Mechanizm skrętu jądra - jak dochodzi do zaburzenia ukrwienia

Skręt jądra to nagły stan zagrożenia, w którym jądro obraca się wokół powrózka nasiennego, prowadząc do zaburzenia ukrwienia i potencjalnej utraty narządu. Zrozumienie mechanizmów patogenetycznych tego schorzenia jest kluczowe dla szybkiej diagnostyki i skutecznego leczenia1.

Podstawowy mechanizm skrętu jądra

Patogeneza skrętu jądra opiera się na nieprawidłowym obrocie jądra wokół powrózka nasiennego, który zawiera naczynia krwionośne zaopatrujące narząd. W normalnych warunkach jądro jest stabilnie umocowane do błony pochwowej w tylno-bocznej części, co zapobiega jego nadmiernej ruchomości1. Gdy to mocowanie jest nieprawidłowe lub umiejscowione zbyt wysoko, powstają warunki sprzyjające skrętowi.

Proces skrętu można podzielić na dwa główne etapy. Początkowo dochodzi do uciśnięcia naczyń żylnych, które mają cieńsze ściany i są bardziej podatne na ucisk. To prowadzi do zastoju żylnego, obrzęku jądra i wzrostu ciśnienia wewnątrz narządu2. W miarę nasilania się zastoju żylnego i wzrostu ciśnienia, dochodzi do ograniczenia dopływu krwi tętniczej, co prowadzi do niedokrwienia i potencjalnej martwicy tkanki jądrowej.

Ważne: Stopień skrętu jądra ma bezpośredni wpływ na nasilenie objawów i szybkość rozwoju niedokrwienia. Skręt o 90-180 stopni może początkowo powodować jedynie zastój żylny, podczas gdy skręt przekraczający 360 stopni prowadzi do całkowitego przerwania ukrwienia tętniczego i szybkiej martwicy jądra.

Rodzaje skrętu jądra według mechanizmu powstawania

W zależności od mechanizmu powstawania wyróżnia się dwa główne typy skrętu jądra. Skręt wewnątorbłonowy występuje najczęściej u starszych chłopców i młodych mężczyzn. W tym przypadku jądro i powrózek nasienny skręcają się w obrębie błony pochwowej3. Ten typ skrętu związany jest z nieprawidłowym umocowaniem błony pochwowej do powrózka nasiennego, znanym jako deformacja „serca dzwonu”.

Skręt zewnątrzpochowy dotyczy głównie noworodków i niemowląt, gdy błona pochwowa nie jest jeszcze trwale przymocowana do ściany moszny. W tej sytuacji całe jądro wraz z błoną pochwową obraca się wokół powrózka nasiennego4. Ten mechanizm jest charakterystyczny dla okresu okołoporodowego i może wystąpić już w życiu płodowym Zobacz więcej: Skręt zewnątrzpochowy u noworodków - mechanizm rozwoju w okresie płodowym.

Deformacja serca dzwonu jako główny czynnik predysponujący

Deformacja serca dzwonu stanowi najważniejszy czynnik anatomiczny predysponujący do skrętu jądra. W tej anomalii rozwojowej błona pochwowa przyrasta do powrózka nasiennego w nieprawidłowo wysokim miejscu, co umożliwia jądru swobodny ruch w obrębie moszny, podobnie jak serce dzwonu1. Ta deformacja występuje obustronnie u co najmniej dwóch piątych pacjentów, co oznacza, że drugie jądro również jest narażone na skręt.

Badania pokazują, że deformacja serca dzwonu odpowiada za około 90% przypadków skrętu jądra5. Jądro w tej deformacji leży poziomo zamiast w typowej, bardziej pionowej pozycji, co dodatkowo zwiększa ryzyko skrętu. Kiedy dochodzi do skurczu mięśnia dźwigacza jądra, może to spowodować obrót jądra wokół powrózka nasiennego.

Stopień skrętu i jego konsekwencje hemodynamiczne

Stopień obrotu jądra ma kluczowe znaczenie dla rozwoju zmian patologicznych. U większości pacjentów jądro obraca się o 90-180 stopni, co prowadzi do zaburzenia przepływu krwi1. Skręt może jednak osiągnąć nawet 720 stopni, przy czym większy stopień obrotu wiąże się z szybszym rozwojem niedokrwienia i gorszym rokowaniem dla zachowania jądra Zobacz więcej: Uszkodzenie reperfuzyjne w skręcie jądra - mechanizmy i konsekwencje.

