Epidemiologia sepsy – częstość występowania i trendy śmiertelności

Sepsa, znana również jako posocznica, stanowi jeden z najpoważniejszych problemów zdrowia publicznego na świecie¹. Ta życiozagrażająca dysfunkcja narządów spowodowana nieprawidłową odpowiedzią organizmu na zakażenie dotyka miliony ludzi rocznie, przyczyniając się do znacznej liczby zgonów i generując ogromne koszty dla systemów opieki zdrowotnej².

Globalny obraz epidemiologiczny sepsy

Według najnowszych danych z 2020 roku, na świecie odnotowano 48,9 miliona przypadków sepsy, które spowodowały 11 milionów zgonów związanych z tą chorobą¹. Oznacza to, że sepsa odpowiada za około 20% wszystkich zgonów na świecie, co czyni ją jedną z głównych przyczyn śmierci¹. Organizacja Światowego Zdrowia (WHO) podkreśla, że sepsa zabija szacunkowo 11 milionów ludzi rocznie, przy czym niemal połowa z 49 milionów rocznych przypadków dotyczy dzieci³.

Różnice regionalne w występowaniu sepsy

Występowanie sepsy wykazuje znaczące różnice geograficzne, które odzwierciedlają nierówności w dostępie do opieki zdrowotnej oraz różnice w poziomie rozwoju gospodarczego. Sepsa jest szczególnie powszechna w krajach o niskim i średnim dochodzie (LMIC), gdzie wskaźniki zachorowalności w niektórych krajach azjatyckich i afrykańskich przekraczają 1500 przypadków na 100 000 mieszkańców⁴. W krajach rozwijających się sepsa połogowa pozostaje główną przyczyną zgonów kobiet po porodzie⁵.

W krajach uprzemysłowionych sepsa odpowiada za tyle samo zgonów co zawał serca⁵. W Stanach Zjednoczonych rocznie występuje ponad 1,7 miliona przypadków sepsy u dorosłych, co przyczynia się do 270 000 zgonów⁶. Analiza krajowych baz danych wskazuje na wzrost częstości występowania sepsy z 83 przypadków na 100 000 mieszkańców rocznie w 1979 roku do 240 na 100 000 w 2000 roku⁷ Zobacz więcej: Trendy zachorowalności na sepsę w różnych regionach świata.

Trendy w zachorowalności i śmiertelności

Badania epidemiologiczne wykazują złożone trendy w występowaniu sepsy i związanej z nią śmiertelności. Liczne analizy oparte na danych administracyjnych sugerują dramatyczny wzrost częstości występowania sepsy w ciągu ostatnich dekad przy jednoczesnym spadku wskaźników śmiertelności⁸. Studia wykorzystujące dane administracyjne konsekwentnie wykazały, że częstość występowania sepsy gwałtownie wzrastała w ciągu ostatnich 25 lat w tempie 8-13% rocznie, podczas gdy śmiertelność szpitalna malała nawet o 2% rocznie⁸.

Nowe podejścia do nadzoru epidemiologicznego

Tradycyjne metody nadzoru epidemiologicznego nad sepsą opierające się na kodach rozliczeniowych mają istotne ograniczenia związane ze zmianami w praktykach diagnostycznych i kodowania¹⁰. W odpowiedzi na te wyzwania, Centra Kontroli i Prewencji Chorób (CDC) opracowały definicję „Adult Sepsis Event” (ASE), która wykorzystuje obiektywne wskaźniki kliniczne sepsy, które można pozyskać z systemów elektronicznej dokumentacji medycznej¹¹.

Badania wykorzystujące dane kliniczne z elektronicznej dokumentacji medycznej wykazały, że trendy w częstości występowania sepsy i wynikach leczenia są znacznie bardziej stabilne w porównaniu z danymi administracyjnymi¹². Nadzór nad sepsą wykorzystujący dane kliniczne z elektronicznej dokumentacji medycznej, taki jak definicja CDC Adult Sepsis Event, jest obiektywny, możliwy do zastosowania w dużych populacjach i może oferować lepsze charakterystyki testów klinicznych w porównaniu z danymi administracyjnymi¹³ Zobacz więcej: Nowoczesne metody nadzoru epidemiologicznego nad sepsą.

Szczególne grupy ryzyka

Sepsa dotyka nieproporcjonalnie często określone grupy populacyjne. Wiek jest prawdopodobnie najważniejszym czynnikiem ryzyka – wraz z wiekiem częstość ciężkiej sepsy wzrasta nieproporcjonalnie do tego stopnia, że pacjenci powyżej 65. roku życia stanowią ponad 50% przypadków ciężkiej sepsy¹⁴. Populacja osób starszych jest narażona na większe ryzyko rozwoju sepsy i powikłań związanych z sepsą¹⁵.

Sepsa dotyka nieproporcjonalnie często populacje wrażliwe: noworodki, kobiety w ciąży i osoby żyjące w środowiskach o niskich zasobach³. Szacuje się, że ponad 36% wszystkich zgonów noworodków na świecie można przypisać przypadkom sepsy noworodkowej¹⁴. Mężczyźni mają tendencję do częstszego rozwijania tego zespołu niż kobiety, chociaż nie wydaje się, aby istniała różnica w wskaźnikach śmiertelności¹⁶.

Wpływ na systemy opieki zdrowotnej

Sepsa stanowi znaczące obciążenie ekonomiczne dla systemów opieki zdrowotnej. W Stanach Zjednoczonych roczne koszty związane z leczeniem infekcji sepsy szacuje się na ponad 20 miliardów dolarów¹⁵. Koszty leczenia sepsy w szpitalach amerykańskich są obecnie ponad dwukrotnie wyższe niż innych schorzeń i nadal rosną w tempie trzykrotnie szybszym niż przyjęcia z powodu innych chorób¹⁷. Sepsa nabyta w placówkach opieki zdrowotnej jest jednym z najczęstszych zdarzeń niepożądanych podczas świadczenia opieki i dotyka setki milionów pacjentów na całym świecie każdego roku¹.

Przyszłe wyzwania epidemiologiczne

Prognozy wskazują, że liczba przypadków sepsy może się podwoić w ciągu najbliższych pięćdziesięciu lat, szczególnie w wyniku starzenia się populacji⁵. W krajach o wysokich dochodach priorytetem jest poprawa opieki nad sepsą i zmniejszenie zakażeń związanych z opieką zdrowotną, natomiast kraje o niskim i średnim dochodzie potrzebują bardziej kompleksowego podejścia, które zajmuje się podstawowymi społecznymi determinantami zdrowia, wzmacnia systemy opieki zdrowotnej i poprawia dostęp do podstawowych zasobów medycznych⁴.