REKLAMA
Data publikacji:
Ostatnia aktualizacja:
Odstawienie metforminy – skutki, powikłania i ryzyko tycia
Metformina to jeden z najczęściej przepisywanych leków na cukrzycę typu 2, znany ze swojej skuteczności w kontrolowaniu poziomu cukru we krwi. Stosowanie metforminy może prowadzić do różnych zmian w organizmie, które warto dobrze zrozumieć. Poznanie tych skutków jest kluczowe dla bezpiecznego zarządzania zdrowiem w trakcie i po terapii.
Fakt 1: Metformina ma wielokierunkowe działanie
Mechanizm działania metforminy polega na uwrażliwianiu tkanek na insulinę. Lek zmniejsza również wchłanianie glukozy z przewodu pokarmowego, dzięki czemu obniża poposiłkowe skoki glikemii. Ponadto zmniejsza wątrobową glukoneogenezę (produkcję glukozy) i lipogenezę (syntezę tłuszczów). Lek może spowodować niewielki spadek lub stabilizację wagi. Do tego ma korzystny wpływ na profil lipidowy: zmniejsza stężenie LDL, a podwyższa poziom HDL, czyli tak zwany „dobry” cholesterol [1,2].
Fakt 2: Metformina nie jest dla każdego!
Mimo tak korzystnego i wielokierunkowego działania metforminy nie może jej stosować każdy chory na cukrzycę typu 2. Kluczowymi warunkami, które lekarz bierze pod uwagę, włączając tę substancję do leczenia, jest wiek chorego oraz stan jego nerek. Dodatkowymi przeciwwskazaniami są stany kwasicy metabolicznej (np. kwasicy ketonowej), odwodnienie organizmu oraz wszelkie stany ostre, które powodują niedostateczne zaopatrzenie tkanek w tlen (np. wstrząs, zawał serca, niewydolność oddechowa). Substancji tej nie stosuje się także u osób uzależnionych od alkoholu.
Fakt 3: Metformina może powodować dolegliwości pokarmowe
Metformina, jak każdy lek, może powodować działania niepożądane. Bardzo często pacjenci skarżą się z powodu biegunek, a także wymiotów, nudności i wzdęć [1]. Istnieje kilka teorii odnośnie mechanizmu powstawania tego działania niepożądanego. Być może dzieje się tak na skutek zwiększenia produkcji związków mleczanowych w kosmkach jelitowych. Metformina może także zmniejszać aktywność transporterów w jelitach. Cząsteczka leku wykazuje spore podobieństwo do cząsteczki serotoniny, która z kolei powoduje m.in. pobudzenie perystaltyki jelit, aż do powstania biegunki. I wreszcie ostatnia teoria mówi o zaburzeniach mikrobioty jelitowej, czyli zmianach w składzie bakterii jelitowych. A jeśli dochodzi do zaburzenia równowagi mikrobiologicznej jelit, to zwiększa się stężenie metanu, mleczanów oraz różnych mediatorów stanu zapalnego w jelitach i w przewodzie pokarmowym. Stąd biegunki, wzdęcia i nudności.
Fakt 4: Niedobór witaminy B12 po metforminie
Metformina może powodować niedobór witaminy B12, ponieważ upośledza jej wchłanianie w jelitach [1,2]. Ryzyko wzrasta z wiekiem pacjenta, dawką i czasem stosowania leku w terapii cukrzycy typu 2 [5]. Polskie Towarzystwo Diabetologiczne zaleca suplementację witaminy B12 w przypadku długotrwałego stosowania metforminy oraz przy jednoczesnym niedoborze witaminy potwierdzonym badaniami laboratoryjnymi [6].
Fakt 5: Inne korzyści zdrowotne metforminy
Prowadzone badania pokazują, że lek ten może mieć szereg korzystnych działań nie tylko w cukrzycy typu 2, ale również w innych schorzeniach. Istnieją przesłanki o kardioprotekcyjnym (ochronnym na serce) i nefroprotekcyjnym (ochronnym na nerki) działaniu leku. Odnotowano korzyści ze stosowania tego leku w niektórych rodzajach nowotworów (np. w raku okrężnicy, wczesnym stadium raka prostaty i raka płuc, a także w raku piersi, endometrium, jelita i trzustki).
