Objawy raka skóry – rozpoznanie wczesnych i zaawansowanych objawów

Rak skóry jest jednym z najczęstszych nowotworów na świecie, ale jednocześnie jednym z najlepiej wykrywalnych, jeśli znamy jego charakterystyczne objawy. Większość przypadków raka skóry można skutecznie leczyć, gdy zostanie wykryty we wczesnym stadium¹. Głównym objawem raka skóry jest zmiana w wyglądzie skóry, która może objawiać się jako nowy narost, rana która nie goi się lub zmiana w istniejącym pieprzyku².

Objawy mogą się znacznie różnić w zależności od typu raka skóry. Najczęstsze typy to rak podstawnokomórkowy (BCC), rak płaskonabłonkowy (SCC) oraz czerniak (melanoma), z których każdy ma charakterystyczne cechy wizualne i objawy³. Rak skóry najczęściej rozwija się na obszarach ciała narażonych na działanie słońca, takich jak twarz, szyja, ręce i ramiona, ale może wystąpić również w miejscach rzadko eksponowanych na światło słoneczne⁴.

Charakterystyczne objawy raka podstawnokomórkowego

Rak podstawnokomórkowy jest najczęstszym typem raka skóry i zwykle rozwija się powoli na obszarach narażonych na słońce⁵. Charakterystycznymi objawami BCC są perłowo-białe lub różowawe guzki, które mogą mieć błyszczący wygląd. Te narośla często przypominają małe, kopułowate wypukłości o perłowym kolorze⁶.

Inne objawy raka podstawnokomórkowego to czerwone, łuszczące się plamy, które mogą swędzieć, oraz otwarte rany, które nie goją się przez kilka tygodni⁵. Niekiedy BCC może wyglądać jak blizna – płaska, biała lub żółtawa obszar o słabo zdefiniowanych granicach⁷. Charakterystyczne jest również to, że te zmiany mogą okresowo krwawić, pokrywać się strupem, ale nigdy całkowicie się nie goić⁸.

Objawy raka płaskonabłonkowego

Rak płaskonabłonkowy często pojawia się jako szorstkie, łuszczące się czerwone plamy na skórze narażonej na słońce⁹. Te zmiany mogą być bolesne w dotyku i łatwo krwawić. SCC może również manifestować się jako twarde guzki o szorstkiej powierzchni, w przeciwieństwie do gładkiego, perłowego wyglądu raka podstawnokomórkowego⁸.

Charakterystyczne objawy obejmują również otwarte rany z uniesionymi brzegami, narosty przypominające brodawki oraz rany rozwijające się w starych bliznach⁹. SCC może rozwijać się szybko i, jeśli nie zostanie leczony, może rozprzestrzenić się na inne części ciała, dlatego wymaga pilnej uwagi medycznej¹⁰.

Objawy czerniaka – najgroźniejszego raka skóry

Czerniak jest najniebezpieczniejszym typem raka skóry, ale również najlepiej rozpoznawalnym dzięki charakterystycznym objawom¹¹. Głównym objawem czerniaka jest pojawienie się nowego pieprzyku lub zmiana w istniejącym pieprzyku. Do oceny podejrzanych zmian stosuje się regułę ABCDE Zobacz więcej: Reguła ABCDE w rozpoznawaniu czerniaka - przewodnik diagnostyczny.

Objawy czerniaka mogą obejmować asymetryczne plamy, nieregularne brzegi, wielokolorowe obszary oraz średnicę większą niż 6 milimetrów¹². Ważne jest również zwrócenie uwagi na ewolucję – każdą zmianę w rozmiarze, kształcie lub kolorze istniejącego pieprzyku¹². Czerniak może również objawiać się świądem, krwawieniem lub bólem w obrębie pieprzyku¹³.

Objawy zaawansowanego raka skóry

Gdy rak skóry się rozprzestrzenia, pojawiają się dodatkowe objawy systemowe Zobacz więcej: Objawy zaawansowanego raka skóry - sygnały przerzutów. Zaawansowany rak skóry może powodować powiększone, twarde węzły chłonne, szczególnie w okolicy szyi, pod pachami lub w pachwinie¹⁴. Ogólne objawy mogą obejmować niewyjaśnioną utratę wagi, przewlekłe zmęczenie oraz ból w różnych częściach ciała¹⁴.

Jeśli rak rozprzestrzeni się na płuca, może powodować przewlekły kaszel, duszność, zakażenia płuc oraz krwioplucie¹⁴. Przerzuty do wątroby mogą objawiać się bólem po prawej stronie brzucha, nudnościami, złym apetytem oraz żółtaczką¹⁵. Rozprzestrzenienie się na kości może powodować uporczywy ból kostny, osłabienie kości i zwiększone ryzyko złamań¹⁵.

Objawy u osób o ciemnej karnacji

U osób o ciemnej karnacji rak skóry może objawiać się w sposób odmienny i często jest trudniejszy do wykrycia¹⁶. Szczególną uwagę należy zwrócić na zmiany na dłoniach, podeszwach stóp oraz pod paznokciami, gdzie może rozwijać się szczególnie agresywna forma czerniaka¹⁷.

Objawy mogą obejmować ciemne plamy lub smugi pod paznokciami, nowe narosty na obszarach nienarażonych na słońce oraz zmiany w pigmentacji skóry¹⁸. Ważne jest, aby osoby o ciemnej karnacji nie lekceważyły ryzyka zachorowania na raka skóry, gdyż mit o naturalnej ochronie może prowadzić do opóźnionej diagnozy¹⁶.

Kiedy zgłosić się do lekarza

Każda osoba powinna zgłosić się do lekarza, jeśli zauważy nowy narost na skórze, ranę która nie goi się przez więcej niż 4 tygodnie, lub zmianę w istniejącym pieprzyku¹. Szczególnie niepokojące są zmiany, które swędzą, krwawią, bolą lub pokrywają się strupem przez dłuższy czas¹⁹.

Regularne samobadanie skóry powinno być wykonywane co miesiąc, aby wcześnie wykryć wszelkie podejrzane zmiany²⁰. Pomocne może być fotografowanie nietypowych zmian z linijką dla porównania rozmiaru w czasie¹. Wczesne wykrycie raka skóry znacznie zwiększa skuteczność leczenia i zmniejsza ryzyko poważnych powikłań²¹.