Epidemiologia zespołu cieśni nadgarstka – częstość występowania

Zespół cieśni nadgarstka stanowi najczęstszą neuropatię uciskową na świecie, odpowiadając za około 90% wszystkich przypadków neuropatii ogniskowych¹². To schorzenie charakteryzuje się znacznym zróżnicowaniem częstości występowania w różnych grupach populacyjnych oraz wyraźnymi trendami demograficznymi, które mają istotne implikacje dla systemu opieki zdrowotnej i planowania profilaktyki.

Częstość występowania w populacji ogólnej

Dane epidemiologiczne dotyczące zespołu cieśni nadgarstka wskazują na znaczne rozpowszechnienie tego schorzenia w populacji ogólnej. Według różnych badań, częstość występowania waha się od 1% do 5% w populacji ogólnej¹³. Niektóre źródła podają jeszcze szerszy zakres, szacując częstość występowania na 3-6% dorosłej populacji⁴⁵.

Zapadalność na zespół cieśni nadgarstka, czyli liczba nowych przypadków w określonym czasie, również znacząco różni się między badaniami. W populacji ogólnej szacuje się ją na 1-3 przypadki na 1000 osób rocznie², podczas gdy inne badania wskazują na zapadalność 3,46 przypadków na 1000 osobolat⁶. Różnice te mogą wynikać z różnych kryteriów diagnostycznych, metod badawczych oraz charakterystyki badanych populacji.

Różnice demograficzne i płciowe

Jedną z najbardziej charakterystycznych cech epidemiologii zespołu cieśni nadgarstka są wyraźne różnice między płciami. Kobiety chorują znacznie częściej niż mężczyźni, przy stosunku 3:1¹³. Niektóre badania wskazują na jeszcze większe dysproporcje, podając stosunek od 3:1 do nawet 10:1⁷. Ta znaczna przewaga kobiet może być związana z różnicami anatomicznymi, hormonalnymi oraz zawodowymi między płciami Zobacz więcej: Czynniki demograficzne w zespole cieśni nadgarstka.

Wiek stanowi kolejny istotny czynnik demograficzny wpływający na częstość występowania zespołu cieśni nadgarstka. Szczyt zachorowań przypada na wiek 40-60 lat¹⁷, podczas gdy u dzieci schorzenie to występuje bardzo rzadko¹⁵. Interesujące jest również to, że niektóre badania wskazują na dwumodalny rozkład wieku, z drugim szczytem w grupie 75-84 lata⁵.

Zespół cieśni nadgarstka w środowisku pracy

Częstość występowania zespołu cieśni nadgarstka w populacjach pracujących jest generalnie wyższa niż w populacji ogólnej⁸. W badaniach obejmujących pracowników przemysłowych odnotowano częstość występowania na poziomie 7,8%⁹, podczas gdy w niektórych grupach zawodowych może ona sięgać nawet 21%⁸. Szczególnie wysokie wskaźniki obserwuje się wśród pracowników przemysłu przetwórstwa mięsnego i produkcji, gdzie częstość występowania waha się od 5% do 21%⁸.

Zapadalność w środowisku pracy również znacznie przewyższa wartości obserwowane w populacji ogólnej. W badaniach prospektywnych obejmujących pracowników przemysłowych odnotowano zapadalność 2,3 przypadków na 100 osobolat¹⁰, co znacznie przekracza wskaźniki dla populacji ogólnej. Różnice te podkreślają istotną rolę czynników zawodowych w rozwoju zespołu cieśni nadgarstka Zobacz więcej: Zespół cieśni nadgarstka jako choroba zawodowa - epidemiologia.

Trendy czasowe i geograficzne

Analiza trendów czasowych w występowaniu zespołu cieśni nadgarstka dostarcza cennych informacji o zmianach w epidemiologii tego schorzenia. W Wielkiej Brytanii obserwowano wzrost częstości występowania między 1993 a 2013 rokiem, z szczególnie wyraźnym wzrostem między 2000 a 2004 rokiem¹¹¹². Podobne trendy wzrostowe odnotowano w innych krajach rozwiniętych, co może odzwierciedlać zmiany w charakterze pracy oraz lepszą świadomość i diagnostykę tego schorzenia.

Interesujące są również różnice geograficzne i etniczne w częstości występowania zespołu cieśni nadgarstka. Badania wskazują, że osoby rasy białej prawdopodobnie mają najwyższe ryzyko rozwoju tego schorzenia, podczas gdy w niektórych grupach etnicznych, takich jak niebiała ludność Afryki Południowej, zespół ten występuje bardzo rzadko⁷. Te różnice mogą wynikać z czynników genetycznych, anatomicznych oraz środowiskowych.

Dwustronne występowanie schorzenia

Istotnym aspektem epidemiologii zespołu cieśni nadgarstka jest jego częste dwustronne występowanie. Badania wskazują, że u około 50-70% pacjentów występuje dwustronny zespół cieśni nadgarstka¹³¹⁴. Co więcej, u pacjentów z potwierdzonymi elektrofizjologicznie zmianami w jednej ręce, w około 50% przypadków stwierdza się nieprawidłowości w badaniach przewodnictwa nerwowego również w drugiej, bezobjawowej ręce¹⁴.

Częstość dwustronnego występowania zespołu cieśni nadgarstka jest szczególnie wysoka i może sięgać nawet 80,7% według niektórych badań¹⁵. Czynnikami predysponującymi do dwustronnego występowania są obecność obustronnych objawów, osłabienie mięśni kłębu, wiek powyżej 45 lat oraz długi czas trwania objawów¹⁵.

Implikacje dla systemu opieki zdrowotnej

Wysokie wskaźniki występowania zespołu cieśni nadgarstka mają znaczące konsekwencje dla systemu opieki zdrowotnej. W Wielkiej Brytanii wykonuje się dziesiątki tysięcy operacji zwolnienia cieśni nadgarstka rocznie¹⁶, co czyni ten zabieg jednym z najczęściej wykonywanych zabiegów ortopedycznych. Wzrost częstości występowania i zapadalności prowadzi do zwiększonego zapotrzebowania na usługi medyczne i wyższych kosztów dla systemu opieki zdrowotnej¹⁷.

Zespół cieśni nadgarstka jest również drugą najczęściej uznawaną chorobą zawodową, po schorzeniach stożka rotatorów¹⁸. To podkreśla nie tylko medyczne, ale również społeczno-ekonomiczne znaczenie tego schorzenia, które prowadzi do absencji chorobowych i zmniejszonej produktywności w miejscu pracy.

Perspektywy badawcze i wyzwania

Pomimo licznych badań epidemiologicznych, nadal istnieją znaczne luki w wiedzy dotyczącej zespołu cieśni nadgarstka. Różnorodność kryteriów diagnostycznych używanych w różnych badaniach utrudnia porównywanie wyników i ustalenie precyzyjnych wskaźników epidemiologicznych⁸. Dodatkowo, niedoszacowanie przypadków związane z nieadekwatnym szkoleniem pracowników służby zdrowia oraz niedostatecznym zgłaszaniem rozpoznanych przypadków stanowi poważny problem w nadzorze epidemiologicznym¹⁹.

Przyszłe badania powinny skupić się na wykorzystaniu połączonych rejestrów narodowych w celu lepszego zrozumienia czynników ryzyka, eksploracji możliwych metod przesiewowych oraz oceny diagnostyki i leczenia z szerszej perspektywy, wykraczającej poza chirurgię²⁰. Szczególnie istotne jest również badanie różnic płciowych w ryzyku rozwoju zespołu cieśni nadgarstka, ze szczególnym uwzględnieniem kobiet pracujących²¹.