Łupież pstry – objawy i charakterystyczne zmiany skórne

Łupież pstry to powszechna infekcja grzybicza skóry, której nazwa doskonale oddaje charakterystyczny wygląd zmian skórnych¹. Schorzenie to wywołuje charakterystyczne objawy, które pozwalają na stosunkowo łatwe rozpoznanie przez doświadczonych lekarzy². Głównym i najczęściej pierwszym zauważalnym objawem są przebarwienia skóry w postaci plam o różnorodnej kolorystyce.

Charakterystyczne przebarwienia skóry

Najważniejszym objawem łupieżu pstrego są plamy na skórze, które mogą przyjmować różne barwy³. Przebarwienia te mogą być jaśniejsze lub ciemniejsze od otaczającej zdrowej skóry, przyjmując odcienie białe, różowe, łososiowe, brązowe, żółtawe lub czerwone¹⁴. U osób o ciemniejszej karnacji plamy często wydają się jaśniejsze, podczas gdy u osób o jasnej skórze mogą być ciemniejsze⁵.

Plamy początkowo mają małe rozmiary i okrągły lub owalny kształt, ale z czasem mogą się powiększać i łączyć ze sobą, tworząc większe, nieregularne obszary przebarwień⁶⁷. Charakterystyczną cechą tych zmian są dobrze zarysowane, ostre granice oddzielające je od zdrowej skóry⁸.

Lokalizacja zmian skórnych

Łupież pstry najczęściej pojawia się na określonych obszarach ciała³. Typową lokalizacją są plecy, klatka piersiowa, szyja i górne części ramion⁴⁶. U dorosłych zmiany rzadko pojawiają się na twarzy, natomiast u dzieci twarz może być częściej zajęta przez infekcję⁷⁹.

Czasami zmiany mogą rozszerzać się na brzuch, pachy, górne części rąk, a w rzadkich przypadkach na inne obszary ciała¹⁰. Charakterystyczne jest to, że infekcja dotyczy głównie górnej części tułowia i proksymalnych części kończyn¹.

Dodatkowe objawy towarzyszące

Oprócz charakterystycznych przebarwień, łupież pstry może powodować inne objawy, choć często są one łagodne lub mogą w ogóle nie występować¹. Najczęstszym dodatkowym objawem jest delikatne łuszczenie się skóry w miejscach zajętych przez infekcję³. Łuski są bardzo drobne i przypominają pył, co jest charakterystyczną cechą tego schorzenia¹⁰.

Swędzenie występuje sporadycznie i zwykle jest łagodne³¹¹. Jeśli się pojawia, to najczęściej w sytuacjach, gdy pacjent się poci lub gdy temperatura otoczenia jest wysoka¹². Niektórzy pacjenci mogą również odczuwać zwiększone pocenie się w okolicach zajętych przez infekcję⁸¹².

Warianty kliniczne łupieżu pstrego

Łupież pstry może występować w kilku różnych postaciach klinicznych, co wpływa na różnorodność objawów Zobacz więcej: Warianty kliniczne łupieżu pstrego - różne postacie choroby. Najczęstsza forma charakteryzuje się owalnymi lub okrągłymi plamami z dobrze zarysowanymi granicami, występującymi głównie na górnej części tułowia¹³. Istnieje również postać odwrócona, która zajmuje głównie fałdy skórne, twarz lub izolowane obszary kończyn¹³.

Rzadziej spotykana jest postać grudkowa, która objawia się drobnymi, czerwonobrązowymi guzkami o średnicy 2-3 mm¹³. Bardzo rzadko występuje postać atroficzna, charakteryzująca się owalnymi, czerwonymi zmianami, które mogą czasami wydawać się koloru kości słoniowej¹³.

Sezonowość objawów

Charakterystyczną cechą łupieżu pstrego jest zmienność objawów w zależności od pory roku i warunków klimatycznych¹⁴. Plamy mogą zanikać lub być mniej widoczne w chłodniejsze i suche okresy, natomiast nasilają się w ciepłe i wilgotne miesiące¹⁵¹⁶. To zjawisko jest związane z tym, że drożdżaki odpowiedzialne za infekcję rozwijają się lepiej w ciepłych i wilgotnych warunkach.

Wpływ ekspozycji na słońce

Jednym z najbardziej charakterystycznych objawów łupieżu pstrego jest nieprawidłowa reakcja zajętych obszarów na ekspozycję słoneczną Zobacz więcej: Wpływ słońca na łupież pstry - dlaczego plamy nie opalają się. Miejsca zajęte przez infekcję nie opalają się tak jak zdrowa skóra, przez co po ekspozycji na słońce stają się bardziej widoczne¹⁴¹⁷. To zjawisko jest spowodowane działaniem kwasu azelainowego produkowanego przez drożdżaki, który ma właściwości wybielające¹⁸.

Z tego powodu łupież pstry jest czasami nazywany „grzybem słonecznym”, ponieważ nierówne opalanie jest często pierwszym objawem zauważanym przez pacjentów¹⁸. Plamy mogą wydawać się jaśniejsze na opalonych obszarach skóry, co powoduje charakterystyczny „pstry” wygląd¹⁹.

Przebieg i rokowanie

Łupież pstry jest schorzeniem łagodnym i nie powoduje poważnych powikłań zdrowotnych²⁰. Głównym problemem dla pacjentów jest aspekt kosmetyczny zmian, który może powodować dyskomfort psychiczny, szczególnie u młodych ludzi²⁰. Schorzenie nie jest zakaźne i nie przenosi się z człowieka na człowieka¹¹.

Bez leczenia łupież pstry może utrzymywać się przez lata²¹. Po skutecznym leczeniu infekcja ustępuje, ale powrót choroby jest częsty, szczególnie w ciepłych i wilgotnych warunkach¹¹²¹. Przebarwienia mogą utrzymywać się przez wiele miesięcy po wyleczeniu infekcji, ale zawsze w końcu ustępują²².

Kiedy skonsultować się z lekarzem

Chociaż łupież pstry nie jest groźny, warto skonsultować się z dermatologiem w przypadku pojawienia się charakterystycznych objawów. Szczególnie wskazana jest konsultacja, gdy zmiany są rozległe, nie ustępują pomimo stosowania dostępnych bez recepty preparatów przeciwgrzybiczych, lub gdy powracają mimo leczenia². Wczesne rozpoznanie i odpowiednie leczenie mogą skrócić czas trwania objawów i zmniejszyć ryzyko nawrotów.