Etiologia kifozy – przyczyny powstawania zgarbienia kręgosłupa

Kifoza, czyli nadmierne przygarbienie kręgosłupa w odcinku piersiowym, może mieć różnorodne przyczyny w zależności od wieku pacjenta i typu schorzenia¹. Zrozumienie etiologii kifozy jest kluczowe dla właściwego leczenia i prognozowania przebiegu choroby².

Główne kategorie przyczyn kifozy

Przyczyny kifozy można podzielić na kilka głównych kategorii. Najczęstsze obejmują problemy postawowe, strukturalne zaburzenia rozwoju kręgosłupa, choroby degeneracyjne oraz wady wrodzone¹. Każda z tych kategorii ma swoje charakterystyczne cechy i mechanizmy powstawania.

Kifoza postawowa – najczęstsza przyczyna u młodych

Kifoza postawowa jest najczęstszym typem tego schorzenia i wynika z przewlekłego utrzymywania nieprawidłowej postawy ciała³. Problem ten szczególnie często dotyka młodych ludzi w okresie dojrzewania, kiedy kości i mięśnie szybko się rozwijają².

Główne czynniki przyczyniające się do kifozy postawowej obejmują długotrwałe garbienie się, opieranie o krzesła w nieprawidłowych pozycjach oraz noszenie ciężkich plecaków szkolnych⁴. Te nawyki prowadzą do rozciągnięcia więzadeł i mięśni podtrzymujących kręgosłup, co z czasem może spowodować trwałe zmiany w ustawieniu kręgów piersiowych⁴.

Choroba Scheuermanna – strukturalna przyczyna kifozy

Choroba Scheuermanna, znana również jako młodzieńcza kifoza, jest strukturalnym zaburzeniem rozwoju kręgosłupa, które zazwyczaj występuje przed okresem dojrzewania¹. W tej chorobie kręgi przybierają kształt klinowaty zamiast normalnego prostokątnego, co prowadzi do nadmiernego przygarbienia⁵.

Dokładna przyczyna choroby Scheuermanna pozostaje nieznana, choć badania sugerują udział czynników genetycznych³. Choroba ta częściej dotyka chłopców niż dziewczynki i ma tendencję do występowania rodzinnego⁶. Charakterystyczne jest również to, że przebieg choroby zatrzymuje się wraz z zakończeniem wzrostu⁷. Zobacz więcej: Choroba Scheuermanna - główna strukturalna przyczyna kifozy

Kifoza wrodzona i zaburzenia rozwojowe

Kifoza wrodzona powstaje w wyniku nieprawidłowego rozwoju kręgosłupa w okresie płodowym⁴. W wielu przypadkach dochodzi do zrośnięcia dwóch lub więcej kręgów, co prowadzi do zaburzeń w prawidłowym ustawieniu kręgosłupa⁴.

Ten typ kifozy może być szczególnie problematyczny, ponieważ ma tendencję do pogłębiania się wraz z wiekiem dziecka⁸. W niektórych przypadkach kifoza wrodzona może prowadzić do poważnych powikłań neurologicznych, włączając w to porażenie dolnej części ciała⁹.

Przyczyny związane z wiekiem i chorobami degeneracyjnymi

U osób starszych główną przyczyną kifozy są zmiany degeneracyjne w kręgosłupie¹⁰. Osteoporoza, czyli utrata gęstości kości, prowadzi do osłabienia kręgów i zwiększa ryzyko złamań kompresyjnych¹⁰. Te złamania powodują, że przednia część kręgu traci wysokość, podczas gdy tylna część zachowuje swoją strukturę, co prowadzi do powstania klinowatego kształtu kręgu¹¹.

Dodatkowo, z wiekiem dochodzi do degeneracji krążków międzykręgowych, które stają się bardziej płaskie i kurczą się⁵. Ten proces często pogarsza istniejącą kifozę i może prowadzić do dalszego pogłębienia krzywizny kręgosłupa⁵. Zobacz więcej: Osteoporoza i zmiany degeneracyjne jako przyczyny kifozy u starszych

Inne przyczyny medyczne i czynniki ryzyka

Istnieje szereg innych stanów medycznych, które mogą prowadzić do rozwoju kifozy. Należą do nich zaburzenia nerwowo-mięśniowe takie jak mózgowe porażenie dziecięce, rozszczep kręgosłupa czy dystrofia mięśniowa¹². Te choroby prowadzą do osłabienia mięśni podtrzymujących kręgosłup, co z czasem może skutkować powstaniem kifozy.

Infekcje kręgosłupa, szczególnie gruźlica, mogą również powodować kifozę poprzez uszkodzenie struktur kostnych¹². Nowotwory pierwotne kręgosłupa lub przerzuty nowotworowe mogą osłabiać kręgi i prowadzić do złamań kompresyjnych¹². Niektóre zespoły genetyczne, takie jak zespół Marfana czy zespół Ehlers-Danlosa, również zwiększają ryzyko rozwoju kifozy¹³.

Czynniki środowiskowe i stylu życia

Współczesny styl życia znacząco wpływa na rozwój kifozy, szczególnie postawowej. Długotrwałe przebywanie w pozycji siedzącej przed komputerem, używanie urządzeń elektronicznych z opuszczoną głową oraz brak regularnej aktywności fizycznej to główne czynniki ryzyka¹⁴. Szczególnie narażeni są nastolatki, którzy spędzają wiele godzin dziennie grając w gry komputerowe lub korzystając z telefonów komórkowych¹⁵.

Ergonomia miejsca pracy i nauki również odgrywa istotną rolę. Niewłaściwie dopasowane krzesła, biurka czy stanowiska komputerowe mogą przyczynić się do rozwoju nieprawidłowych nawyków postawy¹⁶. Nadwaga i otyłość również stanowią czynniki ryzyka, ponieważ dodatkowa masa ciała zwiększa obciążenie kręgosłupa¹⁴.

Znaczenie wczesnego rozpoznania przyczyn

Identyfikacja konkretnej przyczyny kifozy ma kluczowe znaczenie dla wyboru odpowiedniej strategii leczenia¹⁷. Kifoza postawowa często może być skorygowana poprzez ćwiczenia i poprawę nawyków postawy, podczas gdy strukturalne formy choroby mogą wymagać bardziej intensywnego leczenia, a czasem nawet interwencji chirurgicznej¹⁸.

Wczesne rozpoznanie przyczyn kifozy umożliwia również podjęcie działań profilaktycznych, które mogą zapobiec progresji choroby¹⁷. Szczególnie ważne jest to u młodych pacjentów, gdzie odpowiednie interwencje mogą zapobiec rozwojowi trwałych deformacji kręgosłupa.