Objawy brucelozy – jak rozpoznać zakażenie bakteryjne

Bruceloza to choroba bakteryjna, która może wywoływać szerokie spektrum objawów u człowieka. Charakterystyczną cechą tej infekcji jest jej niespecyficzny przebieg, który często przypomina grypę, co może utrudniać szybką diagnozę¹². Objawy brucelozy mogą pojawiać się w różnym czasie po zakażeniu i mają tendencję do nawracania, co czyni tę chorobę szczególnie uciążliwą dla pacjentów.

Początkowe objawy brucelozy

Pierwsze objawy brucelozy pojawiają się zwykle w okresie od kilku dni do kilku tygodni po zakażeniu, chociaż może to potrwać nawet do kilku miesięcy³⁴. Okres wylęgania choroby jest bardzo zmienny i może wynosić od 5 dni do nawet 6 miesięcy, przy czym średnio wynosi około 2-4 tygodni⁵.

Najczęstszymi wczesnymi objawami brucelozy są¹²:

• Gorączka – występuje u 80-100% pacjentów i jest najczęstszym objawem⁶
• Dreszcze i poty, szczególnie nocne
• Bóle głowy, często intensywne i nawracające
• Ogólne osłabienie i zmęczenie
• Utrata apetytu prowadząca do utraty masy ciała
• Bóle mięśniowe i stawowe
• Bóle pleców, szczególnie w odcinku lędźwiowym kręgosłupa

Te początkowe objawy są na tyle niespecyficzne, że często mylone są z przeziębieniem lub grypą, co może prowadzić do opóźnionej diagnozy⁷.

Charakterystyczna gorączka falująca

Jednym z najbardziej charakterystycznych objawów brucelozy jest tak zwana gorączka falująca lub nieregularna⁴⁸. Temperatura ciała może wzrastać do 40-41°C, a następnie stopniowo obniżać się do wartości normalnych lub bliskich normy, często z obfitym poceniem się rano. Ten cykl może powtarzać się przez tygodnie lub miesiące.

Gorączka w brucelozie może mieć różne wzorce⁶:

• Przerywana u 60% pacjentów z ostrą i przewlekłą brucelozą
• Falująca u 60% pacjentów z podostrą postacią choroby
• Wysokie skoki gorączki często występują każdego popołudnia

Nazwa „gorączka falująca” (undulant fever) pochodzi właśnie od charakterystycznego wzoru wzrostów i spadków temperatury ciała, przypominającego fale⁹.

Objawy układu kostno-stawowego

Dolegliwości ze strony układu kostno-stawowego należą do najczęstszych objawów brucelozy i dotyczą aż 55-80% pacjentów⁶. Objawy te mogą być szczególnie uciążliwe i długotrwałe Zobacz więcej: Objawy kostno-stawowe brucelozy - bóle i zapalenia stawów.

Najczęstsze objawy kostno-stawowe obejmują:

• Bóle stawów (artralgia), szczególnie w biodrach, kolanach i dolnej części pleców²
• Bóle kręgosłupa, zwłaszcza w odcinku lędźwiowym
• Bóle mięśniowe i kostne o charakterze migrującym
• Rzadziej – obrzęki stawów

W przewlekłej postaci brucelozy mogą rozwijać się poważniejsze powikłania stawowe, takie jak zapalenie stawów, zapalenie kręgów (spondylitis) czy zapalenie stawów krzyżowo-biodrowych (sacroiliitis)¹.

Objawy przewlekłej brucelozy

Gdy bruceloza nie zostanie odpowiednio leczona lub przechodzi w postać przewlekłą, objawy mogą utrzymywać się przez miesiące, a nawet lata⁹¹⁰. Przewlekła bruceloza definiowana jest jako choroba trwająca dłużej niż rok¹¹.

Charakterystyczne objawy przewlekłej brucelozy to Zobacz więcej: Przewlekła bruceloza - objawy długotrwałe i nawracające:

• Nawracające epizody gorączki
• Przewlekłe zmęczenie i osłabienie
• Bóle stawowe, często o charakterze zapalenia stawów
• Objawy neuropsychiatryczne, w tym depresja
• Zaburzenia snu
• Bóle głowy

Przewlekła postać choroby może mieć przebieg nawrotowy, z okresami zaostrzeń i remisji. Nawroty zwykle występują w ciągu 6 miesięcy po zakończeniu leczenia i mają łagodniejszy przebieg niż początkowy epizod choroby¹¹.

Objawy ze strony innych układów

Bruceloza może wpływać na różne układy organizmu, powodując rozmaite objawy dodatkowe. Około 50% pacjentów doświadcza dolegliwości żołądkowo-jelitowych, głównie dyspepsji, chociaż mogą wystąpić także bóle brzucha związane z ropniami wątroby¹².

Objawy ze strony układu pokarmowego mogą obejmować¹³:

• Nudności i wymioty
• Zmniejszony apetyt i niezamierzona utrata masy ciała
• Bóle brzucha
• Zaparcia lub biegunkę
• Powiększenie wątroby i śledziony

U około 20-30% pacjentów obserwuje się powiększenie śledziony, a u 10-20% powiększenie węzłów chłonnych¹⁴. Hepatitis występuje u 25-30% chorych, częściej w ostrej postaci brucelozy¹⁴.

Powikłania i objawy zagrażające życiu

Chociaż bruceloza rzadko prowadzi do śmierci (śmiertelność wynosi mniej niż 2% wszystkich przypadków)¹⁵, może powodować poważne powikłania wymagające natychmiastowej interwencji medycznej.

Do najpoważniejszych powikłań należą:

• Zapalenie wsierdzia (endocarditis) – występuje u około 1-2% pacjentów i może być śmiertelne¹⁶
• Neurobruceloza – infekcja układu nerwowego występująca u 0,5-25% pacjentów¹⁷
• Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych lub mózgu
• Ropnie w różnych narządach

Objawy neurologiczne mogą obejmować osłabienie, zawroty głowy, niestabilny chód, zatrzymanie moczu, a także uszkodzenie nerwów czaszkowych¹². W przypadku neurobrucelozy mogą wystąpić także objawy przypominające zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie mózgu czy uszkodzenia obwodowego układu nerwowego¹⁴.

Rokowanie i przebieg objawów

Rokowanie w brucelozie jest generalnie dobre, szczególnie gdy leczenie zostanie wdrożone we wczesnym stadium choroby¹⁸. Większość pacjentów powraca do pełnego zdrowia po odpowiednim leczeniu antybiotykowym, chociaż może to potrwać długo – od kilku tygodni do kilku miesięcy².

Czas powrotu do zdrowia zależy od kilku czynników:

• Szybkości rozpoznania i wdrożenia leczenia
• Ciężkości przebiegu choroby
• Ogólnego stanu zdrowia pacjenta
• Występowania powikłań

Objawy mogą nie ustępować całkowicie przez kilka miesięcy, a choroba może nawracać i stawać się przewlekła¹⁰. Nawroty infekcji występują u około 5-15% pacjentów, nawet przy odpowiednim leczeniu¹¹¹⁶.

Większość pacjentów z niepowikłaną brucelozą powraca do zdrowia w ciągu 2-3 tygodni, nawet bez leczenia, jednak u niektórych rozwija się postać podostra, przerywana lub przewlekła¹⁹. Wczesne rozpoznanie i odpowiednie leczenie znacznie poprawia rokowanie i zmniejsza ryzyko powikłań długoterminowych.