Rak kory nadnerczy charakteryzuje się zróżnicowanym rokowaniem, które w znacznej mierze zależy od stadium zaawansowania choroby w momencie rozpoznania. Mimo postępów w diagnostyce i leczeniu, pozostaje to schorzenie o trudnym przebiegu klinicznym i ograniczonych możliwościach terapeutycznych1.
Wskaźniki przeżycia według stadium zaawansowania
Według klasyfikacji ENSAT (European Network for the Study of Adrenal Tumours), 5-letnie wskaźniki przeżycia w raku nadnerczy przedstawiają się następująco23:
- Stadium I: 66-82% pacjentów
- Stadium II: 58-64% pacjentów
- Stadium III: 24-50% pacjentów
- Stadium IV: 0-17% pacjentów
Dane te pokazują dramatyczny spadek wskaźników przeżycia wraz z postępem choroby. Szczególnie niekorzystne rokowanie dotyczy pacjentów z przerzutami odległymi, gdzie mediana przeżycia wynosi mniej niż rok2.
Alternatywna klasyfikacja SEER wykazuje nieco inne wskaźniki 5-letniego przeżycia45:
- Choroba ograniczona do nadnerczy: 73-74%
- Choroba regionalna: 53%
- Choroba rozsiana: 37-38%
Główne czynniki prognostyczne
Rokowanie w raku nadnerczy determinuje kilka kluczowych czynników prognostycznych, które pozwalają na lepsze przewidywanie przebiegu choroby i planowanie leczenia Zobacz więcej: Czynniki prognostyczne w raku nadnerczy - co wpływa na rokowanie.
Najważniejszymi niekorzystnymi czynnikami rokowniczymi są26:
- Wiek powyżej 45 lat – starszy wiek wiąże się z gorszym rokowaniem
- Przerzuty odległe – obecność przerzutów znacząco pogarsza prognozy
- Niepełna resekcja chirurgiczna – pozostawienie tkanki nowotworowej po operacji
- Wyższe stadium zaawansowania (III/IV) – zaawansowana choroba lokalnie lub rozsiana
- Produkcja kortyzolu – guzy hormonalnie czynne mają gorsze rokowanie
Nowoczesne skale prognostyczne
Współczesna onkologia wykorzystuje zaawansowane systemy oceny prognostycznej, które pozwalają na bardziej precyzyjne przewidywanie rokowania. Skala S-GRAS wykazuje lepszą skuteczność prognostyczną niż tradycyjne metody oceny Zobacz więcej: Nowoczesne skale prognostyczne w raku nadnerczy - system S-GRAS.
System S-GRAS (punktowy system prognostyczny) wykazał przewagę nad klasycznym stagingiem i oceną Ki-67 w przewidywaniu zarówno czasu wolnego od progresji, jak i przeżycia całkowitego7. Szczególnie istotne jest, że skala ta pomaga w identyfikacji pacjentów, którzy mogą odnieść korzyść z leczenia adjuwantowego mitotanem.
Perspektywy terapeutyczne i ich wpływ na rokowanie
Pomimo ograniczonych opcji terapeutycznych, niektóre metody leczenia mogą wpływać na poprawę rokowania. Leczenie mitotanem w terapii adjuwantowej wykazuje korzystny wpływ na przeżycie, szczególnie u pacjentów z wyższym ryzykiem nawrotu78.
Standardowa chemioterapia pierwszego rzutu (EDP-M: etopozyd, doksorubicyna, cisplatyna i mitotan) wykazuje jedynie 23% odpowiedzi9. Radioterapia, gdy jest stosowana w odpowiednich dawkach, może przynieść korzyści u wybranych pacjentów z zaawansowaną chorobą10.
Znaczenie wielodyscyplinarnego podejścia
Rokowanie w raku nadnerczy znacząco poprawia się, gdy leczenie prowadzone jest w ośrodkach specjalistycznych z doświadczeniem w tej rzadkiej chorobie. Badania wykazują, że wskaźniki przeżycia mogą być nawet o 25% wyższe w ośrodkach onkologicznych o statusie NCI (National Cancer Institute)11.
Kluczowe znaczenie ma również możliwość przeprowadzenia powtórnych resekcji w przypadku nawrotu choroby. Długoterminowe przeżycie często osiągane jest dzięki wielokrotnym zabiegom chirurgicznym dla wznowy lokalnej lub odległej12.
Perspektywy na przyszłość
Rozwój medycyny molekularnej i personalizowanej otwiera nowe możliwości w prognozowaniu rokowania. Analiza transkryptomu pozwala na identyfikację dwóch różnych grup raka nadnerczy: agresywnych guzów proliferujących (C1A) o złym rokowaniu oraz mniej agresywnych (C1B) o lepszych wynikach6.
Biomarkery molekularne, takie jak miRNA (miR-195, miR483-5p), mogą w przyszłości służyć jako markery agresywnego przebiegu choroby i złego rokowania6. Rozwijane są również nowe panele wielogenowe, które wykazują wysoką skuteczność w przewidywaniu nawrotu i śmiertelności13.


















