Częstość występowania Blastocystis hominis w różnych populacjach

Blastocystoza należy do najczęściej występujących infekcji jelitowych na świecie, charakteryzując się znacznym zróżnicowaniem geograficznym częstości występowania1. Pasożyt Blastocystis hominis został zidentyfikowany u ludzi i różnych gatunków zwierząt na wszystkich kontynentach, wykazując wysoką różnorodność genetyczną i zdolność adaptacji do różnych środowisk2.

Globalne rozmieszczenie i częstość występowania

Częstość występowania blastocystozy wykazuje dramatyczne różnice między regionami świata. W krajach uprzemysłowionych częstość zakażeń wynosi zazwyczaj 5-10%, podczas gdy w krajach o ograniczonych zasobach może sięgać 30-50%3. W niektórych populacjach odnotowano nawet 100% częstość występowania, jak w badaniu przeprowadzonym w Senegalu, gdzie wszystkie 93 przebadane próbki kału były pozytywne na obecność Blastocystis3.

W Stanach Zjednoczonych częstość zakażeń szacowano na około 23% całej populacji w roku 2000, choć dane z lat 2002-2004 wskazują na spadek z 23% do 11%4. Badania kliniczne w różnych krajach pokazują znaczną zmienność – w Kanadzie 8% próbek kału przesłanych do laboratorium referencyjnego było pozytywnych, podczas gdy we Francji i Luksemburgu częstość wynosiła 20,5%3.

Ważne: Blastocystoza jest szczególnie rozpowszechniona w krajach tropikalnych i subtropikalnych, gdzie słabe warunki sanitarne, brak dostępu do czystej wody pitnej i częsty kontakt ze zwierzętami sprzyjają transmisji pasożyta. W niektórych regionach Afryki, Azji i Ameryki Południowej zakażenia dotykają ponad połowy populacji.

Sytuacja epidemiologiczna w Polsce

W Polsce częstość występowania blastocystozy mieści się w zakresie charakterystycznym dla krajów rozwiniętych. Dane zebrane z różnych grup badawczych w latach 1955-2022 wskazują na częstość zakażeń od 0,14% do 23,6%5. Obecność Blastocystis w badaniach mikroskopowych kału pacjentów została zauważona już w latach 70. XX wieku w laboratorium Instytutu Medycyny Morskiej i Tropikalnej w Gdyni5.

Systematyczne rejestrowanie zakażeń rozpoczęto dopiero w 1992 roku, gdy wzrosła liczba doniesień dotyczących potencjalnej patogenności Blastocystis5. Polskie dane są porównywalne z wynikami z innych krajów europejskich – we Francji częstość wynosi 18,1%, w Hiszpanii 17,35%6. Podobne wartości odnotowano także poza Europą, w Australii (19,1%) i Malezji (18,5%)6.

Czynniki wpływające na występowanie zakażeń

Epidemiologia blastocystozy jest ściśle związana z warunkami środowiskowymi, sanitarnymi i higienicznymi, w jakich żyją ludzie1. Badania wskazują na kilka kluczowych czynników ryzyka, które znacząco wpływają na częstość zakażeń w różnych populacjach Zobacz więcej: Czynniki ryzyka zakażenia Blastocystis hominis.

Szczególnie narażone na zakażenie są osoby przebywające w tropikach i subtropikach, co literatura często wskazuje jako czynnik ryzyka nabywania infekcji patogenami żołądkowo-jelitowymi5. Znaczące różnice w częstości występowania Blastocystis w różnych społecznościach w obrębie tego samego kraju zostały opisane przez wielu autorów5.

Uwaga: Transmisja blastocystozy następuje głównie drogą pokarmową przez kontakt z zanieczyszczoną wodą, żywnością lub odchodami ludzkimi i zwierzęcymi. Pasożyt może być przenoszony między ludźmi oraz między zwierzętami a ludźmi, co wskazuje na możliwość transmisji zoonotycznej.

