Krzywica i osteomalacja – epidemiologia i częstość występowania

Krzywica i osteomalacja stanowią narastający problem zdrowia publicznego na całym świecie, dotykając setki milionów ludzi we wszystkich grupach wiekowych¹. Mimo że są to choroby, którym można całkowicie zapobiec, ich częstość występowania wzrasta globalnie z powodu zmieniającej się demografii populacji, niepowodzeń polityki prewencyjnej oraz braku odpowiednich strategii wdrażania programów zapobiegawczych²³.

Globalne różnice w występowaniu krzywicy i osteomalacji

Częstość występowania krzywicy i osteomalacji wykazuje znaczne różnice geograficzne i demograficzne. W krajach rozwijających się, szczególnie w Afryce, na Bliskim Wschodzie i w Azji, wskaźniki występowania krzywicy są dramatycznie wysokie, wahając się od 10% do nawet 70% populacji⁴. Regiony te należą do najbardziej dotkniętych na świecie⁵.

W przeciwieństwie do krajów rozwijających się, kraje rozwinięte odnotowują znacznie niższe wskaźniki zachorowalności. W krajach rozwiniętych krzywica jest rzadką chorobą z częstością występowania poniżej 1 na 200 000 dzieci⁶. Jednak nawet w tych regionach obserwuje się niepokojące trendy wzrostowe – w Stanach Zjednoczonych częstość występowania wzrosła z 0 na 100 000 w latach 70. XX wieku do 24,1 na 100 000 w 2000 roku⁴.

Specyficzne dane epidemiologiczne według krajów

Szczegółowe dane epidemiologiczne różnią się znacznie między poszczególnymi krajami i regionami. W Kanadzie częstość występowania wynosi 2,9 na 100 000, w Nowej Zelandii 10,5 na 100 000 u dzieci poniżej trzech lat i 2,2 na 100 000 w starszych grupach wiekowych (3-15 lat), w Australii 4,9 na 100 000, w Turcji 3,8 na 100 000, a w Wielkiej Brytanii 7,5 na 100 000⁴. W Australii przeprowadzone badanie wykazało roczną częstość występowania krzywicy z niedoboru witaminy D na poziomie 4,9 na 100 000 dzieci w wieku do 15 lat⁷.

Szczególnie niepokojące są dane z niektórych regionów Stanów Zjednoczonych. W stanie Minnesota odnotowano znaczny wzrost zachorowalności w ciągu ostatnich dwóch dekad⁴. Na Alasce dzieci rdzennych Amerykanów są szczególnie narażone na rozwój krzywicy w porównaniu z innymi populacjami amerykańskimi, a wskaźnik hospitalizacji z powodu krzywicy jest najwyższy w całych Stanach Zjednoczonych – 2,23 na 100 000 w porównaniu do średniej krajowej wynoszącej 1,23 na 100 000⁴.

Grupy wysokiego ryzyka i czynniki demograficzne

Epidemiologia krzywicy i osteomalacji jest ściśle związana z określonymi czynnikami demograficznymi i społecznymi Zobacz więcej: Grupy wysokiego ryzyka krzywicy i osteomalacji - analiza czynników. Osoby o ciemnej karnacji są szczególnie narażone na rozwój tych schorzeń, ponieważ ich skóra potrzebuje znacznie więcej promieniowania UV do syntezy odpowiedniej ilości witaminy D⁸. Badania wykazują, że osoby o ciemnej karnacji wymagają sześciokrotnie więcej promieniowania UV niż osoby o jasnej karnacji, aby osiągnąć podobne poziomy witaminy D w surowicy⁸.

Szczególnie wysokie ryzyko występuje wśród populacji imigrantów o ciemnej karnacji mieszkających w krajach o wysokich szerokościach geograficznych. W krajach rozwiniętych częstość występowania krzywicy żywieniowej jest kilkaset razy wyższa u imigrantów o ciemnej karnacji w porównaniu z populacjami rdzennymi⁹¹⁰. Ryzyko niedoboru witaminy D może być od 3 do nawet 71 razy wyższe u osób o ciemnej karnacji¹¹.

Trendy czasowe i zmiany epidemiologiczne

Analiza trendów czasowych pokazuje, że krzywica i osteomalacja przechodzą przez fazę „renesansu” w krajach rozwiniętych Zobacz więcej: Trendy czasowe krzywicy i osteomalacji - wzrost w krajach rozwiniętych. W Stanach Zjednoczonych krzywica żywieniowa została praktycznie wyeliminowana w latach 30. XX wieku po wprowadzeniu wzbogacania mleka witaminą D, jednak choroba powróciła w ostatnich dekadach¹². Główną przyczyną tego powrotu jest brak świadomości, że mleko matki zawiera bardzo mało witaminy D, co nie zaspokaja potrzeb niemowląt¹².

W Wielkiej Brytanii, mimo że krzywica była powszechna w przeszłości, w dużej mierze zniknęła w świecie zachodnim na początku XX wieku po wprowadzeniu wzbogacania żywności witaminą D¹³. Jednak w ostatnich latach odnotowano wzrost liczby przypadków krzywicy w Wielkiej Brytanii¹³. W latach 2013/2014 w Anglii zarejestrowano mniej niż 700 przypadków, ale w 2019 roku liczba hospitalizacji była najwyższa od 50 lat⁶.

Osteomalacja u dorosłych – niedoceniony problem

Problem osteomalacji u dorosłych jest często niedoceniany w epidemiologii, głównie z powodu trudności w rozpoznaniu tej choroby. Osteomalacja jest często bezobjawowa, szczególnie u starszych dorosłych, lub pozostaje nierozpoznana¹⁴. Badania histopatologiczne przeprowadzone podczas sekcji zwłok dorosłych Europejczyków wykazały, że częstość występowania osteomalacji może sięgać nawet 25%⁹¹⁰.

Globalna częstość występowania niedoboru witaminy D, będącego główną przyczyną osteomalacji, stale wzrasta w wielu krajach¹⁵¹⁶. Szczególnie narażone są osoby starsze przebywające w domach opieki, hospitalizowani pacjenci oraz osoby z ograniczoną ekspozycją na słońce¹⁵¹⁶.

Wyzwania w określeniu rzeczywistej epidemiologii

Jednym z głównych wyzwań w epidemiologii krzywicy i osteomalacji jest brak dokładnych danych o rzeczywistej częstości występowania tych schorzeń na poziomie populacyjnym. Prawdziwa częstość występowania krzywicy żywieniowej i osteomalacji na całym świecie pozostaje nieznana¹⁰¹⁷. Pilnie potrzebne są badania mające na celu ustalenie ich częstości występowania na poziomie populacyjnym, szczególnie w obszarach, gdzie takie dane miałyby największe znaczenie dla zdrowia publicznego¹⁰¹⁷.

Problem ten jest szczególnie istotny, ponieważ krzywica nie jest chorobą podlegającą obowiązkowi zgłaszania w wielu krajach, w tym w Stanach Zjednoczonych, co utrudnia gromadzenie dokładnych danych krajowych¹⁸. W rezultacie rzeczywiste obciążenie chorobą musi być szacowane na podstawie ograniczonych badań lokalnych¹⁹.