Epidemiologia anginy – częstość występowania i grupy ryzyka

Angina, czyli zapalenie migdałków podniebiennych, należy do najczęstszych schorzeń górnych dróg oddechowych występujących zarówno u dzieci, jak i dorosłych. Schorzenie to ma istotne znaczenie epidemiologiczne ze względu na swoją powszechność oraz potencjalne powikłania, szczególnie w przypadku zakażeń bakteryjnych¹.

Dane epidemiologiczne wskazują, że angina stanowi około 1,3% wszystkich wizyt ambulatoryjnych, co czyni ją jednym z najczęstszych powodów zgłaszania się pacjentów do lekarzy pierwszego kontaktu¹². W Stanach Zjednoczonych około 2% wizyt ambulatoryjnych jest związanych z bólem gardła, który często towarzyszy anginie¹³.

Rozkład wieku i płci w zachorowaniach na anginę

Struktura wiekowa pacjentów z anginą wykazuje charakterystyczne prawidłowości. Schorzenie najczęściej dotyka dzieci w wieku szkolnym, szczególnie między 5. a 15. rokiem życia⁴⁵. U dzieci poniżej 2. roku życia angina występuje rzadko, co wiąże się z niedojrzałością układu immunologicznego oraz mniejszą ekspozycją na czynniki chorobotwórcze¹⁴.

Interesujące różnice obserwuje się w zależności od etiologii schorzenia. Angina o etiologii wirusowej częściej występuje u dzieci młodszych, poniżej 5. roku życia¹³. Z kolei zakażenia paciorkowcowe (GABHS – Group A Beta-Hemolytic Streptococcus) dominują w grupie dzieci w wieku 5-15 lat, stanowiąc 15-30% wszystkich przypadków anginy w tej grupie wiekowej¹³. U dorosłych paciorkowce odpowiadają za 5-15% przypadków zapalenia gardła i migdałków¹.

Badania epidemiologiczne wskazują na pewną przewagę zachorowań wśród kobiet w porównaniu z mężczyznami⁶⁷. Ta różnica może wynikać z większej skłonności kobiet do zgłaszania się po pomoc medyczną oraz różnic w odpowiedzi immunologicznej.

Sezonowość i czynniki środowiskowe

Angina wykazuje wyraźną sezonowość, z najwyższą zachorowalnością obserwowaną w miesiącach zimowych i wczesnej wiosny¹⁸. Ten wzorzec sezonowy wiąże się ściśle z aktywnością różnych patogenów odpowiedzialnych za rozwój schorzenia Zobacz więcej: Sezonowość anginy - wzorce występowania w ciągu roku.

Zakażenia paciorkowcowe wykazują szczególnie wyraźną sezonowość, z najwyższą częstością występowania w okresie zimowo-wiosennym⁹¹⁰. W przeciwieństwie do tego, niektóre patogeny, takie jak Fusobacterium necrophorum, mogą częściej występować w okresie letnim⁹.

Nawracająca angina i jej epidemiologia

Szczególnym problemem epidemiologicznym jest nawracająca angina, definiowana jako występowanie pięciu lub więcej epizodów w ciągu roku¹¹. Badania przeprowadzone w różnych populacjach wskazują na zróżnicowaną częstość tego zjawiska Zobacz więcej: Nawracająca angina - częstość i charakterystyka epidemiologiczna.

W badaniu norweskim na bliźniętach prevalencja nawracającej anginy wynosiła około 11,7 na 100 000 osób¹²¹³. Podobne wyniki uzyskano w badaniu tureckim dzieci w wieku szkolnym, gdzie częstość nawracającej anginy oszacowano na 12,1 na 100 000¹². Te dane sugerują, że problem nawracającej anginy dotyczy znacznej części populacji dziecięcej.

Regionalne różnice epidemiologiczne

Angina występuje na całym świecie bez znaczących różnic rasowych czy etnicznych⁶¹⁴. Jednak obserwuje się pewne różnice regionalne w częstości występowania poszczególnych patogenów oraz w dostępie do opieki medycznej.

W krajach rozwijających się, takich jak niektóre regiony Afryki czy Azji, angina pozostaje istotnym problemem zdrowotnym, szczególnie w kontekście powikłań związanych z zakażeniami paciorkowcowymi¹⁵. Badania z Nigerii wskazują na konieczność przeprowadzania posiewów i oznaczania wrażliwości na antybiotyki w celu optymalizacji leczenia.

W krajach o klimacie chłodniejszym obserwuje się wyższą zachorowalność na anginę, co może wiązać się z większą aktywnością wirusów oddechowych w okresach o niższej temperaturze⁷. Dodatkowo, w tych regionach częściej dochodzi do skupisk zachorowań w placówkach oświatowych podczas miesięcy jesienno-zimowych.

Znaczenie epidemiologiczne powikłań anginy

Z epidemiologicznego punktu widzenia istotne znaczenie mają również powikłania anginy, szczególnie ropień okołomigdałkowy (PTA – peritonsillar abscess). Dane wskazują, że ropnie okołomigdałkowe występują najczęściej u osób w wieku 20-40 lat, z przewagą mężczyzn i palaczy¹⁶. Częstość występowania PTA szacuje się na 10-37 przypadków na 100 000 osób rocznie¹⁷.

Współczesne badania epidemiologiczne podkreślają również rosnący problem oporności na antybiotyki wśród patogenów wywołujących anginę. W niektórych regionach odnotowuje się nawet 32% oporność na klindamycynę wśród szczepów paciorkowców¹⁷, co ma istotne implikacje dla strategii leczenia.

Epidemiologia anginy wskazuje na to, że mimo powszechności schorzenia, jego prawidłowe rozpoznanie i leczenie pozostają wyzwaniem dla systemów opieki zdrowotnej na całym świecie. Zrozumienie wzorców epidemiologicznych jest kluczowe dla opracowania skutecznych strategii prewencyjnych oraz optymalizacji protokołów diagnostycznych i terapeutycznych.