Co to jest cyklopiroks?

Cyklopiroks, ciclopirox a może cyklopiroksolamina. Pewnie często słyszycie te nazwy w kontekście preparatu przeciwgrzybiczego lub skutecznego lakieru na grzybicę paznokci. Ale co to tak właściwie jest? Pod względem chemicznym cyklopiroks należy do tzw. hydroksypirydonów, co oznacza, że nie jest w żaden sposób “spokrewniony” z powszechnie stosowanymi związkami azolowymi (np. klotrimazol, ketokonazol, flukonazol, mikonazol, ekonazol), pochodnymi alliloaminy (terbinafina) czy morfoliny (amorolfina). A na co działa cyklopiroks? Dzięki szerokiemu spektrum działania cyklopiroks jest skuteczny wobec większości istotnych klinicznie drożdżaków i pleśni, a także dermatofitów. Jednak na tym nie koniec, bowiem substancja lecznicza może być również stosowana w przypadku infekcji grzybiczych wywołanych przez niektóre gatunki Candida, które zwykle wykazują oporność na wymienione wyżej związki azolowe. Z tego wynika, że to szeroko działający preparat przeciwgrzybiczy. Jak w takim razie działa ten związek?

Na czym polega mechanizm działania ciclopiroxu? Aktywność przeciwdrobnoustrojowa opiera się w tym przypadku na dosyć wysokim powinowactwie tej substancji do kationów metali trójwartościowych (glinu, żelaza). W wyniku takiej interakcji powstają związki chelatowe, a to wpływa niekorzystnie na procesy oddychania komórkowego zachodzące w komórkach grzybów. Chelaty cyklopiroksu wiążą się m.in. ze ścianą i błoną komórkową, a także mitochondriami i rybosomami drobnoustrojów, a to hamuje dalszy dalszy rozwój patogenów [1,2].

Czym się różni cyklopiroks od cyklopiroksolaminy?

Cyklopiroks i cyklopiroksolamina to tak naprawdę dwa różne określenia tej samej substancji leczniczej, choć stosowane są w nieco innych kontekstach. Sama cyklopiroksolamina to forma soli – konkretnie etanoloaminowa sól cyklopiroksu – i to właśnie ona jest wykorzystywana w większości dostępnych na rynku preparatów przeciwgrzybiczych. Gdy mówimy o cyklopiroksie lakierze, czyli popularnym i skutecznym lakierze na grzybicę paznokci, mamy zazwyczaj na myśli produkty zawierające właśnie cyklopiroksolaminę. W praktyce dla pacjenta różnica między tymi nazwami nie jest aż tak istotna – obie formy działają przeciwgrzybiczo i zwalczają drożdżaki, pleśnie i dermatofity. Warto jednak wiedzieć, że w ulotce może być podana jedna z tych nazw – ciclopirox (nazwa międzynarodowa) lub cyklopiroksolamina – ale mechanizm działania i skuteczność leczenia pozostają takie same. Dzięki temu, niezależnie od nazewnictwa, pacjenci mogą mieć pewność, że sięgają po sprawdzony preparat przeciwgrzybiczy. Jeśli już znamy różnice między cyklopiroksem a cyklopiroksolaminą, to sprawdźmy, jakie są dostępne skuteczne lakiery na grzybicę z tym związkiem.

Jakie leki i lakiery z cyklopiroksem są dostępne w Polsce?

Cyklopiroks jest efektywny w stosunkowo wąskim, ale jednocześnie dość wysokim zakresie stężeń obejmującym przedział 10-100 mg/l. Co ważne, leki przeciwgrzybicze z cyklopiroksem występują w dwóch postaciach: zawierają “czysty” cyklopiroks (ciclopirox) lub sól tego związku z olaminą (ciclopirox olaminum). Wśród przykładowych preparatów z cyklopiroksem/cyklopiroksolaminą można wymienić Pirolam (lakier do paznokci, zawiesina na skórę lub szampon), Hascofungin (krem i płyn na skórę), Ciclolack (lakier do paznokci).

Pirolam, lakier na grzybice paznokci

O produkcie

• lek dostępny bez recepty;
• wskazany do leczenia łagodnej i umiarkowanej grzybicy paznokci, gdy zajęte jest mniej niż 50% płytki paznokciej i nie więcej niż 4 paznokcie;
• aplikator z pędzelkiem pozwala dokładnie nałożyć warstwę lakieru;
• w 1. miesiącu lakier nakłada się co 2. dzień, w 2. miesiącu 2 razy w tygodniu, a w 3. miesiącu raz w tygodniu;
• produkt przeznaczony dla dorosłych.

Ciclolack, lakier na grzybice paznokci

O produkcie

• lek dostępny bez recepty;
• wskazany do leczenia łagodnej i umiarkowanej grzybicy paznokci, gdy zajęte jest mniej niż 50% płytki paznokciej i nie więcej niż 4 paznokcie;
• zawiera komplet szpatułek, pilniczków i wacików;
• w 1. miesiącu lakier nakłada się co 2. dzień, w 2. miesiącu 2 razy w tygodniu, a w 3. miesiącu raz w tygodniu;
• produkt przeznaczony dla dorosłych;
• po pierwszym otwarciu zużyć w ciągu 6. miesięcy.

