Przewlekłe zapalenie ucha środkowego – subtelne objawy długotrwałej infekcji

Przewlekłe zapalenie ucha środkowego to forma infekcji charakteryzująca się znacznie łagodniejszymi objawami niż ostra postać, co sprawia, że często pozostaje niezauważone i nieleczone przez długi czas¹². Jest to stan, w którym płyn, obrzęk lub infekcja za błoną bębenkową nie ustępuje lub nawraca wielokrotnie przez okres co najmniej trzech miesięcy.

Charakterystyka łagodnych objawów

W przeciwieństwie do ostrej postaci, przewlekłe zapalenie ucha środkowego objawia się znacznie subtelniejszymi symptomami¹. Głównym objawem jest łagodny ból lub dyskomfort w uchu, często opisywany jako uczucie ciśnienia lub pełności. Ten dyskomfort może być na tyle niewielki, że pacjenci przyzwyczajają się do niego i nie traktują go jako powodu do niepokoju.

Niska gorączka może występować sporadycznie, ale rzadko przekracza 38°C¹². U niemowląt może obserwować się zwiększoną drażliwość, ale jest ona znacznie mniej nasilona niż w przypadku ostrej infekcji. Dzieci mogą wydawać się nieco bardziej marudne niż zwykle, ale nie wykazują ekstremalnego dyskomfortu charakterystycznego dla ostrej postaci.

Utrzymujący się wyciek z ucha

Jednym z najbardziej charakterystycznych objawów przewlekłego zapalenia ucha środkowego jest utrzymujący się wyciek ropny z ucha¹². Ten wyciek może być stały lub pojawiać się okresowo, często ma charakter ropny i może mieć nieprzyjemny zapach. Obecność wycieku wskazuje na perforację błony bębenkowej, która w przewlekłej postaci nie goi się samoistnie.

Wyciek może być różnej konsystencji i koloru – od klarownego, przez żółty i zielony, aż po krwisty. Ilość wydzieliny może się zmieniać w zależności od nasilenia procesu zapalnego. Niektórzy pacjenci mogą doświadczać nasilenia wycieku podczas infekcji górnych dróg oddechowych lub w okresach obniżonej odporności.

Stopniowa utrata słuchu

Przewlekłe zapalenie ucha środkowego często prowadzi do stopniowej utraty słuchu, która może być bardziej problematyczna niż w przypadku ostrej infekcji¹³. Utrata słuchu wynika z utrzymującego się płynu w uchu środkowym, uszkodzenia błony bębenkowej lub kosteczek słuchowych.

U dzieci stopniowa utrata słuchu może wpływać na rozwój mowy i umiejętności językowych, szczególnie gdy dotyczy obu uszu⁴. Rodzice mogą zauważyć, że dziecko głośniej mówi, nie reaguje na ciche dźwięki, często prosi o powtórzenie lub ma problemy z koncentracją w szkole. Te objawy są często błędnie interpretowane jako problemy behawioralne lub trudności w nauce.

Okresowy charakter objawów

Objawy przewlekłego zapalenia ucha środkowego mogą być stałe lub pojawiać się okresowo¹². Mogą dotyczyć jednego lub obu uszu, a ich nasilenie może się zmieniać w zależności od różnych czynników, takich jak infekcje górnych dróg oddechowych, zmiany pogody czy ekspozycja na alergeny.

Pacjenci często doświadczają okresów względnej poprawy, kiedy objawy są minimalne, oraz okresów zaostrzeń, gdy dyskomfort i wyciek nasilają się. Ta zmienność objawów może sprawiać, że rodzice lub pacjenci odkładają wizytę u lekarza, myśląc że problem sam się rozwiąże.

Wpływ na jakość życia

Choć objawy przewlekłego zapalenia są łagodniejsze niż w przypadku ostrej postaci, długotrwały charakter schorzenia może znacząco wpływać na jakość życia⁴. Stały dyskomfort, nawet niewielki, może być frustrujący, szczególnie u dzieci, które mogą mieć trudności z wyrażeniem swoich odczuć.

Problemy ze słuchem mogą wpływać na funkcjonowanie społeczne, edukacyjne i zawodowe. Dzieci z przewlekłą infekcją mogą mieć trudności w szkole, nie tylko z powodu problemów ze słuchem, ale także z powodu okresowych zaostrzeń, które mogą powodować nieobecności.

Powikłania długotrwałej infekcji

Przewlekłe zapalenie ucha środkowego, jeśli pozostaje nieleczone, może prowadzić do poważnych powikłań³. Długotrwały proces zapalny może powodować trwałe zmiany w strukturach ucha środkowego, w tym uszkodzenie kosteczek słuchowych, stwardnienie tkanek czy powstanie torbieli.

Inne możliwe powikłania obejmują zapalenie wyrostka sutkowatego, porażenie nerwu twarzowego czy w rzadkich przypadkach rozprzestrzenienie infekcji na struktury wewnątrzczaszkowe. Ryzyko trwałej utraty słuchu wzrasta wraz z liczbą i długością trwania infekcji⁴.

Rozróżnienie z innymi stanami

Przewlekłe zapalenie ucha środkowego należy odróżnić od wysiękowego zapalenia ucha środkowego, znanego jako „ucho klejowe”⁵. W przypadku ucha klejowego płyn w uchu środkowym nie jest zainfekowany, a głównym objawem jest uczucie zatkania i problemy ze słuchem bez towarzyszącego bólu czy gorączki.

Ważne jest również odróżnienie od nawracającego ostrego zapalenia ucha środkowego, gdzie pacjent doświadcza powtarzających się epizodów ostrej infekcji z okresami całkowitego ustąpienia objawów między epizodami. W przewlekłej postaci objawy utrzymują się stale, choć z różnym nasileniem.

Znaczenie wczesnej diagnostyki

Ze względu na subtelny charakter objawów, przewlekłe zapalenie ucha środkowego często wymaga aktywnego poszukiwania przez rodziców i lekarzy. Szczególną uwagę należy zwrócić na dzieci, które często chorują na infekcje ucha lub wykazują problemy ze słuchem czy opóźnienia w rozwoju mowy.

Regularne kontrole słuchu u dzieci z historią infekcji ucha są kluczowe dla wczesnego wykrycia przewlekłego zapalenia. Wczesna diagnoza i leczenie mogą zapobiec trwałym uszkodzeniom słuchu i związanym z nimi problemom rozwojowym.