Jak diagnozuje się zakażenie Blastocystis hominis - przegląd metod

Diagnostyka blastocystozy stanowi wyzwanie dla lekarzy ze względu na kontrowersyjną patogenność Blastocystis hominis oraz jego polimorficzną naturę12. Nawet jeśli pasożyt zostanie wykryty w kale pacjenta, nie zawsze oznacza to, że jest on przyczyną obserwowanych objawów13.

Podstawowe metody diagnostyczne

Główną metodą diagnostyki blastocystozy pozostaje mikroskopowe badanie kału45. Lekarz zazwyczaj zleca zbadanie próbek stolca w celu wykrycia obecności pasożyta5. Ze względu na zmienną ilość wydalania organizmu, często konieczne jest pobranie kilku próbek kału w odstępach kilkudniowych67.

Badanie mikroskopowe obejmuje identyfikację charakterystycznych form Blastocystis, głównie formy wakuolarnej, która jest najczęściej obserwowana w próbkach kału89. Forma wakuolarna jest uważana za typową postać komórki Blastocystis i najczęściej wykorzystywaną jako dowód mikrobiologiczny zakażenia9.

Ważne: Ze względu na trudności w diagnostyce, lekarz może poprosić o dostarczenie kilku próbek kału zebranych w ciągu kilku dni. Próbki powinny być odpowiednio zabezpieczone w pojemnikach z płynem konserwującym, które dostarcza lekarz.

Techniki mikroskopowe i ich czułość

Różne metody mikroskopowe charakteryzują się różną czułością wykrywania Blastocystis. Bezpośredni rozmaz kału wykazuje najniższą czułość – około 28,4%, podczas gdy barwienie jodem zwiększa ją do 48,7%1011. Technika koncentracji formaliną-eterem osiąga czułość na poziomie 81,1%10.

Najlepsze rezultaty w diagnostyce mikroskopowej daje barwienie trichromem, które wykrywa więcej przypadków zakażenia niż podstawowe metody89. Trwale zabarwione preparaty są preferowane nad preparatami na świeżo ze względu na możliwość pomylenia resztek kałowych z organizmami Blastocystis w tych ostatnich412. Zobacz więcej: Techniki mikroskopowe w diagnostyce blastocystozy - barwienia i preparaty

Hodowla in vitro

Hodowla in vitro przy użyciu pożywki Jones’a wykazuje najwyższą czułość spośród wszystkich konwencjonalnych metod diagnostycznych – osiąga 100% czułości, choć specyficzność wynosi 88%1011. Badania wskazują, że Blastocystis szybko namnaża się w pożywce wzbogaconej surowicą po 24-48 godzinach hodowli13.

Hodowla jest szczególnie przydatna w przypadkach, gdy inne metody dają wyniki negatywne, ale objawy kliniczne sugerują obecność zakażenia. Metoda ta pozwala na wykrycie także formy ameboidalnej, która jest widoczna tylko w hodowli14. Zobacz więcej: Hodowla in vitro i metody molekularne w diagnostyce blastocystozy

Nowoczesne metody molekularne

Metody molekularne, szczególnie reakcja łańcuchowa polimerazy w czasie rzeczywistym (Real-Time PCR), wykazują wysoką czułość i specyficzność w diagnostyce blastocystozy2. Badania porównawcze pokazują, że Real-Time PCR osiąga 100% czułości i 95% specyficzności, podczas gdy badanie mikroskopowe tylko 12% czułości przy 100% specyficzności15.

Test PCR opiera się na amplifikacji specyficznych sekwencji DNA charakterystycznych dla Blastocystis16. Metody molekularne przezwyciężają ograniczenia konwencjonalnej mikroskopii, która może mieć niską czułość, szczególnie gdy organizm występuje w małych ilościach16.

Uwaga: Pomimo wysokiej czułości testów PCR, interpretacja wyników wymaga ostrożności. Ponieważ Blastocystis często występuje u osób bezobjawowych, pozytywny wynik testu nie zawsze oznacza, że organizm jest przyczyną objawów pacjenta.

Dodatkowe badania diagnostyczne

W przypadkach, gdy badanie kału nie ujawnia przyczyny objawów, lekarz może zlecić endoskopię317. Badanie to pozwala na bezpośrednią ocenę stanu błony śluzowej jelita i wykluczenie innych przyczyn dolegliwości żołądkowo-jelitowych.

Dostępne są również testy serologiczne wykrywające przeciwciała przeciwko Blastocystis, ale nie są one powszechnie stosowane w praktyce klinicznej13. Lekarz może również zlecić badania krwi w celu wykluczenia innych przyczyn obserwowanych objawów5.

Wyzwania diagnostyczne

Diagnostyka blastocystozy wiąże się z wieloma wyzwaniami. Zmienne wydalanie pasożyta i jego polimorficzna natura mogą obniżać czułość bezpośredniego badania próbek kału2. Dodatkowo, obecność 5 lub więcej pasożytów w polu mikroskopowym (powiększenie x400) przy braku innych patogenów jelitowych wskazuje na chorobę18.

Kluczowe znaczenie ma wykluczenie innych przyczyn objawów pacjenta1920. Nawet gdy Blastocystis zostanie wykryty w kale, często inny organizm przenoszony przez żywność lub wodę może być rzeczywistą przyczyną choroby3.

Interpretacja wyników diagnostycznych

Interpretacja wyników badań diagnostycznych w kierunku blastocystozy wymaga uwzględnienia kontekstu klinicznego. Ponieważ patogenność Blastocystis pozostaje kontrowersyjna, pozytywny wynik testu PCR może być dyskusyjny7. Duże badanie obserwacyjne wykazało, że osoby z Blastocystis w kale miały podobne wskaźniki objawów jak te z negatywnymi wynikami testów7.

Lekarz powinien zawsze uwzględnić historię medyczną pacjenta, niedawne aktywności oraz wyniki badania fizykalnego przy interpretacji wyników diagnostycznych2122. Obecność pasożyta w kale zazwyczaj sugeruje niedawne narażenie na skażoną żywność lub wodę22.

Pytania i odpowiedzi

Jak długo trzeba czekać na wyniki badania kału na Blastocystis?

Wyniki badania mikroskopowego kału są zazwyczaj dostępne w ciągu 2-3 dni roboczych. Testy molekularne PCR mogą wymagać nieco więcej czasu, zwykle 3-5 dni roboczych, ale oferują wyższą czułość wykrywania.

Czy trzeba pobrać kilka próbek kału do badania?

Tak, ze względu na zmienne wydalanie Blastocystis zaleca się pobranie co najmniej 3 próbek kału w odstępach kilkudniowych. Zwiększa to szanse na wykrycie pasożyta, jeśli jest obecny.

Czy pozytywny wynik testu oznacza, że Blastocystis powoduje objawy?

Nie zawsze. Blastocystis może występować u osób zdrowych bez objawów. Nawet jeśli zostanie wykryty u pacjenta z objawami żołądkowo-jelitowymi, może nie być ich przyczyną - często winny jest inny patogen.

Która metoda diagnostyczna jest najdokładniejsza?

Metody molekularne PCR wykazują najwyższą czułość (100%) i specyficzność (95%). Spośród metod konwencjonalnych najlepsze wyniki daje hodowla in vitro, następnie barwienie trichromem.

Czy badania krwi mogą wykryć zakażenie Blastocystis?

Dostępne są testy serologiczne wykrywające przeciwciała, ale nie są powszechnie stosowane. Badania krwi są głównie wykonywane w celu wykluczenia innych przyczyn objawów żołądkowo-jelitowych.

REKLAMA