napady związane z wysoką temperaturą ciała, występujące najczęściej między 6. miesiącem a 5. rokiem życia. Gorączka powyżej 38°C może wywołać drgawki gorączkowe u około 5% dzieci w tym przedziale wiekowym. W przypadku drgawek gorączkowych ważne jest zachowanie spokoju, ułożenie dziecka na boku i unikanie podawania czegokolwiek doustnie podczas napadu. Po ustąpieniu drgawek należy zastosować lek przeciwgorączkowy, najlepiej w formie czopka (np. preparaty zawierające ibuprofen lub paracetamol). Dziecko, u którego wystąpiły drgawki gorączkowe po raz pierwszy, musi być zbadane przez lekarza, aby wykluczyć inne przyczyny drgawek. Pamiętaj, że profilaktyczne podawanie leków przeciwgorączkowych nie zapobiega drgawkom i może być szkodliwe. Znajomość objawów drgawek przy gorączce u dziecka oraz prawidłowe postępowanie przy drgawkach gorączkowych może pomóc rodzicom w skutecznym zarządzaniu tą sytuacją i zapewnieniu dziecku odpowiedniej opieki medycznej.

Pytania i odpowiedzi