Pirolam, szampon

O produkcie

• oprócz cyklopiroksolaminy zawiera klimbazol (działanie przeciwgrzybicze) oraz kompleks witamin do wzmocnienia włosów;
• zwalcza łupież i łagodzi podrażnienia;
• pomocny także w zapobieganiu nawrotom łupieżu;
• występuje w opakowaniach o różnej wielkości oraz saszetkach jednodawkowych;
• bez barwników;
• przebadany dermatologicznie.

Pirolam, lakier na grzybice paznokci

O produkcie

• lek dostępny bez recepty;
• wskazany do leczenia łagodnej i umiarkowanej grzybicy paznokci, gdy zajęte jest mniej niż 50% płytki paznokciej i nie więcej niż 4 paznokcie;
• aplikator z pędzelkiem pozwala dokładnie nałożyć warstwę lakieru;
• w 1. miesiącu lakier nakłada się co 2. dzień, w 2. miesiącu 2 razy w tygodniu, a w 3. miesiącu raz w tygodniu;
• produkt przeznaczony dla dorosłych.

Hascofungin, płyn do stosowania na skórę

O produkcie

• lek dostępny bez recepty;
• wskazany do miejscowe leczenia grzybicy skóry i łupieżu pstrego;
• zawiera cyklopiroksolaminę.

Powyższe preparaty to produkty lecznicze dostępne bez recepty. Wskazaniami do ich stosowania są grzybice różnego pochodzenia występujące w okolicy stóp (na podeszwach i powierzchniach bocznych, między palcami), pod piersiami, pomiędzy fałdami skórnymi, na podudziach, a także na paznokciach. Co więcej, preparaty z cyklopiroksem są również skuteczne w przypadku leczenia łupieżu pstrego (żółtobrunatnych zmian chorobowych obejmujących skórę klatki piersiowej) oraz łojotokowego zapalenia owłosionej skóry głowy. W Polsce dostępne są również preparaty z cyklopiroksem na receptę, np. Batrafen (płyn na skórę), Stieprox (szampon – chociaż aktualnie nie jest dostępny w aptekach), Axopirox (lakier do paznokci z cyklopiroksem) oraz Polinail (lakier do paznokci).

Jak stosować preparaty z cyklopiroksem?

Stosowanie preparatów z cyklopiroksem różni się w zależności od dolegliwości, z jaką mamy do czynienia. W leczeniu grzybicy skóry owłosionej i gładkiej należy sięgnąć po zawiesinę, płyn do stosowania na skórę lub krem. Dawkowanie opiera się na aplikowaniu tego typu preparatów dwa razy na dobę do czasu ustąpienia symptomów (najczęściej przez 14 dni). Po tym czasie można zastosować leczenie podtrzymujące trwające od 7 do 14 dni (w celu zapobiegania nawrotom choroby) [3, 4].

Terapia grzybicy paznokci opiera się zaś na stosowaniu 8% lakieru leczniczego przez co najmniej trzy (w przypadku grzybicy paznokci dłoni) do sześciu miesięcy (w przypadku grzybicy paznokci stóp). Kuracja dzieli się na kilka etapów, spośród których każdy trwa 30 dni. W trakcie pierwszego miesiąca aplikujemy lakier co drugi dzień, kolejno dwukrotnie w ciągu tygodnia, a następnie raz w tygodniu. Jednocześnie należy pamiętać o dokładnym zmywaniu preparatu z płytki paznokciowej, a także regularnym piłowaniu paznokci jednorazowym pilnikiem. W zależności od indywidualnych uwarunkowań, całkowity czas trwania leczenia może wynosić nawet od 6 do 12 miesięcy. Co ważne, podczas stosowania lakieru leczniczego z cyklopiroksem nie należy używać preparatów kosmetycznych w postaci emalii [3,5].

Wskazaniem do stosowania cyklopiroksu jest również łojotokowe zapalenie owłosionej skóry głowy oraz łupież. W takiej sytuacji skuteczny może okazać się 1,5% szampon leczniczy, który należy nanosić 2-3 razy w tygodniu. Maksymalny czas trwania terapii nie powinien przekroczyć 4 tygodni [6].

Podsumowanie

Cyklopiroks to skuteczny preparat przeciwgrzybiczy, który znajdziemy w różnych formach – od lakierów na grzybicę paznokci, przez szampony, aż po kremy i płyny na skórę. Niezależnie od tego, czy na opakowaniu widnieje nazwa cyklopiroks, ciclopirox czy cyklopiroksolamina, substancja działa w ten sam sposób – hamuje rozwój drożdżaków, pleśni i dermatofitów. Najczęściej stosowaną formą jest cyklopiroks lakier, który pomaga w leczeniu łagodnej i umiarkowanej grzybicy paznokci. Dostępne bez recepty preparaty, takie jak Pirolam czy Ciclolack, są wygodne w użyciu i dobrze tolerowane. Jeśli zmagasz się z problemem grzybicy skóry lub paznokci, warto sięgnąć po sprawdzony i szeroko stosowany cyklopiroks lakier lub inny produkt z tej grupy.