Dodatkowo korzystne działanie zaobserwowano również w zespole policystycznych jajników (PCOS). Stosowanie jej powodowało poprawę regularności cyklu, wpływało na przywrócenie owulacji. Okazało się, że w PCOS może poprawić płodność i ułatwić zajście w ciążę. Być może metformina ma również korzystny wpływ na neurodegeneracyjne choroby mózgu o podłożu miażdżycowym albo zapalnym [7].
Podsumowanie
Metformina jest jednym z najczęściej stosowanych leków w leczeniu cukrzycy typu 2, znanym ze swojej skuteczności i bezpieczeństwa. Regularne stosowanie tego leku pomaga kontrolować poziom cukru we krwi, co jest kluczowe dla zarządzania cukrzycą i zapobiegania powikłaniom. Znajomość możliwych skutków ubocznych oraz odpowiednie monitorowanie zdrowia to ważne aspekty, które pomagają pacjentom w pełni korzystać z terapii metforminą.
REKLAMA
Bibliografia
- Ganesan K, Rana MBM, Sultan S. Oral Hypoglycemic Medications. [Updated 2020 May 23]. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2021 Jan-. Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK482386/
- https://www.amboss.com/us/knowledge/Antidiabetic_drugs stan na 28.02.2021
- Charakterystyki produktów leczniczych zawierających metforminę
- https://diabetologia.mp.pl/leki/leki_w_diabetologii/191617,metformina-i-jej-dzialania-niepozadane-ze-strony-przewodu-pokarmowego stan na 28.02.2021
- Gumprecht J, Długaszek M, Niemczyk A et al. Is it necessary to be afraid of vitamin B12 deficiency during metformin treatment? Clin Diabetol 2016; 5, 6: 195–198. DOI: 10.5603/DK.2016.0033
- Polskie Towarzystwo Diabetologiczne, Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u chorych na cukrzycę, 2020, Diabetologia Praktyczna 2020, tom 6, nr 1
- https://diabetologia.mp.pl/leki/leki_w_diabetologii/175615,metformina-stary-lek-ktory-wciaz-moze-zadziwic-swiat-czyli-rzecz-o-pozaantyhiperglikemicznym-dzialaniu-metforminy#komentarze stan na 28.02.2021
Omawiane substancje
Omawiane schorzenia
REKLAMA
Słownik medyczny
Insulina
Insulina to związek (hormon) produkowany przez trzustkę, który pomaga regulować poziom cukru (glukozy) we krwi. Umożliwia komórkom wchłanianie glukozy z krwi, co jest niezbędne do produkcji energii. Brak lub niewłaściwe działanie insuliny prowadzi do cukrzycy, choroby charakteryzującej się podwyższonym poziomem cukru we krwi.
Wchłanianie
Wchłanianie to proces, w którym proste związki organiczne powstałe z trawienia pokarmu w jelicie cienkim przechodzą do krwi. Najintensywniej zachodzi w jelicie czczym, gdzie ściana jelita jest pofałdowana i pokryta kosmkami oraz mikrokosmkami, co zwiększa powierzchnię wchłaniania. Wchłaniane są substancje odżywcze, witaminy, sole mineralne i woda.
Glukoza
Glukoza to prosty cukier, który jest głównym źródłem energii dla komórek w organizmie. Znajduje się w wielu produktach spożywczych, takich jak owoce, warzywa i miód. Poziom glukozy we krwi jest regulowany przez insulinę, hormon produkowany przez trzustkę.
Glukoneogeneza
Glukoneogeneza to proces biochemiczny, w którym organizm produkuje glukozę z niecukrowych prekursorów, takich jak aminokwasy czy glicerol.
Lipogeneza
Lipogeneza to proces metaboliczny, w którym organizm przekształca nadmiar węglowodanów w tłuszcze, co prowadzi do ich gromadzenia w tkankach.