Początkowo skręt powoduje ucisk żył, co prowadzi do zastoju krwi żylnej i obrzęku jądra. W miarę narastania obrzęku i wzrostu ciśnienia śródjądrowego, dochodzi do progresywnego ograniczenia dopływu krwi tętniczej6. Ten proces może prowadzić do całkowitego niedokrwienia jądra, a w konsekwencji do martwicy tkanki.

Uwaga: Czas trwania skrętu ma bezpośredni wpływ na możliwość zachowania jądra. Badania wskazują, że ratowanie jądra jest możliwe, jeśli skręt trwa mniej niż 8 godzin, ale staje się bardzo rzadkie, gdy upływa więcej niż 24 godziny od rozpoczęcia objawów.

Uszkodzenie reperfuzyjne po odskręceniu jądra

Paradoksalnie, przywrócenie przepływu krwi po odskręceniu jądra może prowadzić do dodatkowego uszkodzenia tkanek, znanego jako uszkodzenie reperfuzyjne. Podczas niedokrwienia w komórkach gromadzą się reaktywne formy tlenu, które po przywróceniu przepływu krwi mogą uszkadzać błony komórkowe i DNA7. Ten proces może prowadzić do peroksydacji lipidów i zaburzenia funkcji błon komórkowych i mitochondrialnych.

Uszkodzenie reperfuzyjne może także wpływać na funkcję przeciwstronnego jądra. Mechanizm ten obejmuje refleksyjne zwężenie naczyń krwionośnych w zdrowym jądrze oraz potencjalne naruszenie bariery krew-jądro, co może prowadzić do wytworzenia przeciwciał przeciwko antygenom plemnikowym78.

Wpływ na płodność i funkcję hormonalną

Skręt jądra może mieć długotrwałe konsekwencje dla płodności mężczyzny. Badania na zwierzętach wykazały utratę wszystkich komórek plemnikotwórczych i komórek Sertolego po sześciu godzinach całkowitego braku przepływu krwi, podczas gdy komórki Leydiga giną po 10 godzinach7. Klinicznie, skręt trwający więcej niż 10 godzin przy obrocie przekraczającym 360 stopni prowadzi do zaniku jądra u większości pacjentów.

Interesujące jest to, że funkcja hormonalna jąder zwykle nie jest znacząco zaburzona po przebytym skręcie, jednak może dochodzić do zmniejszenia ruchliwości plemników i ogólnej liczby plemników, co może wpływać na płodność9. Te zmiany mogą być następstwem zarówno okresu niedokrwienia podczas skrętu, jak i stresu oksydacyjnego po odskręceniu.

Pytania i odpowiedzi

Co to jest deformacja serca dzwonu i jak wpływa na powstawanie skrętu jądra?

Deformacja serca dzwonu to nieprawidłowe umocowanie błony pochwowej do powrózka nasiennego w zbyt wysokim miejscu, co umożliwia swobodny ruch jądra w moszny. Ta anomalia anatomiczna odpowiada za około 90% przypadków skrętu jądra i występuje obustronnie u co najmniej 40% pacjentów.

Dlaczego przy skręcie jądra najpierw uciskane są żyły, a dopiero potem tętnice?

Żyły mają cieńsze ściany niż tętnice, dlatego są bardziej podatne na ucisk przy skręcie powrózka nasiennego. Początkowo dochodzi do zastoju żylnego i obrzęku jądra, co prowadzi do wzrostu ciśnienia i wtórnego ograniczenia dopływu krwi tętniczej.

Jaka jest różnica między skrętem wewnątrz- i zewnątrzpochowym?

Skręt wewnątrzpochowy występuje w obrębie błony pochwowej i dotyczy głównie starszych chłopców, związany z deformacją serca dzwonu. Skręt zewnątrzpochowy występuje u noworodków, gdy całe jądro wraz z błoną pochwową obraca się wokół powrózka nasiennego.

Co to jest uszkodzenie reperfuzyjne i kiedy występuje?

Uszkodzenie reperfuzyjne to dodatkowe uszkodzenie tkanek, które występuje po przywróceniu przepływu krwi do niedokrwionego jądra. Jest spowodowane reaktywnymi formami tlenu, które gromadzą się podczas niedokrwienia i uszkadzają komórki po przywróceniu ukrwienia.

REKLAMA