Epidemiologia atopowego zapalenia skóry – dane statystyczne i trendy

Atopowe zapalenie skóry należy do najczęściej występujących przewlekłych schorzeń skórnych na świecie, stanowiąc istotny problem zdrowotny zarówno w populacji dziecięcej, jak i dorosłej. Dane epidemiologiczne wskazują na znaczny wzrost częstości występowania tej choroby w ostatnich dekadach, szczególnie w krajach o wysokim poziomie rozwoju gospodarczego¹².

Globalne wskaźniki występowania

Według aktualnych danych epidemiologicznych, atopowe zapalenie skóry dotyka około 10-20% dzieci i 2-10% dorosłych w krajach rozwiniętych³⁴. W Stanach Zjednoczonych szacuje się, że choroba występuje u około 31,6 miliona osób, co stanowi około 10% całej populacji³. Wśród dorosłych amerykańskich pacjentów z atopowym zapaleniem skóry, około 16,5 miliona osób ma tę chorobę, przy czym 6,6 miliona spełnia kryteria umiarkowanego do ciężkiego przebiegu³.

Dane dotyczące populacji dziecięcej pokazują, że w Stanach Zjednoczonych około 9,6 miliona dzieci poniżej 18. roku życia cierpi na atopowe zapalenie skóry, a jedna trzecia z nich ma umiarkowaną lub ciężką postać choroby³. Badania międzynarodowe wskazują na znaczne różnice regionalne – najwyższą częstość występowania odnotowano wśród szwedzkich dzieci (34%), podczas gdy najniższą w Tunezji (0,65%)⁵.

Różnice wiekowe i płciowe

Analiza danych epidemiologicznych wyraźnie pokazuje, że częstość występowania atopowego zapalenia skóry maleje wraz z wiekiem. Badanie przeprowadzone w Niemczech wykazało, że wśród dzieci choroba występuje u 10,35% populacji, podczas gdy wśród dorosłych jedynie u 3,67%⁶. Podobne trendy obserwuje się w innych krajach rozwiniętych, gdzie dzieci w wieku 0-5 lat wykazują najwyższą częstość występowania choroby – około 16,2-16,3%⁷.

Jeśli chodzi o różnice płciowe, stosunek zachorowań między mężczyznami a kobietami wynosi 1:1,4 na korzyść kobiet⁴. Choroba może dotknąć osoby wszystkich ras i grup etnicznych, choć obserwuje się pewne różnice w częstości występowania między różnymi grupami etnicznymi³.

Trendy czasowe i zmiany w ostatnich dekadach

Jednym z najbardziej niepokojących aspektów epidemiologii atopowego zapalenia skóry jest znaczny wzrost częstości występowania w ostatnich dekadach. W Stanach Zjednoczonych częstość występowania choroby prawie potroiła się w ciągu ostatnich 30-40 lat². Dane z National Health Interview Survey pokazują wzrost z 7,4% w latach 1997-1999 do 12,5% w latach 2009-2011 wśród dzieci w wieku 0-17 lat⁸.

Badania międzynarodowe, w tym duże badanie ISAAC (International Study of Asthma and Allergies in Childhood), wykazały, że w krajach zamożnych, gdzie atopowe zapalenie skóry było już powszechne, częstość występowania ustabilizowała się lub nawet nieznacznie spadła, natomiast w krajach rozwijających się nadal obserwuje się wzrost⁹. Ten trend może być związany z procesami urbanizacji, zmianami stylu życia i czynnikami środowiskowymi charakterystycznymi dla krajów przechodzących transformację gospodarczą Zobacz więcej: Czynniki wpływające na epidemiologię atopowego zapalenia skóry.

Dane z Polski i Europy

W Polsce częstość występowania atopowego zapalenia skóry wśród dorosłych szacuje się na 2,24%, co oznacza około 705 718 dorosłych pacjentów z tą chorobą¹⁰. Wyniki te są zbieżne z danymi z innych krajów europejskich i potwierdzają, że atopowe zapalenie skóry stanowi istotny problem zdrowotny również w naszym kraju¹¹.

W Niemczech, jedynym kraju europejskim z szczegółowymi danymi epidemiologicznymi, częstość występowania w ciągu 12 miesięcy wynosi co najmniej 7% u dzieci i 4-5% u dorosłych¹². Dane z Wielkiej Brytanii wskazują na podobne wskaźniki, z około 10% populacji dorosłej dotkniętej chorobą¹³.

Obciążenie chorobą i konsekwencje społeczno-ekonomiczne

Atopowe zapalenie skóry nie tylko dotyka znacznej części populacji, ale również wiąże się z istotnym obciążeniem chorobą. Badanie Global Burden of Disease z 2010 roku wykazało, że atopowe zapalenie skóry ma najwyższy wskaźnik lat życia skorygowanych o niepełnosprawność (DALY) wśród wszystkich schorzeń skórnych⁸. Około połowy pacjentów z umiarkowaną do ciężkiej postacią choroby wskazuje, że znacznie ogranicza ona ich styl życia, a prawie 35% osób z łagodną postacią również doświadcza pewnych ograniczeń¹⁴.

Roczne koszty ekonomiczne związane z atopowym zapaleniem skóry, obejmujące bezpośrednie koszty medyczne, pośrednie koszty wynikające z utraty produktywności oraz wpływ na jakość życia, szacuje się na 5,3 miliarda dolarów w Stanach Zjednoczonych¹⁴. Prawie jedna trzecia dorosłych z atopowym zapaleniem skóry doświadczyła wyzwań w szkole lub życiu zawodowym, a 14% uważa, że choroba wpłynęła negatywnie na ich rozwój akademicki lub zawodowy¹⁴.

Perspektywy przyszłych badań

Mimo znacznych postępów w zrozumieniu epidemiologii atopowego zapalenia skóry, nadal istnieją luki w wiedzy, które wymagają dalszych badań. Szczególnie potrzebne są długoterminowe badania kohortowe, które pozwolą lepiej zrozumieć naturalne przebiegi choroby, czynniki ryzyka nawrotów oraz skuteczność różnych strategii prewencyjnych Zobacz więcej: Epidemiologia AZS u dorosłych - współczesne trendy i wyzwania. Ważne jest również pogłębienie wiedzy na temat różnic etnicznych i geograficznych w występowaniu choroby, co może przyczynić się do lepszego zrozumienia jej etiologii i opracowania bardziej skutecznych metod leczenia.