Profil lipidowy
Profil lipidowy to zestaw badań laboratoryjnych, które oceniają poziom lipidów we krwi, w tym cholesterolu i triglicerydów. Jest istotny w ocenie ryzyka chorób sercowo-naczyniowych.
Lipoproteina o niskiej gęstości
Lipoproteina o niskiej gęstości (LDL) to typ lipoproteiny, która transportuje cholesterol w organizmie. Wysoki poziom LDL jest związany z ryzykiem miażdżycy i chorób sercowo-naczyniowych.
Frakcja lipoprotein o wysokiej gęstości
Frakcja lipoprotein o wysokiej gęstości (HDL) jest często określana jako ‘dobry cholesterol’, ponieważ pomaga w usuwaniu cholesterolu z organizmu i zmniejsza ryzyko chorób serca.
Niewydolność
Niewydolność to stan, w którym narząd lub układ nie funkcjonuje prawidłowo, co prowadzi do zaburzeń w organizmie.
Działania niepożądane
Działania niepożądane to nieprzewidziane i niepożądane reakcje organizmu na lek, które mogą wystąpić niezależnie od stosowanej dawki.
Serotonina
Serotonina to neuroprzekaźnik, który odgrywa ważną rolę w regulacji nastroju, snu i apetytu. Jest często nazywana ‘hormonem szczęścia’, ponieważ jej odpowiedni poziom wpływa na poczucie dobrostanu i zadowolenia.
Perystaltyka
Perystaltyka to rytmiczne skurcze mięśni jelit, które przesuwają pokarm wzdłuż przewodu pokarmowego. Proces ten odbywa się automatycznie, bez naszej kontroli, i jest kluczowy dla trawienia oraz wchłaniania składników odżywczych. W jelicie cienkim perystaltyka pomaga w trawieniu, a w jelicie grubym w formowaniu i wydalaniu kału.
Mikrobiom
Mikrobiom (mikroflora, mikrobiota) to zespół drobnoustrojów, takich jak bakterie czy grzyby, które zamieszkują różne części ciała człowieka, np. jelita, skórę, jamę ustną i drogi oddechowe. Najbardziej zróżnicowany mikrobiom znajduje się w jelitach i odgrywa kluczową rolę w trawieniu, odporności oraz ogólnym zdrowiu organizmu.
Bakteria
Bakteria to jednokomórkowy organizm, który może żyć w różnych środowiskach, w tym w ciele człowieka. Niektóre bakterie są korzystne i niezbędne dla zdrowia (np. tworzące mikroflorę jelitową), inne z kolei mogą powodować choroby, takie jak zapalenie płuc czy angina.
Typowymi lekami o aktywności przeciwbakteryjnej są antybiotyki.
Mediator
Mediator to substancja chemiczna, która uczestniczy w przekazywaniu sygnałów w organizmie, często związana z reakcjami immunologicznymi i alergicznymi.
Stan zapalny
Stan zapalny to reakcja organizmu na uszkodzenie lub infekcję, charakteryzująca się zaczerwienieniem, obrzękiem, bólem i podwyższoną temperaturą w danym miejscu.
Witamina
Witamina to organiczny związek chemiczny, niezbędny do prawidłowego funkcjonowania organizmu, który musi być dostarczany z pożywieniem, ponieważ organizm nie jest w stanie go samodzielnie syntetyzować.
schorzenie
Schorzenie to stan, w którym organizm nie funkcjonuje prawidłowo z powodu choroby lub urazu. Może dotyczyć różnych układów ciała, takich jak układ oddechowy, krążenia czy nerwowy, i objawiać się różnymi dolegliwościami, np. bólem, gorączką, osłabieniem. Schorzenia mogą być przewlekłe (długotrwałe) lub ostre (krótkotrwałe).
Skutek uboczny
Skutek uboczny to przewidywalna i udokumentowana reakcja organizmu na lek, która może wystąpić podczas jego stosowania zgodnie z zaleceniami lekarza.









Dodaj komentarz