Epidemiologia lęku napadowego – częstość występowania w Polsce i na świecie

Lęk napadowy stanowi jeden z najczęstszych typów zaburzeń lękowych, dotykający znaczną część populacji na całym świecie. Epidemiologia tego schorzenia wykazuje charakterystyczne wzorce występowania, które są podobne w różnych krajach i kulturach, choć obserwuje się pewne różnice regionalne i demograficzne¹.

Częstość występowania w populacji ogólnej

Dane epidemiologiczne wskazują, że życiowa częstość występowania lęku napadowego waha się od 2% do 6% w populacji dorosłych²³. W Stanach Zjednoczonych szacuje się, że 4,7% dorosłych doświadczy lęku napadowego w ciągu życia⁴⁵. Roczna częstość występowania jest nieco niższa i wynosi około 2,7% populacji amerykańskiej⁴, podczas gdy w Europie dane z 13 badań wskazują na roczną częstość występowania na poziomie 1,8%⁶.

Międzynarodowe badania przeprowadzone w ramach World Mental Health Surveys Initiative, obejmujące 25 krajów i 147 264 uczestników, dostarczają szerszego obrazu epidemiologicznego. Życiowa częstość występowania lęku napadowego wynosi 1,7% globalnie, z roczną częstością na poziomie 1,0%⁷. Warto zauważyć, że częstość występowania napadu paniki jest znacznie wyższa i wynosi 13,2% życiowo oraz 4,9% rocznie⁷.

Różnice demograficzne i regionalne

Epidemiologia lęku napadowego wykazuje znaczące różnice związane z płcią, wiekiem i pochodzeniem etnicznym. Kobiety są zdecydowanie częściej dotknięte tym schorzeniem niż mężczyźni – w Stanach Zjednoczonych roczna częstość występowania u kobiet wynosi 3,8%, podczas gdy u mężczyzn jedynie 1,6%⁴. Życiowa częstość występowania również jest wyższa u kobiet (7,0%) niż u mężczyzn (3,3%)⁹. Ta dysproporcja płciowa utrzymuje się przez całe życie, choć różnice są mniej wyraźne w starszym wieku¹⁰.

Pod względem wieku, lęk napadowy najczęściej rozpoczyna się w okresie późnej adolescencji lub wczesnej dorosłości¹¹¹². Około połowa wszystkich przypadków rozwija się między 17 a 24 rokiem życia¹³, przy czym średni wiek początku wynosi 20-24 lata¹⁴. U młodzieży w wieku 13-18 lat częstość występowania wynosi 2,3%, z wyższymi wskaźnikami u dziewcząt (2,6%) niż u chłopców (2,0%)⁴.

Zróżnicowanie regionalne i kulturowe

Dane epidemiologiczne z różnych regionów świata pokazują interesujące zróżnicowanie częstości występowania lęku napadowego. W Australii roczna częstość występowania wynosi 3,7%¹⁵¹⁶, co jest nieco wyższe niż średnia światowa. W Grecji życiowa częstość występowania wynosi 1,87%¹⁷, podczas gdy w Indiach jest znacznie niższa – 0,5% życiowo i 0,3% rocznie¹⁸.

Szczególnie wysokie wskaźniki odnotowano w Arabii Saudyjskiej, gdzie częstość występowania sięga 13,1%¹⁹, choć może to wynikać z różnic metodologicznych w badaniach. Pod względem etnicznym, Amerykanie pochodzenia europejskiego częściej cierpią na lęk napadowy niż Afroamerykanie, Amerykanie pochodzenia azjatyckiego czy Latynosi¹¹²⁰.

Współchorobowość i obciążenie chorobowe

Lęk napadowy charakteryzuje się wyjątkowo wysoką współchorobowością z innymi zaburzeniami psychicznymi. Około 80,4% osób z lękiem napadowym ma przynajmniej jedno inne zaburzenie psychiczne współistniejące⁸. Najczęściej współwystępują inne zaburzenia lękowe (63,1%) oraz zaburzenia nastroju (53,7%)⁷. Życiowa częstość występowania epizodu depresyjnego u osób z lękiem napadowym może sięgać 50-60%², a około 37-40% pacjentów ma historię depresji większej⁵²¹.

Równie istotna jest współchorobowość z chorobami somatycznymi. Pacjenci z lękiem napadowym mają znacznie wyższe wskaźniki problemów kardiologicznych, oddechowych, gastrologicznych i innych medycznych w porównaniu z populacją ogólną¹¹. Astma jest szczególnie często związana z lękiem napadowym – zwiększa ryzyko jego rozwoju 4,5-krotnie, podczas gdy osoby z lękiem napadowym mają 6-krotnie wyższe ryzyko rozwoju astmy²². Inne często współwystępujące choroby to: zespół jelita drażliwego, nadciśnienie tętnicze, prolaps zastawki mitralnej, POChP oraz migrenowe bóle głowy²¹¹.

Stopień niepełnosprawności i wpływ na funkcjonowanie

Lęk napadowy powoduje znaczną niepełnosprawność u dotkniętych nim osób. Wśród dorosłych z tym schorzeniem, 44,8% doświadcza poważnych ograniczeń w funkcjonowaniu, 29,5% ma umiarkowane ograniczenia, a 25,7% łagodne⁴. Podobnie, 45,7% osób z rocznym rozpoznaniem lęku napadowego zgłasza poważne ograniczenia w pełnieniu ról społecznych⁷.

Schorzenie to nie jest łagodną przypadłością – może znacząco wpływać na jakość życia i prowadzić do depresji oraz niepełnosprawności¹¹. Pacjenci mają również zwiększone ryzyko nadużywania alkoholu i substancji psychoaktywnych w porównaniu z populacją ogólną¹¹. Około 10-20% pacjentów z zaburzeniami lękowymi nadużywa alkoholu i innych substancji, podczas gdy 10-40% osób z problemami alkoholowymi ma zaburzenia lękowe związane z paniką²².

Wykorzystanie służby zdrowia

Częstość występowania lęku napadowego wśród pacjentów podstawowej opieki zdrowotnej jest około dwukrotnie wyższa niż w populacji ogólnej i wynosi 4-8%⁶. Jest to szczególnie istotne, ponieważ pacjenci z lękiem napadowym często korzystają z opieki medycznej, zgłaszając się do różnych specjalistów z powodu objawów somatycznych towarzyszących napadom paniki.

Badania psychiatryczne wśród pacjentów zgłaszających się na oddziały ratunkowe z bólem w klatce piersiowej wykazały, że nawet do 25% z nich spełnia kryteria lęku napadowego²³. To podkreśla znaczenie właściwego rozpoznania tego schorzenia w różnych obszarach medycyny, nie tylko w psychiatrii i psychologii klinicznej.