Epidemiologia biegunki podróżnych – częstość występowania i czynniki ryzyka

Biegunka podróżnych stanowi najbardziej przewidywalne schorzenie związane z podróżowaniem międzynarodowym¹. To powszechne dolegliwości dotykają milionów osób rocznie, wywierając znaczący wpływ zarówno na indywidualnych podróżnych, jak i na całą branżę turystyczną.

Częstość występowania na świecie

Wskaźniki zachorowań na biegunkę podróżnych wahają się od 30% do 70% podróżnych w ciągu dwutygodniowego okresu, w zależności od miejsca docelowego i pory roku¹². Szacuje się, że rocznie na biegunkę podróżnych zapada około 15 milionów turystów, co oznacza średnio 40 tysięcy przypadków dziennie³. Inne źródła wskazują na jeszcze wyższe liczby, sugerując że problem dotyka od 40% do 60% wszystkich podróżnych udających się do regionów o ograniczonych zasobach⁴⁵.

Globalne badania przeprowadzone w różnych destynacjach turystycznych pokazują znaczne różnice w częstości występowania. W badaniu obejmującym cztery kraje – Kenię, Indie, Jamajkę i Brazylię – całkowite wskaźniki biegunki wahały się od 13,6% w Fortaleza (Brazylia) do aż 54,6% w Mombasie (Kenia)⁶. Te różnice odzwierciedlają lokalne warunki sanitarne oraz poziom rozwoju infrastruktury.

Rozkład geograficzny i regiony wysokiego ryzyka

Najwyższe wskaźniki zachorowań na biegunkę podróżnych odnotowuje się w krajach rozwijających się, szczególnie w Afryce Subsaharyjskiej, gdzie incydencja jest największa na świecie⁴. Inne regiony charakteryzujące się wysokim ryzykiem to Ameryka Łacińska, Bliski Wschód i Azja Południowa⁴⁷. Do krajów o najwyższym ryzyku zalicza się Kenię, Tunezję, Maroko, Egipt, Meksyk, Honduras, Tajlandię i Indie⁸.

Zgodnie z klasyfikacją Centrum Kontroli i Prewencji Chorób (CDC), świat dzieli się na trzy kategorie ryzyka zachorowania na biegunkę podróżnych Zobacz więcej: Regiony ryzyka biegunki podróżnych - klasyfikacja geograficzna:

• Regiony wysokiego ryzyka: wskaźniki zachorowań wynoszą 20-90% podczas dwutygodniowego pobytu, obejmują Bliski Wschód, Amerykę Łacińską, Azję Południową, Meksyk i Afrykę⁷
• Regiony średniego ryzyka: wskaźniki 8-20%, obejmują Europę Wschodnią, Południową Afrykę i części Karaibów⁷⁹
• Regiony niskiego ryzyka: wskaźniki poniżej 8%, obejmują Stany Zjednoczone, Kanadę, Australię, Nową Zelandię, Japonię i Europę Zachodnią⁷

Czynniki wpływające na częstość występowania

Epidemiologia biegunki podróżnych jest złożona i zależy od wielu wzajemnie powiązanych czynników. Najważniejszym determinantem ryzyka jest miejsce docelowe podróży⁷¹⁰. Słabe praktyki higieniczne w lokalnych restauracjach oraz niedobory infrastruktury sanitarnej stanowią prawdopodobnie największe źródła ryzyka zachorowania¹².

Wśród czynników osobniczych szczególną uwagę zwraca wiek podróżnych. We wszystkich badaniach najwyższą incydencję biegunki podróżnych obserwuje się wśród młodych dorosłych w wieku 15-30 lat⁶¹¹. Mieszkańcy Wielkiej Brytanii wydają się być szczególnie narażeni w porównaniu z podróżnymi z innych krajów⁶. Istotne znaczenie mają również czynniki genetyczne oraz wcześniejsze schorzenia, szczególnie zaburzenia żołądkowo-jelitowe i niedobory odporności³¹¹.

Trendy czasowe i zmiany epidemiologiczne

Mimo postępu w dziedzinie higieny i sanitacji w wielu krajach docelowych, częstość występowania biegunki podróżnych w regionach wysokiego ryzyka nie zmieniła się znacząco w ciągu ostatnich 50 lat¹². Jednak w niektórych regionach obserwuje się pozytywne zmiany – incydencja znacznie spadła w Chinach i innych krajach Azji Wschodniej, a także w dużych częściach Ameryki Południowej, gdzie wskaźniki znajdują się obecnie na poziomie średnim⁹.

Szczególnie interesującym przykładem jest Tajlandia, która została przeklasyfikowana z kraju wysokiego ryzyka do kategorii średniego ryzyka zachorowania na biegunkę podróżnych¹³. Badania prospektywne przeprowadzone wśród dorosłych podróżnych zagranicznych w Tajlandii wykazały skumulowaną incydencję 14,0% po 7 dniach, 23,5% po 14 dniach i 33,0% po 28 dniach pobytu¹³.

Wpływ na działalność i jakość życia

Biegunka podróżnych wywiera znaczący wpływ na plany podróży i codzienną aktywność turystów Zobacz więcej: Wpływ biegunki podróżnych na aktywność i jakość życia turystów. Jeden na pięciu podróżnych z biegunką jest zmuszony do pozostania w łóżku przez co najmniej jeden dzień, a ponad jedna trzecia musi zmienić swoje plany i ograniczyć aktywność¹⁰. Większość przypadków występuje w ciągu pierwszych dwóch tygodni podróży i trwa około czterech dni bez leczenia¹⁰.

Wśród personelu wojskowego, który stanowi szczególną grupę długoterminowych podróżnych, incydencja wynosi 36,3 przypadków na 100 osobomiesięcy, przy czym najwyższe wskaźniki obserwuje się w Azji Południowo-Wschodniej, Ameryce Łacińskiej i Karaibów oraz na Bliskim Wschodzie¹⁴. Pomimo relatywnie krótkiego czasu trwania objawów, schorzenie to powoduje znaczne obciążenie chorobowe z powodu cięższych przypadków, wysokiej częstości niezdolności do pracy oraz konieczności nawodnienia dożylnego¹⁵.

Perspektywy przyszłości

Oczekuje się, że w nadchodzącej dekadzie nastąpią zmiany w epidemiologii biegunki podróżnych związane z nowymi metodami prewencji i leczenia¹⁶. Szczególny nacisk kładzie się na prewencję poprzez leki lub szczepionki, co jest istotne ze względu na znaczenie zaburzeń czynnościowych jelit po przebytej biegunce podróżnych¹⁶. Konieczne będzie również bliskie monitorowanie epidemiologiczne, ponieważ spodziewane są zmiany związane z pojawianiem się oporności oraz wprowadzaniem szczepionek przeciwko biegunce podróżnych¹⁶.