Co to są leki immunosupresyjne?

Leki immunosupresyjne oddziaływują na układ immunologiczny w taki sposób, aby hamować jego reakcje. Najbardziej skuteczne byłyby leki skierowane bezpośrednio na wybiórcze hamowanie tylko niektórych procesów. Niestety jednak leki immunosupresyjne upośledzają działanie układu immunologicznego, z czym wiążą się działania niepożądane obserwowane po terapii. W przypadku chorób autoimmunologicznych leki stosujemy praktycznie przez całe życie, przez co ich działanie może być dotkliwe [1].

Jak działają leki immunosupresyjne?

Leki immunosupresyjne mają za zadanie hamowanie mechanizmów odporności nabytej, czyli:

• hamowanie wytwarzania limfocytów T i B;
• hamowanie produkcji białek biorących udział w procesie zapalnym;
• hamowanie działanie Interleukin;
• hamowanie przekazywania sygnałów wewnątrz organizmu o antygenach;
• hamowanie przylegania do śródbłonka komórek wywołujących zapalenie [1].

Jakie leki działają immunosupresyjnie?

Leki z tej grupy stanowią bardzo różnorodną grupę zarówno pod względem mechanizmu działania, jak i budowy i ich wykorzystywania w praktyce klinicznej. Leki immunosupresyjne dzielimy na:

Leki cytotoksyczne

Zaliczamy do nich cytostatyki przeciwnowotworowe takie jak: Metotreksat, Azatiopryna, Winkrystyna. Leki są wykorzystywane w zapobieganiu odrzuceniu przeszczepów oraz w nowotworach (najczęściej białaczkach) [1].

Glikokortykosteroidy

Pojęcia leki immunosupresyjne, a sterydy są ze sobą ściśle związane, ponieważ glikokortykosteroidy są grupą leków, która jest najczęściej wykorzystywana w leczeniu. Mają bardzo szeroki zakres działania hamującego na układ immunologiczny, przez co uzyskują aktywność przeciwzapalną [1].

Leki wiążące się z immunofiliną

Leki z tej grupy hamują aktywność układu odpornościowego poprzez działanie na ekspresję genów, które warunkują ich produkcję. Do tej grupy należą: Cyklosporyna, Takrolimus, Pimekrolimus, Sirolimus [1].

Leki przeciwcytokinowe

Ta grupa leków hamuje aktywność cytokin, które są stymulatorem reakcji zapalnej [1].

Przeciwciała

Jest to bardzo liczna grupa leków, których mechanizm działania polega na rozpoznawaniu i niszczeniu konkretnych niechcianych komórek. W kontekście leków immunosupresyjnych są to białka i komórki odpornościowe [1].

Kiedy stosuje się leki immunosupresyjne?

Leki obniżające aktywność układu odpornościowego są używane, kiedy on sam wyrządza krzywdę naszemu organizmowi. Przykładem takiej sytuacji są choroby autoimmunologiczne, kiedy nasz organizm błędnie rozpoznaje zagrożenie i rozpoczyna proces zapalny, co niszczy niektóre tkanki naszego ciała. Do najczęściej występujących chorób autoimmunologicznych, w których wykorzystujemy leki immunosupresyjne, należą:

• reumatoidalne zapalenie stawów;
• toczeń;
• stwardnienie rozsiane;
• twardzina układowa.

Oprócz chorób autoimmunologicznych leki immunosupresyjne znajdują zastosowanie w zabezpieczeniu narządów po przeszczepie przed odrzuceniem go przez własny organizm [1].

Leki immunosupresyjne i ich skutki uboczne

W związku z samym mechanizmem działania oraz faktem, że większość terapii lekami immunosupresyjnymi trwa wiele lat, najbardziej dotkliwym skutkiem ich stosowania jest obniżenie odporności, co się wiąże z podatnością na wszelkiego rodzaju choroby. Przebieg infekcji u osób poddanych leczeniu immunosupresyjnemu zazwyczaj jest dużo cięższy. Ponadto długotrwale stosowane leki z tej grupy mogą zwiększać ryzyko występowania niektórych typów nowotworów oraz chorób takich jak cukrzyca, miażdżyca czy nadciśnienie tętnicze [1].