Grupy wysokiego ryzyka

Pewne grupy populacji wykazują szczególnie wysoką częstość występowania blastocystozy. Do grup wysokiego ryzyka należą osoby z obniżoną odpornością, mieszkańcy zakładów psychiatrycznych i domów opieki, dzieci uczęszczające do przedszkoli oraz podróżni powracający z krajów rozwijających się7. W jednym z badań przeprowadzonych wśród wojskowych w Tajlandii częstość zakażeń wynosiła aż 36,9%8.

Badania epidemiologiczne wykazują również związek między zawodową ekspozycją na zwierzęta a zwiększonym ryzykiem zakażenia Blastocystis, co potwierdza potencjał transmisji zoonotycznej2. Szczególnie narażeni są pracownicy farm, ogrodów zoologicznych, rzeźni oraz weterynarze9.

Zmienność geograficzna i sezonowa

Występowanie blastocystozy charakteryzuje się znaczną zmiennością geograficzną, która może być związana z czynnikami klimatycznymi takimi jak temperatura oraz zanieczyszczeniem wody2. W Stanach Zjednoczonych odnotowano wyższą częstość zakażeń w stanach przybrzeżnych oraz sezonowe wahania z największą liczbą przypadków we wrześniu i październiku4 Zobacz więcej: Zmienność sezonowa i geograficzna blastocystozy.

Badania przeprowadzone w różnych regionach świata potwierdzają, że lokalny kontekst środowiskowy i społeczno-ekonomiczny ma kluczowy wpływ na epidemiologię blastocystozy. Analiza przestrzenna przeprowadzona w północnym Iranie wykazała, że mieszkańcy obszarów o niskim położeniu nad poziomem morza oraz ci zajmujący się tradycyjną hodowlą zwierząt są bardziej narażeni na zakażenie10.

Perspektywy i wyzwania epidemiologiczne

Mimo że blastocystoza jest jedną z najczęstszych infekcji jelitowych na świecie, nadal istnieją znaczne luki w wiedzy dotyczącej jej epidemiologii. Brak precyzyjnych statystyk dotyczących geograficznego rozmieszczenia Blastocystis utrudnia identyfikację społeczności wysokiego ryzyka11. Konieczne są dalsze badania w poszukiwaniu źródeł i dróg transmisji Blastocystis, aby zapobiec rozprzestrzenianiu się zakażeń wśród ludzi i zwierząt1.

Zrozumienie pełnego obrazu epidemiologii blastocystozy wymaga również uwzględnienia różnorodności genetycznej pasożyta i jego podtypów, które mogą różnić się pod względem patogenności, rozprzestrzeniania i zdolności do zakażania różnych gospodarzy. Identyfikacja podtypów zoonotycznych i ich rozmieszczenia geograficznego ma kluczowe znaczenie dla opracowania skutecznych strategii prewencyjnych i kontrolnych.

Pytania i odpowiedzi

Jak często występuje blastocystoza w Polsce?

W Polsce częstość występowania blastocystozy wynosi od 0,14% do 23,6% w różnych grupach badawczych, co jest porównywalne z innymi krajami europejskimi takimi jak Francja (18,1%) czy Hiszpania (17,35%).

Dlaczego blastocystoza jest częstsza w krajach rozwijających się?

W krajach rozwijających się częstość zakażeń może sięgać 30-50% lub nawet 100% ze względu na gorsze warunki sanitarne, brak dostępu do czystej wody pitnej, częstszy kontakt ze zwierzętami i niższe standardy higieny.

Kto jest najbardziej narażony na zakażenie Blastocystis?

Do grup wysokiego ryzyka należą osoby z obniżoną odpornością, dzieci w przedszkolach, podróżni do krajów tropikalnych, pracownicy mający kontakt ze zwierzętami oraz mieszkańcy obszarów o słabych warunkach sanitarnych.

Czy blastocystoza występuje sezonowo?

Tak, badania z USA wykazują sezonowe wahania z największą liczbą przypadków we wrześniu i październiku. Objawy są najczęściej obserwowane między lipcem a wrześniem.

Czy zwierzęta mogą zarażać ludzi blastocystozą?

Tak, możliwa jest transmisja zoonotyczna. Osoby mające zawodowy kontakt ze zwierzętami, takie jak weterynarze, pracownicy farm czy hodowcy, mają zwiększone ryzyko zakażenia.

REKLAMA